ملین چیست، چگونه اثر می‌کند و کاربردها و خطرات آن چیست؟
در این مقاله
ملین چیست؟ چگونه اثر می‌کند؟
امروزه با وجود زندگی پرشتاب، کم‌تحرکی و تغذیه نامنظم و ناسالم دستگاه گوارش را کند می‌کنند و در بسیاری از ما یبوست ایجاد می‌شود. یبوست به معنی کندی حرکات روده و دشواری پیشروی مدفوع در روده است. شایع‌ترین علت‌های آن رژیم کم‌فیبر، زندگی کم‌تحرک، مصرف کم مایعات، افزایش سن، داروها و برخی بیماری‌ها هستند.
در واقع با گام‌های ساده می‌توانیم سلامت روده را بهبود دهیم: رژیم غذایی سالم، نوشیدن آب کافی و فعالیت بدنی در این زمینه اثرات مثبتی دارند.
3 عامل در برابر یبوست
فیبر (الیاف غذایی)
تغذیه با رژیم سرشار از مواد غذایی پرفیبر می‌تواند از یبوست پیشگیری کند. مؤسسه پزشکی می‌گوید زنان بزرگسال باید روزانه 25 gr و مردان 38 gr فیبر بخورند. برای بزرگسالان بالای 50 سال این مقادیر کمترند.
خوراکی‌های سرشار از فیبر: نان‌های سبوس‌دار، آجیل‌های پوسته‌دار، میوه‌ها و سبزی‌های تازه هستند.
فیبرها 2 نوع‌اند: محلول و نامحلول در آب. فیبرهای نامحلول با جذب آب در روده حجم ایجاد می‌کنند و به مقابله با یبوست کمک می‌کنند. غلات سبوس‌دار، سبوس گندم، هویج و برخی گیاهان دیگر سرشار از فیبر نامحلول‌اند.
آب
فیبرها وقتی آب جذب می‌کنند بهترین اثر را دارند. مدفوع را نرم‌تر و حجیم‌تر کرده، حرکت و پیشروی آن را آسان‌تر می‌کنند؛ البته برای این کار باید آب کافی نوشید. نوشیدن روزانه 7-8 لیوان آب توصیه می‌شود.
ورزش / زندگی فعال
می‌دانیم ورزش منظم، مثلاً روزانه 30 دقیقه پیاده‌روی تند، برای حرکات روده سودمند است.
همه این تغییرات سبک زندگی به پیشگیری از یبوست کمک می‌کنند، اما برخی افراد به دارو (ملین) نیز نیاز دارند. ملین‌های مختلف سازوکارهای متفاوتی دارند و اثرشان در افراد مختلف متفاوت است.
اثر ملین چیست؟
ملین‌ها چگونه روده را فعال‌تر می‌کنند؟
ملین‌ها با سازوکارهای گوناگون از طریق افزایش حرکت روده و حجم مدفوع و تغییر محتوای مایع آن اثر می‌کنند.
انواع اصلی ملین:
- حجم‌دهنده‌ها
- اسمزی‌ها
- محرک‌ها (تحریک‌کننده‌ها)
- نرم‌کننده‌ها هستند
حجم‌دهنده‌ها، مولکول‌های بزرگ قندی هضم‌ناپذیر دارند و به همین دلیل آب نگه می‌دارند و اثر توده‌ساز یا حجم‌دهنده دارند. باید با آب فراوان مصرف شوند، وگرنه ممکن است شدت یبوست را بیشتر کنند. سبوس و پسیلیوم شایع‌ترین ملین‌های حجم‌دهنده‌اند.
ملین‌های اسمزی، چون از روده جذب نمی‌شوند، با نگه داشتن آب و افزایش فشار اسمزی درون روده، حرکات آن را افزایش می‌دهند. پس از مصرف خوراکی در 2-3 ساعت اثر می‌کنند و سریع‌ترین ملین‌ها هستند. برخی ملین‌های اسمزی رایج حاوی پلی‌اتیلن گلیکول، شیر منیزیم و لاکتولوز هستند.
ملین‌های محرک (تحریک‌کننده)، اساساً با اثر بر اعصاب تحریک‌کننده حرکت روده، حرکات روده را افزایش می‌دهند. مصرف مداوم آنها می‌تواند باعث افت پتاسیم و تجمع نمک شود. ملین‌های محرک شامل آلوئه‌ورا، کاسکارا، ترکیب سنا، بیزاکودیل و روغن کرچک هستند.
نرمکننده‌های مدفوع، با افزایش محتوای مایع و لغزنده کردن مدفوع، حرکت آن همراه با حرکات روده را آسان‌تر می‌کنند. داروهای این گروه معمولاً انتخاب نخست در میان ملین‌ها نیستند. شواهد کافی درباره اثربخشی آنها به‌تنهایی وجود ندارد. هنگامی که سایر درمان‌های ملین کافی نیستند، افزودن آنها توصیه می‌شود. دوکوزات سدیم و دوکوزات کلسیم معمولاً استفاده می‌شوند.
علاوه بر ملین‌ها، تنقیه‌ها، معمولاً در یبوستی استفاده می‌شوند که دفع با ملین‌های دیگر ممکن نشده باشد. اما بسته به نیاز بیمار به تسکین فوری یا برای جلوگیری از تشکیل توده مسدودکننده، الزاماً همیشه در آخرین رده درمان نیستند.
پژوهش‌ها درباره مصرف ملین‌ها چه می‌گویند؟
پژوهش‌های بزرگسالان
برای ارزیابی اثر چهار ملین مختلف در بزرگسالان، دو مرور نظام‌مند و بیست‌ویک پژوهش مختلف تحلیل شد. در نتیجه، ملین‌های حجم‌دهنده (فیبری) و اسمزی برای یبوست مفید بودند، اما شواهد چندانی درباره تفاوت ملین‌های فیبری و غیرفیبری به دست نیامد. پژوهش‌ها نشان دادند ملین‌های حجم‌دهنده در مقایسه با دارونما، حرکات روده را هفته‌ای 1-2 بار افزایش می‌دهند و تصور می‌شود بهتر از سایر ملین‌ها تحمل شوند.
اثر ملین‌ها بر کودکان
اثرات و عوارض ملین‌های اسمزی و محرک در کودکان بررسی شده است. در پژوهشی، سنین 0-18 سال با حضور 2310 کودک بررسی و اثر ملین‌ها و دارونماها مقایسه شد. ملین‌های حاوی پلی‌اتیلن گلیکول، یعنی ملین‌های اسمزی، دفعات حرکت روده کودکان را افزایش دادند و عوارض کمتری از سایر ملین‌ها داشتند. با این حال، ملین‌های نرم‌کننده برای کودکان زیر 6 سال توصیه نمی‌شوند.
خطرات ملین‌ها چیست؟
عوارض ملین‌ها بر جذب برخی مواد مغذی نیز اثر می‌گذارند و ممکن است با داروهای قلب و استخوان تداخل کنند. مصرف طولانی‌مدت ملین ممکن است با کاهش حرکت‌پذیری کولون، یبوست را افزایش دهد. مصرف طولانی می‌تواند تعادل الکترولیت‌های خون (کلسیم، کلر، منیزیم، پتاسیم، سدیم) را برهم بزند و باعث کم‌آبی، آسیب کلیه، ریتم غیرطبیعی قلب، بی‌حالی، گیجی (خواب‌آلودگی)، سکته (فلج) و حتی مرگ شود.
مشخص شده است که ملین‌های حجم‌دهنده (فیبری)، از جمله در زنان باردار، ایمن‌ترند و محرک‌ها در مقایسه زیان بیشتری دارند. در 54 مورد بررسی‌شده توسط FDA، ملین‌های بدون نسخه حاوی سدیم فسفات (اسمزی) زیان‌بار بودند. در سی مورد بررسی‌شده، باعث مرگ یک کودک و دوازده بزرگسال شده‌اند. به گفته FDA، نباید از دوز ملین‌های حاوی سدیم فسفات فراتر رفت و گروه‌های پرخطر نباید بدون مشورت پزشک آنها را مصرف کنند.
همچنین داروهای ملین ابزار لاغری نیستند و نباید برای این منظور در نظر گرفته شوند.
ملین‌های طبیعی
برخی خوراکی‌ها به گوارش و حرکات روده کمک می‌کنند. افراد دچار یبوست چون تصور می‌کنند ملین‌های طبیعی عوارض کمتری دارند و می‌دانند چه مصرف می‌کنند، آنها را ترجیح می‌دهند. اثر ملین‌های طبیعی در پژوهش‌های گسترده بررسی نشده و معمولاً به دلیل فیبر زیاد اثر می‌کنند. برخی از آنها عبارت‌اند از؛ آلوئه‌ورا، دانه چیا، تخم کتان، سبزی‌های سبز پرفیبر، برگه زردآلو، میوه‌های پرفیبر (کیوی، سیب، گلابی و غیره)، آب نارگیل و خوراکی‌های پروبیوتیک. آلوئه‌ورا حاوی ماده محرک آنتراکینون است و حتی در آمریکا به‌عنوان داروی ملین بدون نسخه پذیرفته شده است. خوراکی‌های پروبیوتیک در پژوهشی درباره آنها، افزایش حرکت و میزان انقباض روده مشاهده شد. فلفل تند نیز اثر ملین دارد، اما در هموروئید که اغلب همراه یبوست است توصیه نمی‌شود.
نتیجه
ملین‌ها که برای درمان یبوست و تنبلی روده ناشی از علت‌های متعدد استفاده می‌شوند، بخش مهمی از مراقبت سلامت و از گروه‌های دارویی پرتجویز هستند. باید اثرات چنین داروهای پرمصرفی به‌خوبی شناخته شوند. مرور این پژوهش‌ها نشان داده است که مصرف متناوب و محتاطانه ملین مؤثر و ایمن است. هنگام استفاده از ملین‌های طبیعی نیز باید در نظر داشت که سازوکار دقیق اثر آنها روشن نیست. طبیعی بودن چیزی همیشه به معنی بهترین بودن آن نیست. باید درباره ملین‌های طبیعی پژوهش شود و اثرات بلندمدت ملین‌های دارویی نیز بررسی شوند.
- موضوع مرتبط: یبوست در سرطان و روش‌های درمان
منابع
Osmotic and stimulant laxatives for the management of childhood constipation.
Cochrane Database of Systematic Reviews 2016
2. FDA Drug Safety Communication: FDA warns of possible harm from exceeding recommended dose of over-the-counter sodium phosphate products to treat constipation.
fda.gov
3. Foster M, Hunter D, Samman S.
Evaluation of the Nutritional and Metabolic Effects of Aloe vera.
Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects. 2nd edition 2011.
4. Slavin JL, Lloyd B.
Health Benefits of Fruits and Vegetables.
Advances in Nutrition. 2012
5. Dimidi E, Christodoulides S, FRagkos S, Scott M, Whelan K.
The effect of probiotics on functional constipation in adults: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, Am J Clin Nutr.
First published August 6, 2014
6. Dietary, functional and total fiber. Institute of Medicine. nap.edu
7. Nutrition and healthy eating
mayoclinic.org
8. Xing, JH and Soffer , EE.
Adverse effects of laxatives.
Dis Colon Rectum. 2001
9. Petticrew M, Rodgers M, Booth A.
Effectiveness of laxatives in adults.
BMJ Quality & Safety 2001.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.