ندول ریه چیست، آیا سرطان است و چگونه درمان می‌شود؟

توده‌های رشدکرده در ریه موسوم به ندول ریوی دو نوع دارند: خوش‌خیم یا بدخیم. ندول‌های ریه علل بسیاری از عفونت تا سارکوئیدوز غیرواگیر دارند.

نکته: تومور، که نئوپلاسم نیز نام دارد، توده بافتی غیرطبیعی است که می‌تواند جامد یا پر از مایع باشد. هر تومور به معنی سرطان نیست.

تومورها

• خوش‌خیم (خوش‌خیم = سلیم)
• پیش‌بدخیم (ضایعه‌ای که اکنون سرطان نیست، اما قابلیت تبدیل شدن به سرطان در آینده را دارد)
• بدخیم (سرطان = بدخیم = خبیث)

ندول ریه (ندول ریوی) چیست؟

ندول ریوی رشد کوچک گرد یا بیضی‌شکل در ریه است. «نقطه روی ریه» یا نمای «سکه» نیز نامیده می‌شود. قطر ندول ریوی کمتر از 3 cm (حدود 1,2 اینچ) است. رشد بزرگ‌تر توده ریوی نام دارد و احتمالاً به‌جای ندول ساده بیانگر سرطان است.

ندول ریه چقدر شایع است؟

هر سال در رادیوگرافی قفسه سینه یا سی‌تی‌اسکن (BT) ندول‌های بی‌شماری یافت می‌شود. بیشتر آن‌ها سرطانی نیستند (خوش‌خیم‌اند). در %0.2 تمام رادیوگرافی‌های قفسه سینه ندول منفرد دیده می‌شود. ندول‌ها ممکن است در تا نیمی از سی‌تی‌های ریه باشند. عوامل خطر بدخیم (سرطانی) بودن شامل سابقه سیگار و سن بالا است.

علل ندول ریه چیست؟

دو نوع اصلی ندول ریوی وجود دارد: بدخیم و خوش‌خیم. در ندول‌های کوچک‌تر از دو سانتی‌متر (حدود 3/4 اینچ)، بیش از %90 خوش‌خیم‌اند.

ندول خوش‌خیم علل بسیار متنوع دارد. بسیاری نتیجه التهاب ریه در اثر عفونت ایجادکننده التهاب یا بیماری در بدن‌اند. ندول ممکن است عفونت فعال یا نتیجه بافت اسکار/جای زخم مربوط به التهاب قبلی باشد. ضایعات تکاملی خوش‌خیم نیز می‌توانند به‌صورت ندول ظاهر شوند.

• عفونت‌ها: بیشتر عفونت‌های دیده‌شده در ندول‌ها نسبتاً خفیف و اغلب غیرفعال‌اند. نمونه‌ها مایکوباکتری مانند مایکوباکتریوم توبرکلوزیس یا آویوم اینتراسلولار و عفونت قارچی مانند آسپرژیلوز، هیستوپلاسموز، کوکسیدیومایکوز و کریپتوکوکوزند. التهاب عفونی اغلب گرانولوم ایجاد می‌کند. گرانولوم خوشه کوچک سلولی هنگام التهاب بافت ریه است. وقتی سیستم ایمنی مواد بیگانه را جدا می‌کند تشکیل می‌شود. بیشتر در ریه‌اند، اما جای دیگر هم ممکن‌اند. چون کلسیم در بافت ترمیمی جمع می‌شود، ممکن است با گذر زمان کلسیفیه شوند؛ آنگاه به آن ندول کلسیفیه در ریه می‌گویند.
• علل غیرعفونی ندول‌های التهابی خوش‌خیم ریه: بیماری‌های غیرواگیر مانند سارکوئیدوز، گرانولوماتوز با پلی‌آنژیت (GPA) و آرتریت روماتوئید نیز با گرانولوم ریه ظاهر می‌شوند.
• نئوپلاسم‌ها: نئوپلاسم رشد غیرطبیعی است که می‌تواند خوش‌خیم یا بدخیم باشد.

انواع نئوپلاسم خوش‌خیم:

• فیبروما (توده بافت همبند فیبری)
• هامارتوم (تجمع غیرطبیعی بافت‌های طبیعی)
• نوروفیبروما (توده بافت عصبی)
• بلاستوما (رشد سلول‌های نابالغ)

انواع تومور بدخیم:

• سرطان ریه
• لنفوم (رشد حاوی بافت لنفاوی)
• کارسینوئید (تومور سرطانی کوچک و کندرشد)
• سارکوم (تومور بافت همبند)
• تومور متاستاتیک (تومور منتشرشده از سرطان جای دیگر بدن به ریه)

شاید برایتان جالب باشد:

علائم، تشخیص و درمان سرطان ریه (شرح تفصیلی)

لنفوم (سرطان لنف) چیست؟ علائم و درمان

متاستاز چیست؟ چرا سرطان متاستاز می‌دهد؟ (شرح تفصیلی)

علائم ندول ریه چیست؟

معمولاً علامت مشخصی مربوط به ندول نیست. اگر ندول علامت بدهد به علت زمینه‌ای مربوط است. اگر از سرطان ریه باشد بیمار اغلب بی‌علامت است، اما ممکن است سرفه جدید یا هموپتیزی (خلط خونی) داشته باشد.

اغلب بیمار تا رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن (BT) نمی‌داند ندول دارد.

ندول ریه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

هرچند بیشتر ندول‌ها بدخیم نیستند، یافتن ندول برای تشخیص زودهنگام سرطان بسیار مهم است.

رادیوگرافی قفسه سینه و سی‌تی‌اسکن: نخستین نشانه معمولاً نقطه‌ای در رادیوگرافی یا سی‌تی است. این آزمایش‌ها اغلب هنگام مراجعه با بیماری تنفسی انجام می‌شوند.

اگر تصویربرداری ندول نشان دهد، پزشک سابقه پزشکی از جمله سرطان قبلی را می‌پرسد. می‌خواهد بداند سیگاری هستید یا قبلاً بوده‌اید و آیا در معرض مواد شیمیایی محیطی سمی/مضر قرار گرفته‌اید.

پزشک تصویر را برای اندازه، شکل، محل و نمای عمومی بررسی می‌کند. ندول منفرد دیده‌شده در رادیوگرافی معمولاً حداقل 8 تا 10 میلی‌متر است. کوچک‌ترها بعید است دیده شوند. هرچه ندول بزرگ‌تر و نامنظم‌تر باشد احتمال سرطان بیشتر است. ندول بخش بالایی ریه هم احتمال بدخیمی بیشتری دارد.

اگر رادیوگرافی قدیمی دارید، اجازه دهید پزشک برای سرعت رشد آن را ببیند. معمولاً ندول بدخیم (سرطانی) هر 6 ماه تقریباً دو برابر می‌شود. رشد کندتر یا سریع‌تر احتمال سرطان کمتری دارد.

پزشک ممکن است برای تصویر دقیق‌تر سی‌تی پیشنهاد کند یا ندول نخست در سی‌تی دیده شده باشد. سی‌تی شکل، اندازه، محل و تراکم داخلی را نشان می‌دهد و در تعیین ماهیت از رادیوگرافی حساس‌تر است. ندول بسیار کوچک با قطر 1-2 mm را هم می‌یابد.

اگر بسیار کوچک یا ویژگی‌های آن احتمال سرطان را بسیار کم نشان دهد، احتمالاً با تصویربرداری مکرر در زمان پیگیری می‌شود. اگر رشد نکند خوش‌خیمی تأیید می‌شود. رشد نگران‌کننده ارزیابی بیشتر می‌خواهد. فاصله و مدت پیگیری به اندازه و خطر بدخیمی وابسته است.

• توموگرافی گسیل پوزیترون (PET): برای تشخیص بدخیم یا خوش‌خیم بودن نیز کمک می‌کند. ماده رادیونشان‌دار مانند گلوکز جذب ندول شده و تصویری از فعالیت متابولیک می‌دهد. سلول بدخیم متابولیسم سریع‌تر و مصرف انرژی بیشتر دارد، پس ماده بیشتری جذب می‌کند. ندول بدخیم یا دارای التهاب فعال در PET روشن‌تر است. در ندول کمتر از 8-10 mm باید تفسیر محتاطانه باشد، چون ممکن است خوب دیده نشود. برای ندول بزرگ‌تر از 20 mm (2 cm)، PET-BT ابزار تشخیصی خوبی است.
• بیوپسی: در بیوپسی نمونه کوچک بافت از ندول برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. وقتی آزمایش‌های دیگر برای رد بدخیمی کافی نباشند ممکن است انجام شود.
• برونکوسکوپی: اگر دسترسی به ندول از راه لوله‌های تنفسی ممکن باشد استفاده می‌شود. برونکوسکوپ لوله نازک، سبک و انعطاف‌پذیر است که از دهان یا بینی به نای و برونش می‌رود. در سر آن دوربین بسیار کوچک و ابزار بیوپسی هست.
• بیوپسی سوزنی (بیوپسی سوزنی ترانس‌توراسیک نیز نام دارد): امروز رایج‌ترین روش تشخیص ندول مشکوک به سرطان است. وقتی ندول نزدیک دیواره قفسه سینه و لبه ریه باشد موفق‌تر است. معمولاً بیوپسی ترانس‌توراسیک با هدایت Cone Beam CT که نوعی سی‌تی‌اسکن است انجام می‌شود.

شاید برایتان جالب باشد:

Pet / BT چیست؟ چه زمانی استفاده می‌شود؟

بیوپسی چیست؟ برای چه کسانی و چگونه انجام می‌شود؟ (شرح تفصیلی)

ندول ریه چگونه درمان می‌شود؟

ندول خوش‌خیم معمولاً درمان نمی‌خواهد. اگر عفونت فعال یا بیماری التهابی تشخیص داده شود، درمان به وضعیت مشخص‌شده و علائم و شکایت‌های موجود بستگی دارد.

اگر سرطانی است، انتشار ندارد و بیمار مناسب است، باید با جراحی برداشته شود.

روش‌های جراحی برداشتن ندول:

• توراکوتومی: جراحی باز ریه محسوب می‌شود. برای برداشتن بخش‌های بافت بیمار برش دیواره قفسه سینه داده می‌شود. معمولاً چند روز بستری لازم است. خطر مرگ پایین است. در صورت امکان مینی‌توراکوتومی کم‌تهاجمی‌تر انجام می‌شود.
• توراکوسکوپی با کمک ویدئو: توراکوسکوپ لوله انعطاف‌پذیر با دوربین کوچک در سر است و از برش کوچک دیواره سینه می‌گذرد. دوربین تصویر ندول را در صفحه تلویزیون به جراح می‌دهد. نسبت به توراکوتومی برش کوچک‌تر و بهبود کوتاه‌تر دارد.

چگونه از ندول بدخیم پیشگیری کنیم؟

بهترین راه جلوگیری از تشخیص ندول بدخیم این است که اگر سیگار می‌کشید آن را ترک کنید.

افراد بی‌علامت از نظر سرطان ریه؛ در سن 55-77 با حداقل 30 سال مصرف سیگار – حتی اگر در 15 سال اخیر ترک کرده‌اند – باید سالی یک‌بار با سی‌تی ریه کم‌دوز (BT) غربالگری شوند.

موضوعات جالب دیگر:

چگونه سیگار را ترک کنم؟

علل سرطان ریه غیر از سیگار

پژوهشی که به‌عنوان کشف Aziz Sancar برای ترک سیگار مطرح شد واقعاً چه می‌گوید؟