پاسخدهنده استثنایی به درمان سرطان چیست؟ اهمیت، زیستشناسی و ژنتیک

درصد کوچکی از بیماران سرطان به درمان، پاسخ مثبت استثنایی میدهند و با وجود بیماری پیشرفته، بسیار طولانیتر از بیماران با تومور بالینی مشابه زنده میمانند.
یک پروژه پژوهشی در حال اجرا بررسی میکند چرا برخی بیماران به درمان پاسخ استثنایی میدهند. پژوهشگران در حدود یکچهارم تومورها ویژگی مولکولی مشخص یافتند؛ گاهی تغییر ژنتیکی نادر متعدد در ژنوم بود و گاهی تومور با انواع خاص سلول ایمنی اشغال شده بود.
یافتهها در 19 نوامبر در Cancer Cellآنلاین منتشر شد و از پروژه ملی آغازشده در 2014، ابتکار پاسخدهندگان استثنایی NCI آمریکا، و نمونه تومور 111 بیمار برای تحلیل ژنومیبه دست آمد.
پاسخدهنده استثنایی در سرطان چیست؟
فردی که به درمان مؤثر در کمتر از %10 بیماران مشابه، پاسخ جزئی یا کامل بدهد، پاسخدهنده استثنایی است. مدت پاسخ باید دستکم 3 برابر بیشتر از میانه معمول باشد.
در این مطالعه 111 پاسخدهنده استثنایی، حدود یکچهارم (% 24، 26 بیمار) ویژگی مولکولی توموری داشتند که بالقوه پاسخ مثبت استثنایی را توضیح میداد.
دکتر لوئیس استات، مدیر مرکز ژنومیک سرطان NCI و رهبر مطالعه، گفت: «نمیتوانیم فوراً داروی مفید هر بیمار را مشخص کنیم و نزدیک آن نیستیم. اما جهشهایی در انواع سرطان پاسخدهنده استثنایی شناسایی کردهایم."
استات گفت این جهشها مسیر سرطان را «روشن» و شاید پیشبینی میکنند تهاجمی است، درمان میخواهد یا با پایش مدیریت میشود؛ بنابراین پژوهش در کوتاهمدت مفید است.
"در بلندمدت الهامبخش پژوهش آینده است؛ کارآزمایی داروهای هدفگیرنده مسیرهای سلولی آغاز خواهد شد که در برخی پاسخدهندگان از نظر ژنتیکی غیرفعال یافتهایم."
خلاصه گرافیکی مطالعه در پایین است:
توضیح نمودار: در مطالعه، ریزمحیط تومورو نیز تغییرات ژنتیکی و اپیژنتیکی در نمونه 111 بیمار پاسخدهنده تحلیل شد. تحلیل یکپارچه در حدود یکچهارم، سازوکار معقول پاسخ یافت. چهار دسته کلی بودند: DNA و پاسخ به آسیب آن، پیامرسانی درونسلولی، مشارکت ایمنی و تغییر ژنتیکی ویژه سیر مطلوب؛ بسیاری تومورها چنددستهایاند. تحلیل، ضایعه ژنتیکی نادر حامی موفقیت درمان و فرضیههای آزمونپذیر فراوان سازوکار سرطانزای مؤثر بر پاسخ را نشان میدهد.
نتایج کاربرد آزمایش ژنتیکی در مراقبت معمول را حمایت میکنند.
اوایل 2020 گروه NCI مطالعه مقدماتی تأیید امکان این روش را منتشر کرد. از بیش از 100 مورد، شش مورد دارای جهش ژرملاین (ارثی) با اثر بالینی بالقوه بودند.
کنجکاوی پژوهش را هدایت کرد
استات گفت: «این تجربه عالی و رضایتبخش پاسخ استثنایی را با بیماران داشتیم و فوراً کنجکاو علت شدیم. تقریباً همین کنجکاوی بخش بزرگی از مطالعه را به حرکت درآورد».
گروه از روشهای متعدد ژنومی برای یافتن جهش، تغییر شمار نسخه، متیلاسیون غیرطبیعی، بیان ژن نامتعارف و ترکیب سلولی ریزمحیط تومور استفاده کرد.
سازوکارهای فرضشده برای پاسخهای استثنایی به طور کلی به چهار دسته زیر تقسیم شدند:
- پاسخ آسیب DNA (15 بیمار)،
- مسیر پیامرسانی درونسلولی (9 بیمار)،
- تعامل ژنتیکی پیشآگهی (9 بیمار) و
- تعامل ایمنی (16 بیمار).
در بسیاری بیماران دو یا چند سازوکار دخیل بود.
نویسندگان میگویند «شیمیدرمانی سیتوتوکسیک پُرکاربرد با ایجاد و پاسخ به آسیب DNA موازی است»؛ در این بیماران پاسخ آسیب DNA برجسته است.
26 بیمار به عنوان پاسخدهندگان مثبت استثنایی مشخص شدند. انواع سرطان آنها عبارت بود از تومور مغز (8 بیمار)، سرطانهای گوارشی (6 بیمار)، سرطان پستان (4 بیمار)، کلانژیوکارسینوم (2 بیمار)، ریه (2)، پانکراس، آندومتر، تخمدان و مثانه (هر کدام 1) بودند.
بیشترشان (% 65، 17 بیمار) شیمیدرمانی دارای عامل آسیب DNA گرفتند. بیش از نصف (% 54، 14) هدفمند گرفتند و برخی هر دو را.
نمونه بیماران استثنایی
- تومور مغزی گلیوبلاستوم مولتیفرم (GBM) در بیماری به ترتیب با جراحی، کارموستین موضعی و پرتودرمانی درمان شد. پس از عود، تموزولوماید تجویز شد و در نتیجه، پاسخی کامل ایجاد کرد که بیش از 10 سال ادامه داشت.
- متاستاتیک بودن سرطان کولون در بیماری از کارآزمایی فاز 1، با تموزولوماید و TRC102 (متوکسیآمین)، پاسخ تقریباً کاملِ ادامهدار 45 ماهه تا آخرین پیگیری داد. TRC102 مهارکننده ترمیم برداشت باز DNA، مسیر مقاومت به شیمیدرمانی آلکیلهکننده و آنتیمتابولیت، است.
- بیمار پستان متاستاتیک با گیرنده استروژن مثبت، آناستروزول (Arimidex) را همراه، به علت تقویت بالای ERBB2، با تراستوزومب گرفت و پاسخ جزئی 2,4 ساله ادامهدار داشت. با وجود HER2 مثبت بالینی، بیان mRNA ژن ERBB2 بسیار پایین بود. نمای مولکولی تومور را بازالمانند، به جای زیرگروه غنیشده HER2، دانست. پس به نظر نویسندگان تراستوزومب احتمالاً نقشی نداشت؛ پاسخ به آناستروزول مهارکننده آروماتاز در گیرنده استروژن مثبت نسبت داده میشود.
- تومور استرومای گوارشی در بیمار با جهش حذف اگزون 11 ژن KIT پس از ایماتینیب خط اول، عود کرد. سپس سونیتینیب (Sutent) پاسخ کامل داد. هنگام انجام تحلیل جامع ژنتیکی انجام شد، نه تنها بیان بسیار بالای KIT دیده شد، بلکه ژنهای کدکننده چند تیروزین کیناز هدف سونیتینیب، یعنی KDR، Flt-1 و FLT3، نیز بیان بالایی داشتند. این یافته میتواند پاسخ بیمار را توضیح دهد.
ویژگی ژنومی مطلوب چیست؟
ویژگیهایی برای پیشبینی سیر خوب یافت شد. با وجود عود پس از خط اول، پاسخ استثنایی درمان نجات ممکن است به ژنوم مطلوب مرتبط باشد.
برای مثال چند GBM و آستروسیتوم پُردرجه ویژگی ژنتیکی رایجتر گلیوم کمدرجه داشتند که با سیر آهسته پس از درمان استاندارد مرتبط است.
پاسخ ایمنی نیز ارزیابی شد. نفوذ سلول ایمنی به تومور پاسخدهنده با کنترل مقایسه و در پاسخدهندگان استثنایی امضای سلول B و فعال (CD56dim) کشنده طبیعی بیشتر بود. در بیمار مثانه متاستاتیک با پیشرفت پس از شیمیدرمانی، پرتودرمانی و جراحی، نیولومب (Opdivo) پاسخ کامل 7 ماهه داد؛ فقط در حدود % 3 بیماران مثانه چنین است. تومور برای هدف نیولومب، PD-1، دارای mRNA بالای ژن کدکننده PDCD1 و بیان لیگاند PD-1، یعنی PD-L1، با ژن CD274 مثبت بود. تقویت IFNG هم بالا بود؛ ژن اینترفرونگاما، سیتوکین مرتبط با پاسخ خوب مهار نقاط وارسی.
درسهایی برای انکولوژی دقیق
همنویسنده اصلی از NCI، اس. پرسی آیوی، گفت: «آزمایش ژنتیکی در تشخیص و دوباره هنگام پیشرفت ارزشمند است، چون تغییر ژنتیکی ممکن است درمان را عوض کند.».
"هدف فهم ساختار ژنتیکیای بود که این بیماران را پاسخدهنده استثنایی کرد و امیدواریم آشکارش کنیم."؛ او افزود.
نتیجه
از پاسخدهندگان استثنایی بسیار میآموزیم!
آزمایش ژنتیکی، داروی هدف ژنتیکی و ایمنیدرمانی برای بیمار مناسب به انکولوژی دقیق کمک میکنند. هنوز برای همه ممکن نیست، اما با مطالعه عمیق و یادگیری بیشتر بهتر عمل میکنیم.
برای تشویق مشارکت پژوهشگران جهان، گروه NCI و همکاران نمای مولکولی و اطلاعات بالینی را در NCI Genomic Data Commons عمومی کردند.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.