یوگا چیست؟ در سرطان چه زمانی و چگونه استفاده می‌شود؟
در این مقاله
یوگا فلسفه ریشه‌دار هندی با قدمت 5000 سال است که با مراقبه، کنترل تنفس، وضعیت‌های بدنی و روش‌های حرکتی، بر تعادل روح، ذهن و بدن استوار است. یوگا در لغت پیوستن و یگانگی است و هماهنگی این سه را هدف می‌گیرد. بسیاری از تازه‌آشنایان فکر می‌کنند فقط وضعیت بدنی ساده است، اما سامانه‌ای چندوجهی با روش‌های متعدد است. اجزای اصلی، تنفس، پرانایاما، وضعیت و حرکت، آسانا، مراقبه، دیانا، و خودآموزی/خودپژوهی، سوادیایا، هستند. انواع یوگا همه یا بعضی این روش‌ها را دارند و همه برای همه مناسب نیستند. آشتانگا، وینیاسا، بیکرام و پاور یوگا که انعطاف می‌خواهند، شاید برای برخی بیماران سرطان مناسب نباشند. بنابراین بررسی محتوای برنامه و انتخاب مناسب‌ترین نوع مهم است.
تاریخچه چیست و در چه وضعیت‌هایی استفاده می‌شود؟
یوگا بخش مهم طب سنتی هند، آیورودا، ابتدا در متون ودایی هند توصیف شد. هزاران سال در جنوب آسیا رایج بوده و به‌ویژه از دهه 80 در غرب سریع گسترش یافت. در دسامبر 2016 یونسکو آن را در فهرست میراث فرهنگی جهان قرار داد. این روش که سال‌ها در مراکز تناسب اندام عرضه می‌شد، در سال‌های اخیر در مراکز باتجربه سرطان نیز اجرا می‌شود.
پژوهش‌های متعدد سود یوگا را در کاهش شکایت میگرن، درد مزمن کمر و پشت، درد مفصل، افسردگی، اضطراب، تشنج، تونل کارپ، فشار خون بالا، دیابت، آسم و روده تحریک‌پذیر نشان داده‌اند. کمک به کنترل وزن نیز گزارش شده است. مطالعات نشان می‌دهند یوگا با متعادل کردن شاخص‌های حیاتی مانند فشار خون، ضربان، تنفس، سوخت‌وساز و دما و کاهش استرس، کیفیت زندگی را بهتر می‌کند. در بیماران سرطان نیز با کاهش درد، افسردگی، استرس، اختلال خواب و ضعف، به کیفیت زندگی کمک چشمگیری می‌کند. طبق برخی مطالعات در سرطان ریهو بیماران آن، به کاهش تنگی نفس نیز کمک می‌کند.
یوگا چگونه اثر می‌کند؟
هدف یوگا تحریک دستگاه عصبی پاراسمپاتیک با وضعیت بدن، افزایش انعطاف عضله و مفصل با حرکت، حمایت از تنفس و گردش خون با روش تنفسی و آرام‌سازی ذهن و بدن با مراقبه است.
طبق برخی مطالعات، یوگا:
جریان خون مغز و ترشح دوپامین را افزایش می‌دهد. با افزایش عامل نوروتروفیک مشتق از مغز، BDNF، در خون اثر ضدافسردگی و با افزایش GABA کاهش استرس و اضطراب دارد. تحریک پاراسمپاتیک اضطراب را کم و کیفیت خواب را زیاد می‌کند. تنفس عمیق و آرام شکمی، شکایت گوارشی را کم می‌کند و کنترل تنفس حساسیت زیاد راه هوایی را کاهش می‌دهد.
نتایج پژوهش آثار یوگا در بیماران سرطان چیست؟
طبق شواهد علمی موجود، یوگا هیچ نوع سرطان را درمان یا پیشگیری نمی‌کند.
اما شواهد نیرومندی از کاهش برخی شکایت‌ها و بهبود کلی کیفیت زندگی بیماران وجود دارد.
فراتحلیل 16 پژوهش منتشرشده در 2012 نشان داد یوگا در بیماران سرطان، اضطراب، افسردگی و ضعف را کاهش می‌دهد. در یک مطالعه مروری منتشرشده در سال 2010 که نتایج 10 کارآزمایی بالینی را ارزیابی کرد، مشخص شد یوگا در بیماران مبتلا به سرطان شکایت‌های اختلال اضطرابی، افسردگی و ضعف را کاهش می‌دهد و همچنین افزایش کیفیت خواب را نتیجه گرفت. در مطالعه دیگری در لنفوم، دریافت‌کنندگان یوگا سریع‌تر می‌خوابیدند، طولانی‌تر خواب داشتند و کمتر داروی خواب می‌خواستند. کارآزمایی تصادفی سال 2013 با 410 بیمار نیز بهبود کیفیت خواب را نشان داد.
مرور نظام‌مند 24 پژوهش منتشرشده در 2017 نتیجه گرفت یوگا در بیماران سرطان پستان افسردگی، اضطراب و ضعف را کاهش و کیفیت زندگی را افزایش می‌دهد. مرور نظام‌مند 23 پژوهش سال 2016، کاستی روش‌شناسی و نیاز به مطالعه خوب‌طراحی‌شده را مطرح کرد، اما طبق داده موجود، یوگا را روش مکمل امیدبخش پستان دانست. در مطالعه منتشرشده سال 2015، تحت درمان با پرتودرمانی تعداد 68 مرد سرطان پروستات شرکت کردند؛ در شرکت‌کنندگان کلاس یوگا عوارض شایع، مانند (ضعف، زندگی جنسی ناسالم، بی‌اختیاری ادرار ) کمتر و کیفیت زندگی بالاتر بود. در کارآزمایی دیگری، پس از برنامه یوگا برای 49 بیمار پستان و 10 بیمار پروستات به مدت 12 ماه، هورمون استرس کورتیزول و نشانگرهای التهاب خون به‌طور مشخص کاهش یافتند و ضربان قلب و فشار خون به‌طور مشخص پایین آمدند. این موارد مشاهده شدند.
در کارآزمایی بالینی منتشرشده در سال 2015 نشان داده شد که یوگا در زنان مبتلا به سرطان پستان، درمان هورمونیو عوارض ناشی از آن، یعنی درد عضله و مفصل را کاهش می‌دهد. در مطالعه جامع دیگری منتشرشده در سال 2014، تعداد 163 زن مبتلا به سرطان پستان که پرتودرمانی می‌گرفتند شرکت کردند؛ مشاهده شد در بیمارانی که در کلاس یوگا شرکت داشتند، ضعف کمتر دیده می‌شود و سلامت عمومی بهتر را در شرکت‌کنندگان یوگا نشان داد. کورتیزول خون نیز پایین‌تر بود. مطالعه دیگری با 200 زن سرطان پستان، ضعف %57 کمتر را در شرکت‌کنندگان نسبت به غیرشرکت‌کنندگان گزارش کرد. همچنین در خون، التهاب از نظر نشانگرهای IL-1 و IL-6، کاهش %20 داشت.
در مطالعه 62 زن سرطان پستان تحت شیمی‌درمانی، در دریافت‌کنندگان برنامه یوگا، ناشی از شیمی‌درمانی، تهوع و استفراغاز نظر دفعات و شدت کمتر بود و مطرح شد می‌توان یوگا را در کنار ضدتهوع استاندارد به‌عنوان روش مکمل استفاده کرد. مطالعه سال 2015 در زنان بهبودیافته سرطان پستان با شکایت‌های شبیه یائسگی کاهش این شکایت‌ها را نشان داد. مطالعه دیگر با 63 زن دارای اضافه‌وزن و بهبودی کامل پس از درمان پستان، با 6 ماه حمایت یوگا، بدون تفاوت معنی‌دار وزن، کاهش دور کمر را نشان داد.
یوگا فقط مکمل سرطان زودرس نیست. مطالعه منتشرشده در 2007 نشان داد، یوگا در زنان سرطان پستان پیشرفته، درد و ضعف را کاهش می‌دهد و پذیرش وضعیت خود و آرامش روان‌شناختی ایجاد می‌کند. پس در بیمار فاقد فرصت علاج کامل با عملکرد جسمانی مناسب نیز قابل‌استفاده است. همچنین یوگا فقط برای جوانان نیست و برای بیماران سالمند سرطان نیز قابل‌استفاده است. مطالعه منتشرشده در 2015 با افراد بالای 60 سال، تعداد 97 بیمار تکمیل‌کننده درمان، کاهش کلی عوارض سرطان و درمان را گزارش کرد.
نهادهای معتبر انکولوژی مانند مرکز مموریال اسلون کترینگ، انجمن انکولوژی پزشکی آمریکا و مایو کلینیک نیز یوگا را برای بیماران سرطان پیشنهاد می‌کنند.
آیا یوگا ایمن است؟
چون یوگا دارو یا مداخله در بدن ندارد، عموماً بسیار ایمن است. در منابع عوارضی مانند ترومبوز وریدی ناشی از بی‌حرکتی طولانی، آمبولی، هماتوم زیرپوستی، پنوموتوراکس خودبه‌خودی، تشدید گلوکوم و آسیب عصب و رباط مفصل بر اثر اجرای نادرست حرکت گزارش شده، اما بسیار نادرند. برخی وضعیت‌ها و حرکت‌ها ممکن است برای بارداران، بیماری گردش خون مانند فشار بالا و نارسایی قلب، برخی بیماری‌های عضلانی‌اسکلتی و بعضی بیماران سرطان نامناسب باشند.
پس چه باید کرد؟
یوگا عموماً روشی ایمن برای کاهش شکایت‌های سرطان و مرتبط با آن و افزایش کیفیت زندگی است. اما هر روش برای هر بیمار مناسب نیست و برخی روش‌های دشوار می‌توانند خطر جدی داشته باشند.
بنابراین بیماران سرطان باید:
- پیش از شروع کلاس حتماً با پزشک صحبت و از مناسب بودن آن مطمئن شوند.
- به تجربه مرکز توجه و درباره میزان تجربه آن با بیماران سرطان پرسش کنند.
- درباره انواع یوگا اطلاعات بگیرند و از روش‌های نامناسب با وضعیت‌ها و حرکات بیش‌ازحد دشوار دوری کنند.
- بدانند یوگا به‌تنهایی درمان هیچ مشکل سلامت نیست و هرگز نباید درمان اصلی را مختل کنند.
منابع
2. Streeter CC, Gerbarg PL, Saper RB, et al. Effects of yoga on the autonomic nervous system, gamma-aminobutyric-acid, and allostasis in epilepsy, depression, and post-traumatic stress disorder. Med Hypotheses. 2012; 78:571-579.
3. Norweg A, Collins EG. Evidence for cognitive-behavioral strategies improving dyspnea and related distress in COPD. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2013;8:439-451.
4. Bower JE, Woolery A, Sternlieb B, et al. Yoga for cancer patients and survivors. Cancer Control. 2005; 12:165-171.
5. Yoga for the Cancer Patient, Integrative Medicine Education & Training Programs, Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Available at:
https://www.mskcc.org/departments/survivorship-supportive-care/integrative-medicine/programs/yoga-patient (Accessed february 10, 2017)
6. Mayo clinic, expert blog, yoga helps cancer survivors with overall well-being. Available at: http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cancer/expert-blog/yoga-and-cancer/bgp-20056366 (Accessed february 10, 2017)
7. Cohen L, Warneke C, Fouladi RT, et al. Psychological adjustment and sleep quality in a randomized trial of the effects of a Tibetan yoga intervention in patients with lymphoma. Cancer. 2004; 100: 2253-2260.
8. Rosenbaum E, Gautier H, Fobair P, et al. Cancer supportive care, improving the quality of life for cancer patients. A program evaluation report. Support Care Cancer. 2004; 12:293-301.
9. Memorial Sloan Kettering Cancer Center, Integrative Medicine, About Mind-Body Therapies, Yoga. Available at:
https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/therapies/yoga (Accessed february 13, 2017)
10. Carlson LE, Speca M, Faris P, Patel KD. One year pre-post intervention follow-up of psychological, immune, endocrine and blood pressure outcomes of mindfulness-based stress reduction (MBSR) in breast and prostate cancer outpatients. Brain Behav Immun. 2007; 21:1038-49.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.