ახალგაზრდა ზრდასრულებსა და მოზარდებში კიბოს სიხშირე იზრდება!

დაახლოებით ნახევარი მილიონი შემთხვევის კვლევის მიხედვით, აშშ-ის მოზარდებსა და ახალგაზრდა ზრდასრულებში (15-39 წლის პირები) 1973-დან 2015 წლამდე კიბოს მაჩვენებლები % 30-ით გაიზარდა.

1973 წელს ყოველ 100.000 ადამიანზე წელიწადში 57,2 ახალი დიაგნოზი იყო, 2015 წელს კი 74,2-მდე გაიზარდა. ეს ყოველ 100 ათასზე წელიწადში 0.537 ადამიანით მატებაა.

ყველაზე მაღალი ზრდა თირკმლის კიბოშიიყო. ასევე მნიშვნელოვნად გაიზარდა ფარისებრისა და კოლორექტალური კიბო, გერმინოგენული და ტროფობლასტური კიბოები და მელანომა.

ეს საყურადღებო კვლევა 1 დეკემბერს JAMA Network Open-ში გამოქვეყნდა.

მოზარდებსა და ახალგაზრდა ზრდასრულებში მზარდი სიხშირე უნდა შეისწავლონ

რადგან ამ ასაკში გავრცელებული და მზარდი ტიპები უკეთ გავიგეთ, სპეციალურად ამ მოსახლეობაზე მიმართული პრევენცია, ადრეული დიაგნოსტიკის სკრინინგი, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის პროტოკოლები უნდა შეიქმნას.

ზრდის მიზეზები გაურკვეველია, თუმცა გარემო და განსაკუთრებით კვებითი ფაქტორები, გაზრდილი სიმსუქნე და ფართოდ გავრცელებული სკრინინგი სავარაუდო მიზეზებია. ასევე ფიქრობენ, რომ სკრინინგსა და ჭარბ დიაგნოსტიკას ფარისებრისა და თირკმლის ზრდის დიდი ნაწილი უკავშირდება.

ამერიკის კიბოს საზოგადოებამ (ACS) ახლახან მოზარდებსა და ახალგაზრდებში ფარისებრის, თირკმლის, კოლორექტალური და საშვილოსნოს კიბოების მატება აღმოაჩინა. განსაკუთრებით მსხვილი ნაწლავის ზრდა თვალსაჩინოა და არაჯანსაღ კვებას, უმოძრაობასა და სიმსუქნეს პირდაპირ უკავშირდება (იხილეთ რატომ უმიზნებს მსხვილი ნაწლავის კიბო ახალგაზრდებს? ჩვენი სტატია).

ფარისებრის სიხშირე ულტრაბგერის გავრცელებითა და ჭარბი დიაგნოზით შეიძლება აიხსნას. თუმცა ახალგაზრდებში კოლორექტალური და საშვილოსნოს კიბოების სიხშირესთან ერთად სიკვდილიანობის ტენდენციებიც ძალიან მნიშვნელოვანია. ამ ორის როგორც სიხშირის, ისე სიკვდილიანობის ზრდა რეალური ტვირთის ზრდაა და მეტ ყურადღებასა და კვლევას ნამდვილად მოითხოვს.

ისტორიულად მოზარდებისა და ახალგაზრდების კიბოს მკურნალობა ბავშვთა და ზრდასრულთა ონკოლოგიას შორის ექცეოდა; არცერთი მათ განსხვავებულ ბიოლოგიურ, სოციალურ და ეკონომიკურ საჭიროებებს არ აკმაყოფილებს.

მიგნებები ღირებულია განსაკუთრებით მათ კიბოებზე უფრო მიზანმიმართული კვლევისა და ჩარევების წარმართვისთვის.

საკვლევი ჯგუფის % 59,1 შემადგენელ ქალებში 15 კიბოს სიხშირე გაიზარდა: თირკმლის (წლიური პროცენტული ზრდა 3,632), ფარისებრის (3,456) და მიელომის, მასტოციტური და სხვადასხვა ლიმფორეტიკულური კიბოების (2.805). შემცირდა ასტროციტომის (წლიური პროცენტული კლება 3.369) და გონადური კარცინომის (–1.743) ჩათვლით 5 კიბო.

მამაკაცებში 14 კიბო გაიზარდა: თირკმლის (წლიური პროცენტული ზრდა 3,572), რბილი ქსოვილის სარკომა (2,543) და ფარისებრის (2,273). შემცირდა ასტროციტომის (–3,759) და ფილტვის (–2,635) ჩათვლით 7 ტიპი.

სათესლის კიბოს ზრდა (წლიური პროცენტი 1,246) შეიძლება დაბადებამდე ესტროგენისა და პროგესტერონის მეტი ზემოქმედებით ან რძის ნაწარმით იყოს დაკავშირებული. სხვა შესაძლო მიზეზებად ნაადრევ ჩვილთა გადარჩენის გასაზრდელი მკურნალობა და მარიხუანის მეტი ზემოქმედებაც სახელდება.

კოლორექტალური ზრდა შეიძლება ნაკლებ ბოსტნეულს, მეტ ცხიმსა და დამუშავებულ ხორცს, ვარჯიშის ნაკლებობასა და გაზრდილ სიმსუქნეს უკავშირდებოდეს. ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV) ინფექციაც ჩართულია.

მელანომის მაღალი მაჩვენებლები შეიძლება სოლარიუმსა და გარუჯვის ტენდენციებს უკავშირდებოდეს.

ზოგი კიბოს კლება შეიძლება პერორალური კონტრაცეპტივების (ჩასახვის საწინააღმდეგო წამლების) მეტ გამოყენებას უკავშირდებოდეს. ასევე ბენზოლისა და სხვა ქიმიური კარცინოგენების ზემოქმედების შემამცირებელ კანონებსა და ნაკლები ადამიანის მოწევას.

თირკმლის კიბოს ყველაზე მაღალი ზრდის მიუხედავად, ის შედარებით იშვიათია. მისი ერთ-ერთი მთავარი რისკიც სიმსუქნეა. მკვლევრებმა აღნიშნეს, რომ ახალგაზრდების საერთო მატებაში მეტი წვლილი აქვს კოლორექტალურ და ფარისებრის კიბოებს, მელანომას, არაჰოჯკინის ლიმფომასა და გონადების გერმინოგენულ და ტროფობლასტურ კიბოებს.

დასკვნის სახით, განსაკუთრებით არაჯანსაღი წესი (ცოტა ბოჭკო, უმოძრაობა, სიმსუქნე) მოზარდებსა და ახალგაზრდებში ზოგი კიბოს სიხშირეს ზრდის. ტენდენცია სკრინინგის ამ ცვლილების გათვალისწინებით გადახედვას მოითხოვს. მათში სიმსივნის ბიოლოგიაც ონკოლოგიის ახალი, სასწრაფოდ შესასწავლი სფეროა.