რა არის EPCAM მუტაცია? რომელი კიბოების რისკს ზრდის?
ამ სტატიაში
რა არის მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაცია? ზოგადი ინფორმაცია მატარებლებისთვის
- სახელწოდება EPCAM მომდინარეობს ინგლისური ტერმინიდან "Epithelial Cell Adhesion Molecule" (ეპითელური უჯრედების ადჰეზიის მოლეკულა). EPCAM გენი 2. ქრომოსომაზე მდებარეობს და ამ გენის მუტაციებიახლომდებარე MSH2 გენზე მოქმედებით ლინჩის სინდრომს იწვევს. MSH2 გენის ცილა DNA-ის დაზიანების აღდგენაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.
- მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაციის მატარებლებს მრავალი კიბოს მომატებული რისკი აქვთ, განსაკუთრებით კი მსხვილი ნაწლავის (კოლონისა და სწორი ნაწლავის) და საშვილოსნოს (ენდომეტრიუმის) კიბოს რისკი.
- მიიჩნევა, რომ ლინჩის სინდრომთან დაკავშირებული EPCAM მუტაციების უმრავლესობა მოქმედებს სხვა გენის, MSH2-ის, ფუნქციონირებაზე. ლინჩის სინდრომის სხვა სახელებია მემკვიდრეობითი არაპოლიპოზური კოლორექტული კიბო (HNPCC) და მუირ-ტორეს სინდრომი— ლინჩის სინდრომის ქვეტიპი იმ ადამიანებში, რომლებსაც კანის ნაკლებად გავრცელებული სიმსივნეების განვითარების მეტი რისკი აქვთ.
- EPCAM-ის დელეციის მქონე ადამიანებისთვის გარკვეული კიბოების სკრინინგისა და პრევენციის სახელმძღვანელოები არსებობს.
- მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაციის მატარებლებისთვის შესაფერისი კლინიკური კვლევები არსებობს. ასევე, EPCAM მუტაციის მატარებლებს, რომლებსაც კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს, შეუძლიათ გარკვეული მკურნალობების მიღება ან კლინიკურ კვლევებში მონაწილეობა.
- ბავშვებს, რომლებმაც EPCAM მუტაცია დედისგანაც და მამისგანაც მემკვიდრეობით მიიღეს, შეიძლება ჰქონდეთ "კონსტიტუციური შეუსაბამობების რეპარაციის დეფიციტის" სახელით ცნობილი ძალიან იშვიათი სინდრომი, რომელიც ბავშვობასა და მოზარდობაში სხვადასხვა კიბოს მაღალი რისკით შეიძლება ხასიათდებოდეს.
რომელი კიბოების რისკს ზრდის მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაცია?
თუ ჩატარებული გენეტიკური ტესტით მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაცია დადასტურდა, რეკომენდებულია დაუკავშირდეთ სპეციალისტებს, რომლებსაც შეუძლიათ თქვენი და ოჯახის ონკოლოგიური ისტორიის შეფასება და კიბოს რისკის მართვის საუკეთესო გეგმის შერჩევაში დახმარება — მულტიდისციპლინურად მომუშავე ონკოლოგიურ გუნდს კონსულტაციისთვის.
EPCAM-თან დაკავშირებული კიბოს რისკები, მათ შორის ქვემოთ ჩამოთვლილი კიბოების რისკები, ლინჩის სინდრომის კიდევ ერთი გენის — MSH2-ის კიბოს რისკების მსგავსად მიიჩნევა.
|
კიბოს ტიპი |
სიცოცხლის განმავლობაში კიბოს რისკი EPCAM მუტაციის მატარებლებისთვის |
სიცოცხლის განმავლობაში კიბოს რისკი ზოგადი პოპულაციისთვის |
დიაგნოზის დასმის საშუალო ასაკი EPCAM მუტაციის მატარებლებში |
დიაგნოზის დასმის საშუალო ასაკი ზოგად პოპულაციაში |
|
კოლორექტული |
33 – 52% |
4,2% |
44 წელი |
68 – 72 წელი |
|
საშვილოსნო |
21- 57% |
3,1% |
47 – 48 წელი |
60 წელი |
|
საკვერცხე |
8 – 38% |
1,3% |
43 წელი |
63 წელი |
|
თირკმელი / შარდსაწვეთი |
2,2 – 28% |
1,2% |
54 – 61 წელი |
მითითებული არ არის |
|
შარდის ბუშტი |
4,4 – 12,8% |
2,4% |
59 წელი |
73 წელი |
|
კუჭი |
0,2 – 9% |
0,9% |
52 წელი |
68 წელი |
|
წვრილი ნაწლავი |
1,1 – 10% |
0,3% |
48 წელი |
60-იანი – 70-იანი წლები |
|
პროსტატა |
3,9 – 15,9% |
11,6% |
59 – 63 წელი |
66 წელი |
|
ტვინი |
2,5 – 7,7% |
0,6% |
მონაცემები არ არის |
59 წელი |
|
სანაღვლე გზები |
0,02 – 1,7% |
0,2% |
57 წელი |
70 – 72 წელი |
ცხრილი: კიბოს რისკები EPCAM მუტაციის მატარებლებისთვის. წყარო: NCCN: Genetic / Familiar High – Risk Assessment: Colorectal Version 1.2020
მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაციის მატარებლებს შესაძლოა სხვა კიბოების რისკიც მომატებული ჰქონდეთ. ქვემოთ ჩამოთვლილი კიბოს ტიპებისთვის ზუსტი რისკები უცნობია:
- პანკრეასის კიბო
- კანის სებაცეური (ცხიმოვანი კისტის) წარმონაქმნები
- ძუძუს კიბო ქალებში
გრძელდება კვლევები იმის შესახებ, თუ როგორ მოქმედებს EPCAM გენის მუტაცია კიბოს რისკზე.
რისკის მართვა მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაციის მატარებლებისთვის
აშშ-ის კიბოს ეროვნული ყოვლისმომცველი ქსელი (US-NCCN) რისკის მართვის სახელმძღვანელოებს სთავაზობს EPCAM მუტაციის მქონე კაცებსა და ქალებს. რეკომენდებულია დაუკავშირდეთ მულტიდისციპლინურად მომუშავე ონკოლოგიურ გუნდს, რომელსაც შეუძლია თქვენი და თქვენი ოჯახის ონკოლოგიური ისტორიის შეფასება და რისკის მართვის საუკეთესო გეგმის შერჩევაში დახმარება.
NCCN-ის რისკის მართვის სახელმძღვანელოები EPCAM მუტაციის მატარებლებისთვის შემდეგი კიბოების შესახებ ინფორმაციას მოიცავს:
- კოლორექტული კიბო
- საშვილოსნოს კიბო
- საკვერცხის კიბო
- პანკრეასის კიბო
- საშარდე გზების კიბო
- ტვინის კიბო
- კუჭის კიბო
- ძუძუს კიბო
კოლორექტული კიბო
- კოლონოსკოპია ჩაიტარეთ 20 -25 წლის ასაკში (ან, თუ დიაგნოზი 25 წლამდე დაისვა, ოჯახში მსხვილი ნაწლავის კიბოს ყველაზე ადრეული დიაგნოზის ასაკზე 2 -5 წლით ადრე).
- კოლონოსკოპია გაიმეორეთ ყოველ 1 – 2 წელიწადში. ექიმს გაესაუბრეთ იმაზე, სკრინინგი ყოველწლიურად უნდა ჩატარდეს თუ ორ წელიწადში ერთხელ. ყოველწლიური სკრინინგი შესაძლოა ყველაზე სასარგებლო იყოს კაცებისთვის, 40 წელზე უფროსი პირებისა და მსხვილი ნაწლავის კიბოს ან პოლიპების ისტორიის მქონე ადამიანებისთვის.
- ასპირინის ყოველდღიურმა მიღებამ შეიძლება კოლორექტული კიბოს რისკი შეამციროს. ასპირინის საუკეთესო დოზა და მიღების დრო უცნობია. მიმდინარე კვლევებმა აჩვენა, რომ ყოველდღიურად 600 mg ასპირინის მიღება ლინჩის სინდრომის მქონე პირებში კოლორექტული კიბოს რისკს ამცირებს. სარგებლისა და რისკების, საუკეთესო დროისა და დოზის შესახებ ექიმს გაესაუბრეთ.
საშვილოსნოს კიბო
- სიმპტომების ცოდნა და ბიოფსია: საშვილოსნოს კიბო ხშირად ადრეულად შეიძლება გამოვლინდეს სიმპტომების საფუძველზე, რასაც ბიოფსია მოსდევს. ამიტომ ექსპერტები ყველა ქალს ურჩევენ, იცოდეს საშვილოსნოს კიბოს სიმპტომები და ნებისმიერი ხანგრძლივი სიმპტომი დაუყოვნებლივ აცნობოს ექიმს.
- არანორმალური ვაგინალური გამონადენი
- ტკივილი მენჯში ან მუცელში
- მუცლის შებერილობა
- კვების გაძნელება
- შარდის ბუშტის ხშირი სისავსის შეგრძნება
- სკრინინგი: სიმპტომების არარსებობისას ტრანსვაგინალური ულტრაბგერითა და / ან ენდომეტრიუმის ბიოფსიებით საშვილოსნოს კიბოს რეგულარული სკრინინგი, როგორც ჩანს, უკეთეს შედეგებს არ იძლევა, ვიდრე სიმპტომების ცოდნა და სიმპტომების მქონე ნებისმიერი ქალისთვის შემდგომი ბიოფსია. მიუხედავად ამისა, ზოგი ქალი რეგულარულად იტარებს ტრანსვაგინალურ ულტრაბგერასა და ენდომეტრიუმის ბიოფსიებს. ტრანსვაგინალური ულტრაბგერა პრემენოპაუზურ ქალებში რეკომენდებული არ არის. სკრინინგზე გადაწყვეტილების მისაღებად ქალებმა ექიმთან უნდა განიხილონ ტრანსვაგინალური ულტრაბგერისა და ენდომეტრიუმის ბიოფსიების სარგებელი, რისკები, ხარჯები და ჩატარების დრო.
- ქირურგია: საშვილოსნოს ამოკვეთა (ჰისტერექტომია) ლინჩის სინდრომის მქონე ქალებში საშვილოსნოს კიბოს რისკს ამცირებს. თუმცა არ არის ნაჩვენები, რომ ჰისტერექტომია საშვილოსნოს კიბოთი სიკვდილის რისკს ამცირებს. ქალები შვილების გაჩენის დასრულების შემდეგ ექიმს უნდა გაესაუბრონ ჰისტერექტომიის სარგებელსა და რისკებზე. ოპერაციის საუკეთესო დრო გენის მუტაციისა და ოჯახის ონკოლოგიური ისტორიის მიხედვით შეიძლება იცვლებოდეს.
- მედიკამენტური მკურნალობა: პერორალურმა კონტრაცეპტივებმა (ჩასახვის საწინააღმდეგო პრეპარატებმა) ლინჩის სინდრომის მქონე ქალებში შესაძლოა საშვილოსნოს კიბოს რისკი შეამციროს. ქალებმა ექიმთან უნდა განიხილონ კონტრაცეპტივების სარგებელი, რისკები და მიღების დრო.
საკვერცხის კიბო
- ქირურგია: საკვერცხეებისა და ფალოპის მილების ამოკვეთამ (სალპინგო-ოოფორექტომიამ) ლინჩის სინდრომის მქონე ქალებში შეიძლება საკვერცხის კიბოს რისკი შეამციროს. შვილების გაჩენის დასრულების შემდეგ ქალებმა ექიმთან უნდა განიხილონ სალპინგო-ოოფორექტომიის სარგებელი და რისკები. ოპერაციის საუკეთესო დრო გენის მუტაციისა და ოჯახის ონკოლოგიური ისტორიის მიხედვით იცვლება.
- სიმპტომების ცოდნა: ექსპერტები ყველა ქალს ურჩევენ, იცოდეს საკვერცხის კიბოს სიმპტომები. ქალებმა ექიმს უნდა აცნობონ ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ნებისმიერი სიმპტომის შესახებ, რომელიც რამდენიმე კვირას გრძელდება ან ჩვეულებრივი მდგომარეობისგან განსხვავდება:
- ტკივილი მენჯში ან მუცელში
- მუცლის შებერილობა
- კვების გაძნელება
- ადრეული დანაყრების შეგრძნება
- შარდის ბუშტის ხშირი სისავსის შეგრძნება
- სკრინინგი: სიმპტომების არარსებობისას რეგულარულ სკრინინგს ტრანსვაგინალური ულტრაბგერითა და CA125 სისხლის ტესტებით იტარებენ. თუმცა საკვერცხის კიბოს სკრინინგი საკვერცხის კიბოს ადრეულ გამოვლენას არ ეხმარება. ქალებმა, რომლებიც ოპერაციას არ გეგმავენ, ექიმთან უნდა განიხილონ ტრანსვაგინალური ულტრაბგერისა და CA125-ის სარგებელი, რისკები, ხარჯები და ჩატარების დრო.
- მედიკამენტური მკურნალობა: პერორალურმა კონტრაცეპტივებმა (ჩასახვის საწინააღმდეგო პრეპარატებმა) ლინჩის სინდრომის მქონე ქალებში შესაძლოა საშვილოსნოს კიბოს რისკი შეამციროს. ქალებმა ექიმთან უნდა განიხილონ კონტრაცეპტივების სარგებელი, რისკები და მიღების დრო.
პანკრეასის კიბოს სკრინინგი ოჯახური ისტორიის მქონე პირებში
- EPCAM მუტაციის მატარებლებმა, რომლებსაც პანკრეასის კიბოთი დაავადებული პირველი ან მეორე ხარისხის ნათესავი ჰყავთ, სკრინინგი 50-იანი წლების დასაწყისში ან ნათესავის დიაგნოზის ასაკზე 10 წლით ადრე უნდა განიხილონ.
- მათთვის, ვინც პანკრეასის კიბოს სკრინინგს განიხილავს, NCCN რეკომენდაციას იძლევა, რომ სკრინინგი გამოცდილ დაწესებულებაში და, იდეალურ შემთხვევაში, კვლევის ფარგლებში ჩატარდეს. სკრინინგამდე ადამიანებმა ექიმთან უნდა განიხილონ მისი სარგებელი, რისკები, ხარჯები და შეზღუდვები.
- განიხილეთ ყოველწლიური სკრინინგი კონტრასტული MRI-MRCP-ით (მაგნიტურ-რეზონანსული ქოლანგიოპანკრეატოგრაფია) და / ან EUS-ით (ენდოსკოპიური ულტრაბგერა).
შარდის ბუშტის, თირკმლისა და შარდსაწვეთის კიბო
- განსაკუთრებით კაცებმა და საშარდე გზების კიბოს ოჯახური ისტორიის მქონე პირებმა განიხილეთ შარდის ყოველწლიური ანალიზის დაწყება 30 – 35 წლის ასაკში.
ტვინის კიბო
- განიხილეთ ფიზიკური და ნევროლოგიური გასინჯვის დაწყება 25 – 30 წლის ასაკში.
კუჭის კიბო
- კუჭის კიბოს ოჯახური ისტორიის მქონე და / ან აზიური წარმოშობის პირებისთვის:
- 40 წლის ასაკში განიხილეთ კუჭის კიბოს სკრინინგი ყოველ 3 – 5 წელიწადში EGD-ად ცნობილი მეთოდით (esophagogastroduodenocopy — ეზოფაგოგასტროდუოდენოსკოპია (ÖGD)).
- თუ კუჭის სკრინინგი ტარდება, განიხილეთ H. Pylori-ის ტესტირება და მკურნალობა.
ძუძუს კიბო
- ძუძუს კიბოს რისკი ოჯახური ისტორიის საფუძველზე მართეთ. რისკის შემამცირებელი მასტექტომია (ძუძუების ქირურგიული ამოკვეთა), ზოგადად, რეკომენდებული არ არის.
სხვა კიბოების სკრინინგი და პრევენცია
სახელმძღვანელოებში EPCAM მუტაციის მქონე ადამიანებისთვის სხვა კიბოების სკრინინგისა და პრევენციის შესახებ ინფორმაცია შეტანილი არ არის. თუმცა შესაძლოა კლინიკური კვლევები არსებობდეს.
კიბოს მკურნალობა EPCAM მუტაციის მქონე ადამიანებისთვის
ექსპერტები კვლევებს ატარებენ, რათა მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაციის მატარებლებისთვის საუკეთესო მკურნალობები განსაზღვრონ.
მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაციის მატარებლებში კიბოების უმრავლესობას ექნება „MSI – high“ ან „MSI – H“ (მიკროსატელიტური არასტაბილურობა) სახელით ცნობილი სიმსივნური ბიომარკერი . ამ ბიომარკერს ასევე „MMR – D“ (შეუსაბამობების რეპარაციის დეფიციტი) ეწოდება. სიმსივნის MMR – D-ზე ან MSI – high-ზე ტესტირება შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს, რადგან ეს სიმსივნეები უფრო ხშირად პასუხობს იმუნური საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორებად ცნობილ იმუნოთერაპიულ პრეპარატებს.
MSI – H კოლორექტული კიბო
- 2. სტადიის კოლორექტული კიბოს მქონე პირებში MSI – high კიბოებს კარგი პროგნოზი (დაავადების მიმდინარეობა) აქვთ და შესაძლოა სარგებელი ვერ მიიღონ 5 – ფლუოროურაცილის ადიუვანტური თერაპიისგან (კოლორექტულ კიბოში გამოყენებული იმუნოთერაპია).
- Keytrude (პემბროლიზუმაბი)იმუნური საკონტროლო წერტილის ინჰიბიტორია, რომელიც გამოიყენება მეტასტაზური ან გავრცელებული კოლორექტული კიბოს სამკურნალოდ, როდესაც დაავადება ფლუოროპირიმიდინით, ოქსალიპლატინითა და ირინოტეკანით მკურნალობის შემდეგ პროგრესირებს.
- Opdivo (ნივოლუმაბი)დამტკიცებულია, როგორც იმუნური საკონტროლო წერტილის ინჰიბიტორი მეტასტაზური კიბოსთვის, რომელიც ფლუოროპირიმიდინით, ოქსალიპლატინითა და ირინოტეკანით მკურნალობის შემდეგ პროგრესირებს; იგი გამოიყენება Yervoy-სთან (იპილიმუმაბთან) კომბინაციაში ან ცალკე.
იმუნური საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორები ნებისმიერი MSI – H კიბოს სამკურნალოდ
- Keytrude (პემბროლიზუმაბი) დამტკიცდა ნებისმიერი მყარი სიმსივნის სამკურნალოდ, რომლის ტესტი MSI – H-ზე დადებითია, რომელიც მკურნალობის შემდეგ პროგრესირებს და რომლისთვისაც სხვა სამკურნალო არჩევანი არ არსებობს.
სხვა სამედიცინო საკითხები მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაციის მატარებლებისთვის
EPCAM გენის ზოგი მუტაცია იწვევს ლინჩის სინდრომის ქვეტიპს, რომელსაც ზოგჯერ მუირ-ტორეს სინდრომს უწოდებენ. ლინჩის სინდრომთან დაკავშირებული კიბოების მომატებული რისკის გარდა, მუირ-ტორეს სინდრომის მქონე პირებს კანის ნაკლებად გავრცელებული სიმსივნეების განვითარების მეტი რისკი აქვთ. ამ იშვიათ კანის სიმსივნეებს მიეკუთვნება სებაცეური ადენომები და კარცინომები, რომლებიც ვითარდება ცხიმოვანი ნივთიერების — სებუმის წარმომქმნელ ჯირკვლებში (ცხიმოვან ჯირკვლებში). შესაძლოა მრავლობითი სწრაფად მზარდი სიმსივნეებიც, კერატოაკანთომებიც, გაჩნდეს, განსაკუთრებით მზის ზემოქმედების ქვეშ მყოფ კანზე. მემკვიდრეობითი MSH2 მუტაციის ყველა მატარებლისთვის დერმატოლოგის მიერ კანის ყოველწლიური გასინჯვა რეკომენდებულია, იმის მიუხედავად, ჰყავს თუ არა ოჯახში ამ კანის სიმსივნეების მქონე პირი.
ბავშვებს, რომლებმაც EPCAM ან MSH2 მუტაცია დედისგანაც და მამისგანაც მემკვიდრეობით მიიღეს, შეიძლება ჰქონდეთ “კონსტიტუციური შეუსაბამობების რეპარაციის დეფიციტის (CMMRD)“ სახელით ცნობილი ძალიან იშვიათი სინდრომი. CMMRD ბავშვობასა და მოზარდობაში სხვადასხვა კიბოს მაღალ რისკს შეიძლება უკავშირდებოდეს. CMMRD სინდრომის მქონე ბავშვებს შესაძლოა სისხლის (ჰემატოლოგიური) და ტვინის / ცენტრალური ნერვული სისტემის სიმსივნეები ჰქონდეთ, ხოლო ლინჩის სინდრომის მქონე უფრო ხანდაზმულ პაციენტებში, როგორც წესი, კოლორექტული და სხვა კიბოები გვხვდება. CMMRD-ის პაციენტთა უმრავლესობას, თუმცა არა ყველას, ახასიათებს ნეიროფიბრომატოზთან მსგავსება — გენეტიკურ დარღვევასთან, რომელიც ნერვულ ქსოვილზე სიმსივნეების წარმოქმნას იწვევს; ეს განსაკუთრებით კანის უვნებელი, ღია ყავისფერი „café au lait“ ლაქებით ვლინდება. ბავშვს CMMRD სინდრომი რომ ჰქონდეს, დედასაც და მამასაც EPCAM ან MSH2 მუტაცია უნდა ჰქონდეთ. თუ წყვილიდან ერთს ცნობილი მუტაცია აქვს, ბავშვის ყოლამდე წყვილმა შესაძლოა მოისურვოს გენეტიკურ კონსულტანტთან საუბარი მეორე პარტნიორის ტესტირების შესახებ.
მშობლებს მემკვიდრეობითი EPCAM მუტაციების არმქონე ემბრიონების ასარჩევად აქვთ დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიის და პრეიმპლანტაციური გენეტიკური დიაგნოსტიკის გამოყენების შესაძლებლობა.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.