جهش EPCAM چیست؟ خطر کدام سرطان‌ها را افزایش می‌دهد؟

جهش ارثی EPCAM چیست؟ اطلاعات عمومی برای حاملان آن

• نام EPCAM از «Epithelial Cell Adhesion Molecule» گرفته شده است. ژن EPCAM روی کروموزوم 2 قرار دارد و جهش‌های این ژن، با اثر بر ژن مجاور MSH2 باعث سندرم لینچ می‌شوند. پروتئین ژن MSH2 در ترمیم آسیب DNA نقش مهمی دارد.
• افراد حامل جهش ارثی EPCAM در معرض خطر بیشتر بسیاری از سرطان‌ها هستند، اما به‌ویژه خطر ابتلا به سرطان رودهٔ بزرگ (کولون و رکتوم) و رحم (آندومتر) در آن‌ها بیشتر است.
• تصور می‌شود بیشتر جهش‌های EPCAM مرتبط با سندرم لینچ، بر نحوهٔ عملکرد ژن دیگری به نام MSH2 اثر می‌گذارند. نام‌های دیگر سندرم لینچ عبارت‌اند از سرطان کولورکتال ارثی غیرپولیپوزی (HNPCC) و سندرم Muir Torre؛ دومی زیرنوعی از سندرم لینچ در افرادی است که خطر ایجاد تومورهای پوستی غیرشایع در آن‌ها بیشتر است.
• برای افراد دارای حذف EPCAM، راهنماهایی برای غربالگری و پیشگیری از برخی سرطان‌ها وجود دارد.
• برای افراد حامل جهش ارثی EPCAM، کارآزمایی‌های بالینی مناسبی وجود دارد. همچنین افراد حامل جهش EPCAM که سرطان در آن‌ها تشخیص داده شده است می‌توانند از درمان‌های خاصی استفاده کنند یا در کارآزمایی‌های بالینی شرکت کنند.
• کودکانی که جهش EPCAM را هم از مادر و هم از پدر به ارث می‌برند، ممکن است به سندرم بسیار نادری به نام «نقص سرشتی ترمیم عدم تطابق» مبتلا باشند که می‌تواند با خطر بالای سرطان‌های گوناگون در کودکی و نوجوانی همراه باشد.

جهش ارثی EPCAM خطر کدام سرطان‌ها را افزایش می‌دهد؟

اگر نتیجهٔ یک آزمایش ژنتیک برای جهش ارثی EPCAM مثبت بوده است، برای بررسی سابقهٔ سرطان شما و خانواده‌تان و کمک به انتخاب بهترین برنامهٔ مدیریت خطر سرطان، توصیه می‌شود با یک تیم انکولوژی چندتخصصی تماس بگیرید.

خطرات سرطان مرتبط با EPCAM، از جمله سرطان‌های زیر، مشابه خطرات سرطان مربوط به ژن دیگر سندرم لینچ، یعنی MSH2 در نظر گرفته می‌شوند.

جدول: خطرات سرطان در افراد حامل جهش EPCAM. منبع: NCCN: Genetic / Familiar High – Risk Assessment: Colorectal Version 1.2020

افراد حامل جهش ارثی EPCAM ممکن است در معرض خطر بیشتر سرطان‌های دیگری نیز باشند. خطر دقیق انواع سرطان زیر مشخص نیست:

• سرطان پانکراس
• رشدهای پوستی سباسه (کیست چربی)
• سرطان پستان در زنان

پژوهش‌ها دربارهٔ تأثیر جهش ژن EPCAM بر خطر سرطان ادامه دارد.

مدیریت خطر برای افراد حامل جهش ارثی EPCAM

شبکهٔ ملی جامع سرطان آمریکا (US-NCCN)، راهنماهای مدیریت خطر را برای مردان و زنان دارای جهش EPCAM ارائه می‌کند. توصیه می‌شود با یک تیم انکولوژی چندتخصصی تماس بگیرید که بتواند سابقهٔ سرطان شما و خانواده‌تان را بررسی کند و در تصمیم‌گیری دربارهٔ بهترین برنامهٔ مدیریت خطر به شما کمک کند.

راهنماهای مدیریت خطر NCCN برای افراد حامل جهش EPCAM، اطلاعاتی دربارهٔ سرطان‌های زیر دارند:

• سرطان کولورکتال
• سرطان رحم
• سرطان تخمدان
• سرطان پانکراس
• سرطان مجاری ادراری
• سرطان مغز
• سرطان معده
• سرطان پستان

سرطان کولورکتال

• بین سنین 20 -25 سال کولونوسکوپی انجام دهید (یا اگر تشخیص پیش از 25 سالگی بوده است، 2 -5 سال زودتر از پایین‌ترین سن تشخیص سرطان کولون در خانواده).
• هر 1 – 2 سال کولونوسکوپی را تکرار کنید. دربارهٔ سالانه یا دوسالانه بودن غربالگری با پزشک صحبت کنید. مردان، افراد بالاتر از 40 سال و کسانی که سابقهٔ سرطان یا پولیپ کولون دارند، ممکن است بیشترین سود را از غربالگری سالانه ببرند.
• آسپرین روزانه ممکن است خطر سرطان کولورکتال را کاهش دهد. بهترین دوز و زمان مصرف آسپرین مشخص نیست. پژوهش‌های کنونی یافته‌اند مصرف روزانهٔ 600 mg آسپرین، خطر سرطان کولورکتال را در افراد دارای سندرم Lynch کاهش می‌دهد. دربارهٔ فواید، خطرها و بهترین زمان‌بندی و دوز با پزشک خود صحبت کنید.

سرطان رحم

• آگاهی از علائم و بیوپسی: سرطان رحم اغلب بر اساس علائم و بیوپسیِ پس از آن، زود تشخیص داده می‌شود. ازاین‌رو متخصصان توصیه می‌کنند همهٔ زنان از علائم سرطان رحم آگاه باشند و هر علامت مداوم را فوراً به پزشک گزارش کنند.
  • ترشح غیرعادی واژن
  • درد لگن یا شکم
  • نفخ شکم
  • دشواری غذا خوردن
  • احساس مکرر پُری مثانه
• غربالگری: در نبود علائم، به نظر نمی‌رسد غربالگری منظم سرطان رحم با سونوگرافی ترانس‌واژینال و / یا بیوپسی آندومتر، از آگاهی از علائم و بیوپسی پس از بروز علائم در هر زن، نتیجهٔ بهتری بدهد. بااین‌حال برخی زنان به‌طور منظم با سونوگرافی ترانس‌واژینال و بیوپسی آندومتر غربالگری می‌شوند. سونوگرافی ترانس‌واژینال برای زنان پیش از یائسگی توصیه نمی‌شود. زنان باید برای تصمیم‌گیری دربارهٔ غربالگری، دربارهٔ فواید، خطرها، هزینه‌ها و زمان‌بندی این دو روش با پزشک صحبت کنند.
• جراحی: برداشتن رحم (هیسترکتومی) خطر سرطان رحم را در زنان دارای سندرم Lynch کاهش می‌دهد. اما نشان داده نشده است که هیسترکتومی خطر مرگ ناشی از سرطان رحم را کاهش دهد. زنان باید پس از تکمیل فرزندآوری دربارهٔ فواید و خطرهای هیسترکتومی با پزشک صحبت کنند. بهترین زمان جراحی ممکن است با توجه به جهش ژنی و سابقهٔ خانوادگی سرطان متفاوت باشد.
• دارودرمانی: داروهای خوراکی پیشگیری از بارداری ممکن است خطر سرطان رحم را در زنان دارای سندرم Lynch کاهش دهند. زنان باید دربارهٔ فواید، خطرها و زمان‌بندی مصرف داروهای ضدبارداری با پزشک صحبت کنند.

سرطان تخمدان

• جراحی: برداشتن تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ (سالپینگو – اوفورکتومی) ممکن است خطر سرطان تخمدان را در زنان دارای سندرم Lynch کاهش دهد. زنان باید پس از تکمیل فرزندآوری دربارهٔ فواید و خطرهای این جراحی با پزشک صحبت کنند. بهترین زمان جراحی با جهش ژنی و سابقهٔ خانوادگی سرطان متفاوت است.
• آگاهی از علائم: متخصصان توصیه می‌کنند همهٔ زنان علائم سرطان تخمدان را بشناسند. زنان باید هر یک از علائم زیر را که چند هفته ادامه دارد یا با وضعیت معمول متفاوت است، به پزشک گزارش کنند:
  • درد لگن یا شکم
  • نفخ شکم
  • دشواری غذا خوردن
  • احساس سیری زودرس
  • احساس مکرر پُری مثانه
• غربالگری: در نبود علائم، غربالگری منظم با سونوگرافی ترانس‌واژینال و آزمایش خون CA125 انجام می‌شود. اما غربالگری سرطان تخمدان به تشخیص زودهنگام آن کمک نمی‌کند. زنانی که قصد جراحی ندارند باید دربارهٔ فواید، خطرها، هزینه‌ها و زمان‌بندی سونوگرافی ترانس‌واژینال و CA125 با پزشک صحبت کنند.
• دارودرمانی: داروهای خوراکی پیشگیری از بارداری ممکن است خطر سرطان رحم را در زنان دارای سندرم Lynch کاهش دهند. زنان باید دربارهٔ فواید، خطرها و زمان‌بندی مصرف داروهای ضدبارداری با پزشک صحبت کنند.

غربالگری سرطان پانکراس در افراد دارای سابقهٔ خانوادگی

• افراد حامل جهش EPCAM که خویشاوند درجهٔ اول یا دوم مبتلا به سرطان پانکراس دارند، باید انجام غربالگری را در اوایل دههٔ 50 زندگی یا 10 سال زودتر از سن تشخیص خویشاوندشان در نظر بگیرند.
• برای افرادی که به غربالگری سرطان پانکراس فکر می‌کنند، NCCN انجام آن را در مرکزی باتجربه و ترجیحاً در شرایط پژوهشی توصیه می‌کند. افراد باید پیش از غربالگری دربارهٔ فواید، خطرها، هزینه‌ها و محدودیت‌های آن با پزشک صحبت کنند.
• غربالگری سالانه با MRI-MRCP همراه مادهٔ حاجب (کلانژیوپانکراتوگرافی با تشدید مغناطیسی) و / یا EUS (سونوگرافی آندوسکوپیک) را در نظر بگیرید.

سرطان مثانه، کلیه و حالب

• به‌ویژه برای مردان و افراد دارای سابقهٔ خانوادگی سرطان مجاری ادراری، آغاز آزمایش سالانهٔ ادرار بین 30 – 35 سالگی را در نظر بگیرید.

سرطان مغز

• آغاز معاینهٔ جسمی و عصبی را بین 25 – 30 سالگی در نظر بگیرید.

سرطان معده

• برای افراد دارای سابقهٔ خانوادگی سرطان معده و / یا افراد آسیایی‌تبار:

• از 40 سالگی، غربالگری سرطان معده هر 3 – 5 سال با روشی به نام EGD (esophagogastroduodenocopy – ازوفاگوگاسترودئودنوسکوپی (ÖGD)) را در نظر بگیرید.
• اگر غربالگری معده انجام می‌شود، آزمایش و درمان H. Pylori را در نظر بگیرید.

سرطان پستان

• خطر سرطان پستان خود را بر اساس سابقهٔ خانوادگی مدیریت کنید. ماستکتومی کاهندهٔ خطر (برداشتن پستان‌ها با جراحی) به‌طور کلی توصیه نمی‌شود.

غربالگری و پیشگیری از سایر سرطان‌ها

در راهنماها اطلاعاتی دربارهٔ غربالگری و پیشگیری از سایر سرطان‌ها برای افراد دارای جهش EPCAM ارائه نشده است. بااین‌حال، ممکن است کارآزمایی‌های بالینی وجود داشته باشد.

درمان سرطان برای افراد دارای جهش EPCAM

متخصصان برای شناخت بهترین درمان‌ها برای افراد حامل جهش ارثی EPCAM، پژوهش‌هایی انجام می‌دهند.

بیشتر سرطان‌ها در افراد حامل جهش ارثی EPCAM، «MSI – high» یا «MSI – H» (بی‌ثباتی ریزماهواره‌ای) را به‌عنوان یک نشانگر زیستی توموری خواهند داشت. این نشانگر زیستی با عنوان «MMR – D» (نقص ترمیم عدم تطابق) نیز شناخته می‌شود. آزمایش تومور برای MMR – D یا MSI – high می‌تواند مهم باشد؛ زیرا این تومورها احتمال بیشتری برای پاسخ به داروهای ایمنی‌درمانی موسوم به مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی دارند.

سرطان کولورکتال MSI – H

• در افراد مبتلا به سرطان کولورکتال مرحلهٔ 2، سرطان‌های MSI – high پیش‌آگهی (سیر بیماری) خوبی دارند و ممکن است از درمان کمکی 5 – Fluorourasil (ایمنی‌درمانیِ مورد استفاده در سرطان کولورکتال) سود نبرند.
• Keytrude (پمبرولیزومب)، مهارکنندهٔ نقطهٔ وارسی ایمنی است که برای درمان سرطان کولورکتال متاستاتیک یا پیشرفته با پیشرفت پس از درمان با یک فلوروپیریمیدین، اکسالی‌پلاتین و ایرینوتکان استفاده می‌شود.
• Opdivo (نیولومب)، به‌عنوان مهارکنندهٔ نقطهٔ وارسی ایمنی، به‌تنهایی یا همراه با Yervoy (ایپیلیمومب) برای سرطان متاستاتیکی تأیید شده است که پس از درمان با یک فلوروپیریمیدین، اکسالی‌پلاتین و ایرینوتکان پیشرفت کرده است.

مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی برای درمان هر سرطان MSI – H

• Keytrude (پمبرولیزومب) برای درمان هر تومور جامد با نتیجهٔ آزمایش MSI – H که پس از درمان پیشرفت کرده و گزینهٔ درمانی دیگری ندارد، تأیید شده است.

سایر نگرانی‌های پزشکی برای افراد حامل جهش ارثی EPCAM

برخی جهش‌های ژن EPCAM گاهی باعث زیرنوعی از سندرم لینچ می‌شوند که سندرم Muir – Torre نام دارد. افراد دارای سندرم Muir – Torre، علاوه بر افزایش خطر سرطان‌های سندرم لینچ، بیشتر در معرض ایجاد تومورهای پوستی غیرشایع هستند. این تومورهای پوستی نادر شامل آدنوم‌ها و کارسینوم‌های سباسه‌اند که در غدد تولیدکنندهٔ ماده‌ای چرب به نام سبوم (غدد سباسه) ایجاد می‌شوند. همچنین ممکن است تومورهای متعدد با رشد سریع به نام کراتوآکانتوم، به‌ویژه در نواحی پوست در معرض آفتاب، ایجاد شوند. برای همهٔ افراد حامل جهش ارثی MSH2، چه در خانواده فردی دارای این تومورهای پوستی داشته باشند و چه نداشته باشند، معاینهٔ سالانهٔ پوست به‌وسیلهٔ متخصص پوست توصیه می‌شود.

کودکانی که جهش EPCAM یا MSH2 را هم از مادر و هم از پدر به ارث می‌برند، ممکن است به سندرم بسیار نادری به نام «نقص سرشتی ترمیم عدم تطابق (CMMRD)» مبتلا باشند. CMMRD می‌تواند با خطر بالای سرطان‌های گوناگون در کودکی و نوجوانی همراه باشد. کودکان دارای سندرم CMMRD ممکن است به تومورهای خون (هماتولوژیک) و مغز / دستگاه عصبی مرکزی مبتلا باشند و در سنین بالاتر، سرطان کولورکتال و سایر سرطان‌هایی که معمولاً در بیماران دارای سندرم لینچ دیده می‌شوند، بروز کنند. بیشتر بیماران CMMRD، هرچند نه همهٔ آن‌ها، شبیه افراد دارای نوروفیبروماتوز، یعنی اختلال ژنتیکی ایجادکنندهٔ تومور روی بافت عصبی، هستند؛ به‌ویژه لکه‌های بی‌ضرر قهوه‌ای روشن «café au lait» روی پوست دارند. برای اینکه کودکی سندرم CMMRD داشته باشد، مادر و پدر او هر دو باید جهش EPCAM یا MSH2 داشته باشند. اگر یکی از زوجین جهش شناخته‌شده‌ای دارد، ممکن است زوجین بخواهند پیش از فرزندآوری دربارهٔ آزمایش فرد دیگر با مشاور ژنتیک صحبت کنند.

برای انتخاب جنین‌هایی که جهش‌های ارثی EPCAM ندارند، والدین امکان استفاده از فناوری کمک‌باروری و تشخیص ژنتیکی پیش از لانه‌گزینی را دارند.