Niraparib (Zejula) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
Zejula (Niraparib) Künyesi
- FDA Onaylı: Evet (İlk onay tarihi: 27 Mart 2017)
- Kutu Adı: Zejula
- Etken Madde Adı: Niraparib
- Uygulama Şekli: Oral, kapsül ve tablet formu
- Sınıfı: Sinyal Transdüksiyon İnhibitörü, PARP İnhibitörü
- Kategori: Hedefe yönelik ajan
- Üretici: GlaxoSmithKline
- Türkiye Dağılımı: GlaxoSmithKline İlaçları San. ve Tic. A.Ş.
- Onaylı Olduğu Kanserler: İleri evre epitelyal over, fallop tüpü veya primer peritoneal kanserler.
Zejula Nedir? Etki Mekanizması Nasıldır?
Niraparib etken maddeli Zejula, ileri evre epitelyal over, fallop tüpü veya primer peritoneal kanserlerin idame tedavisi için kullanılan oral bir PARP inhibitörüdür. Özellikle platin bazlı kemoterapiye yanıt veren ve BRCA mutasyonuna sahip olan hastalarda hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı hedefler.
PARP İnhibitörü ve Etki Mekanizması
PARP inhibitörleri, hücrelerde DNA hasarını onaran poli (ADP-riboz) polimeraz (PARP) enzimini hedef alır. Niraparib, PARP1 ve PARP2 enzimlerini inhibe ederek PARP-DNA komplekslerinin artmasına yol açar ve hücre ölümüyle sonuçlanır. Bu mekanizma, BRCA eksikliği olan tümörlerde antitümör aktivitesini artırırken, P53-bağımsız bir yolak ile radyoterapinin etkisini de güçlendirir.
FDA (ABD Gıda ve İlaç İdaresi) Onay Tarihçesi
- 27 Mart 2017: Daha önce platin bazlı kemoterapiyle tümörleri tamamen veya kısmen küçülmüş fakat sonrasında nüks etmiş over, fallop tüpü veya primer peritoneal kanserli yetişkinlerin idame tedavisinde onaylandı.
- 23 Ekim 2019: Üç ya da daha fazla kemoterapi rejimi ile tedavi edilen ve kanseri homolog rekombinasyon eksikliği (HRD) yönünden pozitif olan ileri evre hastalar için onaylandı.
- 29 Nisan 2020: Platin yanıtlı ileri over kanseri olan kadınlar için biyomarker durumuna bakılmaksızın birinci basamak monoterapi idame tedavisi olarak onaylandı.
Türkiye Ruhsatı (Terapötik Endikasyonlar)
1. Birinci Basamak Over Kanseri İdame Tedavisi: FIGO evre 3 veya 4, yüksek gradeli seröz over kanseri olan ve birinci basamak platin kemoterapisi sonrası tam veya kısmi yanıt veren, ECOG PS 0-1 olan hastalarda hastalık ilerlemesine kadar veya maksimum 3 yıl boyunca endikedir.
2. Rekürren (Tekrarlayan) Over Kanseri İdame Tedavisi: Platin duyarlı (en az 6 ay sonra nüks eden), yüksek gradeli seröz over kanserli hastalarda; nüks nedeniyle uygulanan platin kemoterapisine yanıt veren ve BRCA mutasyonu (BRCA1/2) pozitif (akredite laboratuvar testi ile kanıtlanmış) hastalarda monoterapi olarak kullanılır.
Geri Ödeme Durumu (SGK)
- Birinci Basamak: FIGO evre III veya IV, BRCA1/2 mutasyonlu hastalarda; platin bazlı tedaviyi takiben tam/kısmi yanıt alanlarda, son platin dozundan sonra en geç 12 hafta içinde başlanması koşuluyla ödenir (Maksimum 3 yıl).
- Rekürren (Tekrarlayan): Platin duyarlı BRCA1/2 mutasyonlu hastalarda; nüks için uygulanan platin tedavisine yanıt verenlerde, son platin dozundan sonra en geç 8 hafta içinde başlanması koşuluyla SGK geri ödeme kapsamındadır.
Fiyatı: Aralık 2025 itibarıyla ZEJULA 100 mg sert kapsül: 117.434,98 TL, 100 mg tablet: 103.868,11 TL'dir.
Bir aylık ortalama maliyet yaklaşık 200.000 – 230.000 TL dir.
Direnç Mekanizmaları
- P-glikoprotein: İlaç dışa akım taşıyıcı proteininin ifadesinin artması.
- 53BP1 Kaybı: DNA çift sarmal kırıklarının onarılmasını engelleyen p53 bağlayıcı protein 1 ifadesinin azalması.
- Geri Dönüş Mutasyonları: BRCA1 veya BRCA2’de fonksiyonu geri getiren mutasyonların oluşması.
- REV7 Kaybı: Homolog rekombinasyonun geri dönüşü ile PARP direncine yol açması.
- PARP enzimlerinin artan ifadesi ve replikasyon çatalının artan stabilizasyonu.
Farmakokinetik Bilgiler
| Emilim | Biyoyararlanım %73. Emilim hızlıdır (Zirve konsantrasyon: 3 saat). Yemek sistemik maruziyeti (AUC) değiştirmez. |
| Dağılım | Plazma proteinlerine %83 bağlanır. Sabit durum kan düzeylerine 3-4 günde ulaşılır. |
| Metabolizma & Atılım | Karaciğerde CYP3A4 ve karboksilesterazlar (inaktif M1 metaboliti) yoluyla metabolize olur. İdrarla %48, dışkıyla %39 atılır. Yarı ömür: 36 saat. |
Doz Aralığı ve Kullanım
Birinci Basamak İdame (Bireyselleştirilmiş Başlangıç Dozu):
- Vücut ağırlığı >77 kg VE trombosit sayısı >150.000/µL: Günlük 300 mg (3 tablet/kapsül).
- Vücut ağırlığı <77 kg VEYA trombosit sayısı <150.000/µL: Günlük 200 mg (2 tablet/kapsül).
İlaç Etkileşimleri ve Dikkat Durumları
- Metformin, dabigatran, statinler ve metotreksat düzeylerini artırabilir; dikkatli olunmalıdır.
- CYP1A2 substratları: Teofilin ve klozapin ile birlikte kullanımda dikkat önerilir.
- Trombositopeni riski nedeniyle antikoagülanlarla kullanımda uyarı mevcuttur.
- Tedavinin ilk yılında kan basıncı ve kalp hızı aylık olarak izlenmelidir.
- Hafif/orta böbrek ve hafif karaciğer yetmezliğinde doz ayarlaması gerekmez.
Yan Etkiler
- Kemik iliği baskılanması (anemi, trombositopeni, nötropeni).
- Yorgunluk, iştahsızlık, asteni.
- Mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, ishal, kabızlık.
- Eklem, kas ve sırt ağrıları.
- İdrar yolu enfeksiyonu riski.
- MDS ve AML riskinde artış.
Chu, Edward; DeVita Jr., Vincent T.. Physicians' Cancer Chemotherapy Drug Manual 2024.
