Abirateron Asetat (Zytiga) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu

• FDA Onaylı: Evet (İlk onay tarihi: 28 Nisan 2011)
• Ticari Adı: Zytiga (Orijinal Molekül)
• Etken Madde: Abirateron Asetat
• Uygulama Şekli: Oral (Ağız yoluyla)
• Sınıfı: Steroid İnhibitörü / CYP17 İnhibitörü
• Kategori: Hormonal İlaç
• Üretici: Johnson & Johnson
• Türkiye Dağıtımı: Johnson & Johnson ve diğer jenerik üreten firmalar
• Jenerik İlaçlar: Ebatyl, Abiratex, Abitiga, Abyga, Arvila, Byretu, Dipon, Ratebir, Zateron
• Onaylı Olduğu Kanserler: Prostat Kanseri

Abirateron asetat, prostat kanserinde kullanılan ve vücuttaki testosteron üretimini engelleyerek tümör büyümesini yavaşlatan yeni nesil hormonal bir ilaçtır. Genellikle prostat kanserinin klasik hormonal tedavisi ile birlikte kullanılır ve kanserin yayılmasını önlemeye yardımcı olur.

1. Abirateron asetat, abirateronun ön-ilacıdır ve vücutta hızla aktif metabolit olan abiraterona dönüşür.
2. Abirateron, vücudunuzda bulunan ve androjen adı verilen hormonların üretimi için gerekli olan 17α-hidroksilaz ve C17,20-liaz (CYP17) adı verilen enzimleri engeller. Bu enzimler; testisler, adrenal bezler ve prostat tümör dokularında bulunur.
3. CYP17 inhibisyonu, pregnenolon ve progesteronun 17α-hidroksi türevlerine dönüşümünü bloke ederek androjen üretimini durdurur.
4. Bu süreç DHEA ve androstenedion oluşumunun durdurulmasına yol açar.
5. Abirateron adrenal bezlerden gelen mineralokortikoidlerin artışına neden olabilir. Bu durum tedavi sırasında dikkat edilmesi gereken bir yan etki olup, steroid ilaçlarla (prednizon/prednizolon) yönetilir.

Abirateron etken maddeli ilaçların FDA onay tarihleri ve endikasyonları şu şekildedir:

• 28 Nisan 2011: Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri olan ve önceden dosetaksel almış hastalar.
• 10 Aralık 2012: Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisinde dosetaksel öncesi hastalar.
• Şubat 2018: Metastatik yüksek riskli hormona duyarlı prostat kanseri olan hastalar için prednizon ile kombinasyon halinde.
• Mayıs 2023: Olaparib ile kombinasyon halinde, prednizon veya prednisolon ile birlikte, BRCA-mutasyonu taşıyan metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri olan hastalar.

• 11 Ağustos 2023: Niraparib ve abirateron asetatın sabit doz kombinasyonu prednizon ile birlikte, BRCA-mutasyonu taşıyan metastatik kastrasyona dirençli prostat kanseri olan yetişkin hastalar.

Abirateron etken maddeli ilaçlar, T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından şu endikasyonlar için ruhsatlandırılmıştır:

1. Yetişkin erkeklerde androjen baskılama tedavisi (ADT) ile birlikte yeni teşhis edilmiş, tanımlanan yüksek risk faktörlerinden en az 2 tanesi olan metastatik hormona duyarlı prostat kanserinin (mHDPK) tedavisinde progresyona ya da kabul edilemeyecek yan etki oluşana kadar endikedir.
2. Kemoterapinin henüz klinik olarak endike olmadığı androjen baskılama tedavisinin başarısızlığından sonra asemptomatik veya hafif semptomatik olan visseral metastazı olmayan yetişkin erkeklerde metastatik kastrasyon dirençli prostat kanserinin tedavisinde progresyona ya da kabul edilemeyecek yan etki oluşana kadar endikedir.
3. Dosetaksel bazlı bir kemoterapi tedavisinde veya sonrasında hastalığı ilerleyen yetişkin erkeklerde mKDPK tedavisinde endikedir.

Abirateronun Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından geri ödeme kapsamına alındığı klinik durumlar şu şekildedir:

• Kastrasyona Dirençli Progresyon Gösteren Hastalar: Progresyonun PSA ve görüntüleme yöntemleriyle gösterildiği ve testosteron düzeyinin kastrasyon seviyesinde (<50 ng/dl) olduğu hastalar için karşılanır.
• Hormonal ve Dosetaksel Dirençli Hastalar: ECOG performans skoru 0-1 olan ve progresyonu kanıtlanmış metastatik prostat kanseri hastalarında, prednizolon ile birlikte kullanıldığında bedelleri karşılanır.
• Hormonal Tedaviye Duyarlı Metastatik Hastalar (Yeni Tanı / ADT Kombinasyonu): Yeni tanı almış, aşağıdaki risk faktörlerinden en az ikisine sahip olan ve prednizolon ile birlikte kullanan hastaların bedelleri karşılanır:
  • Gleason skorunun 8 veya üzerinde olması,
  • En az 3 kemik metastazının bulunması,
  • Visseral (organ) metastaz varlığı.
• Kemoterapiye Uygun Olmayan Hastalar: ECOG performans skoru >1 olanlar, kemik iliği rezervi ileri derecede azalmış olanlar (nötrofil <1500/mm³, trombosit <100.000/mm³), kreatinin klerensi veya karaciğer rezervleri düşük olan hastalar.

💵 Güncel Fiyat Bilgisi (Haziran 2026): Zytiga 500 mg 60 Tablet / 250 mg 120 Tablet kutu satış fiyatı yaklaşık 31.299,70 TL civarındadır. *(Fiyatlar döviz kuru ve İlaç Fiyat Kararnamesi güncellemelerine bağlı olarak değişkenlik gösterebilir).*

• CYP17 Enzim Aşırı İfadesi: Tümör hücrelerinin daha fazla CYP17 enzimi üretmeye başlamasıyla abirateron blokajı bypass edilebilir.
• AR Splice Varyantları (Örn. AR-V7): Bazı kanser hücreleri, androjen reseptörünün (AR) androjen hormonlarına ihtiyaç duymadan aktif hale gelmesini sağlayan splice varyantları üreterek ligand-bağımsız transaktivasyona yol açar.
• Trunkate Edilmiş Reseptörler: Kanser hücreleri, trunkate edilmiş androjen reseptörlerinin üretimini artırarak hormon bağımsız şekilde aktif kalmayı ve büyümeyi sürdürür.

Emilim: Oral uygulamayı takiben maksimum plazma konsantrasyonuna (Tmax) ulaşma süresi genellikle 1.5 ila 4 saat arasındadır. Abirateron mutlaka aç karnına alınmalıdır. Yemekle birlikte alınması emilimi kontrolsüz şekilde katlayarak artırır ve toksisite riskini yükseltir. Bu nedenle ilaçtan en az 2 saat önce ve en az 1 saat sonra gıda tüketilmemelidir.

Dağılım: İnsan plazmasında abirateronun plazma proteinlerine bağlanma oranı %99.8 gibi oldukça yüksek bir seviyededir.

Metabolizma ve Atılım: Oral alımdan sonra abirateron asetat, hızla aktif metaboliti olan abiraterona hidrolize edilir. Dolaşımdaki iki ana metaboliti olan abirateron sülfat ve N-oksit abirateron sülfat inaktiftir. Uygulanan dozun yaklaşık %90'ı dışkı ile, yalnızca %5'i idrarla vücuttan atılır. Terminal yarı ömrü 5-14 saat arasında değişmekte olup ortalama 12 saattir.

• Önerilen Doz: Günde bir kez 1000 mg ağızdan tek seferde alınır.
• Steroid Kombinasyonu: Mineralokortikoid yan etkilerini (hipertansiyon, ödem, hipokalemi) dengelemek için mutlaka günde 5 mg prednizon veya prednizolon ile birlikte kombine edilmelidir.
• Kullanım Şekli: Tabletler su ile bütün olarak yutulmalı, çiğnilmemeli veya kırılmamalıdır.

Kritik Etkileşim Parametreleri:

• Abirateron güçlü bir CYP2D6 inhibitörüdür. Bu nedenle CYP2D6 enzimi tarafından aktive veya metabolize edilen ilaçlarla birlikte kullanıldığında dozaj takibi yapılmalıdır.
• Güçlü CYP3A4 indükleyicileri (örn. rifampisin, fenitoin, karbamazepin, St. John's Wort) abirateron plazma düzeyini düşürebileceğinden bu ajanların eş zamanlı kullanımından kaçınılmalıdır.

Klinik Önlemler ve Karaciğer Takibi:

• Karaciğer Yetmezliği: Hafif karaciğer yetmezliğinde doz ayarı gerekmez. Orta dereceli karaciğer yetmezliği (Child-Pugh Sınıf B) olan hastalarda başlangıç dozu günde bir kez 250 mg'a düşürülmelidir. Ciddi karaciğer bozukluğu olanlarda ise kullanılmamalıdır.
• Böbrek Yetmezliği: Böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda doz ayarlamasına ihtiyaç duyulmaz.
• Adrenal Yetmezlik Riski: Birlikte kullanılan prednizon/prednizolon tedavisi kesildiğinde, dozu azaltıldığında veya hasta ekstra bir stres/enfeksiyon dönemi geçirdiğinde adrenal yetmezlik semptomları yönünden çok dikkatli olunmalıdır.

Klinik tabloda en sık karşılaşılandan seyrek olana doğru yan etki dağılımı şu şekildedir: