Ağciyər xərçəngində immunoterapiya və kimyaterapiyanın yan təsirlərinin müqayisəsi

Aparıcı tibbi nəşrlərdən The Lancet Oncologydə noyabr 2017-ci ildə dərc edilmiş tədqiqata görə, kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi olan xəstələrdə immunoterapiya dərmanı pembrolizumab ilə müalicədə həyat keyfiyyəti, kimyaterapiyaya nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə daha yaxşıdır.

Yeni nəsil immunoterapiyalar olan immun nəzarət nöqtəsi inhibitorları ilk dəfə 2011-ci ildə dəri xərçəngi bədxassəli melanoma üçün istifadə təsdiqi aldı. İmmunoterapiyalar, daha sonra sürətlə ondan çox müxtəlif xərçəng növündə istifadə təsdiqi alaraq xərçəng tibbində yeni dövr başlatdı.

İmmunoterapiyalar indiyə qədər geniş istifadə edilən müalicələrdən fərqli şəkildə xərçəngi müalicə edir; xərçəng hüceyrələrini birbaşa öldürmək əvəzinə onları öldürməsi üçün immun sistemini aktivləşdirir.

Bu gün çoxlu immunoterapiya növü müəyyən edilsə də, ən effektivləri immun nəzarət nöqtəsi inhibitorları adlanan monoklonal anticisimlərdir. Bu dərmanlar xərçəng hüceyrələrinin immun sistemi tərəfindən dost kimi qəbul edilməsinə səbəb olan səth molekullarının fəaliyyətini əngəlləyir. Ən tanınanları PD-1, PD-L1 və CTLA4-dür. PD-1-ə qarşı hazırlanmış nivolumab və pembrolizumab digər immun nəzarət nöqtəsi inhibitorlarından daha çox xərçəng növündə təsdiq almışdır; bunlardan biri də ağciyər xərçəngidir.

PD-1-i bağlayan pembrolizumab (ticarət adı Keytruda), 4-cü mərhələ kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənglərində həm birinci xətdə, həm də əvvəllər başqa müalicə almış xəstələr üçün FDA təsdiqinə malikdir.

İdeal xərçəng müalicəsi xərçəng hüceyrələrinə öldürücü təsir göstərərkən sağlam hüceyrələrə zərər verməməlidir. İmmunoterapiyalar təsirini immun sistemi vasitəsilə dolayı göstərdiyindən ümumən daha az yan təsirli hesab edilir; lakin indiyə qədər immunoterapiya yan təsirlərini kimyaterapiya ilə müqayisə edən az sayda tədqiqat aparılmışdır.

• Son illərin ən populyar xərçəng müalicəsi immunoterapiyaların yan təsirləri necə müalicə edilir?

Ağciyər xərçəngində immunoterapiya və kimyaterapiyanın yan təsirlərinin müqayisəsi tədqiqatının təfərrüatları

Əvvəllər müalicə almamış 305 ağciyər xərçəngi xəstəsi təsadüfi 2 qrupa ayrıldı (154 xəstə pembrolizumab, 151 xəstə platin əsaslı kimyaterapiya aldı). Müalicə ilə xərçəngin nəzarətdə saxlanma müddəti (proqressiyasız sağqalım) pembrolizumab alanlarda əhəmiyyətli daha yaxşı idi.

Müalicənin effektivliyi ilə yanaşı xəstələr yan təsir və həyat keyfiyyətinə görə də müqayisə edildi. Yan təsirlər; öskürək, döş qəfəsi ağrısı və təngnəfəslik (dispnoe) əsasında qiymətləndirildi.

Əvvəlki yan təsir tədqiqatlarının çoxundan fərqli olaraq bu işdə xəstələr sağlamlıqlarına dair suallı sorğuları özləri xəstənin bildirdiyi nəticələr (Patient Reported Outcomes = PRO) proqramından istifadə edərək doldurdular.

Tədqiqatın sonunda görüldü ki, pembrolizumab PD-L1 müsbət 4-cü mərhələ kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin birinci xətt müalicəsi kimi tətbiq ediləndə kimyaterapiyaya nisbətən həm daha effektiv müalicə, həm də daha yaxşı həyat keyfiyyəti vəd edir.