Kombu çayı nədir? İnanılmaz faydalıdır, yoxsa yeni aldatmacadır?
Bu məqalədə
Kombu çayının digər adları:
- Çay göbələyi
- Kombucha
- Həyat şampanı
- Mançuriya göbələyi
- Kargasok çayı
- Spumante
- Tschambucco
Kombu (Kombucha) çayı nədir?
Ölkəmizdə kombu kimi tanınan kombuchayarımkeçirici pərdə daxilində yetişən göbələk və bakteriyaların simbiotik kulturasıdır. Kombu çayı şəkərləndirilmiş qara çay ilə kombucha kulturasının 7-10 gün fermentasiyası ilə hazırlanır. Əldə edilən çay bir qədər qazlı və turşudur. Kombu çayı kofein, şəkər və B vitaminləri ilə zəngindir; bu tərkibinə görə sağlamlığa faydaları olduğu iddia edilir. Kombuchanın laboratoriya şəraitində və heyvanlarda antibiotik və antioksidant təsirləri göstərilmiş, lakin insanlarda çox az fayda müşahidə edilmişdir.
Kombu çayının insanlarda xərçəngi və ya AIDS-i müalicə etdiyi göstərilməyib
Kombu çayının fermentləşdirilmiş halı ilə əlaqəli çirklənməyə görə ciddi yan təsirlər bildirilmişdir (yazının davamında ətraflı tapa bilərsiniz). Çünki fermentasiya prosesi səbəbindən kombucha asanlıqla kontaminasiya ola (çirklənə) bilər. Allergik reaksiyalar, sarılıq, ciddi xəstəliklər və nadir də olsa ölüm evdə yetişdirilən kombu çayının istehlakı ilə əlaqələndirilmişdir. Həmçinin mədə turşuluğuna (pH səviyyələrinə) həssas dərmanların sorulmasını azalda bilər.
Kombu çayı hansı tibbi vəziyyətlər üçün sınaqdan keçirilir?
Aterosklerozu (damar sərtləşməsini) müalicə etmək üçün
Elmi dəlillər bu iddianı dəstəkləməyə kifayət etmir.
Xərçəngi müalicə etmək
Erkən dövr heyvan araşdırmaları kombu çayının antioksidant təsirləri ilə xərçəngə qarşı istifadə edilə biləcəyini düşündürmüş, lakin insanlarda xərçəng müalicəsinə təsirlərinə dair araşdırmalar çatışmır. Həmçinin bu gün antioksidantların - xüsusilə əlavə kimi qəbul edildikdə - xərçəngi dayandırmaq əvəzinə, əksinə onu stimullaşdıra biləcəyinə dair elmi araşdırmalar var.
Diabetin müalicəsində
İnsanlarda bu istifadəni dəstəkləyən heç bir elmi sübut yoxdur.
AIDS-i müalicə etmək
Bu iddia elmi baxımdan araşdırılmağa dəyər hesab edilməyib.
Qan təzyiqini azaltmaq üçün
İnsanlarda bu istifadəni dəstəkləyən heç bir elmi sübut yoxdur.
İmmun sistemini stimullaşdırmaq üçün
Heyvan araşdırmaları immuniteti stimullaşdıran aktivliyi göstərir, lakin insanlarda bu istifadəni dəstəkləyəcək heç bir sübut yoxdur.
Kombu çayı necə təsir edir?
Mümkün təsir mexanizmləri
Kombu çayının hazırlanması nəticəsində bir qədər qazlı, turş, yüksək kalorili və fermentləşdirilmiş içki alınır. Bu içki turşuluğu azaldılsa belə, çoxsaylı patogen mikroorqanizmlərə qarşı antimikrob aktivlik göstərmişdir. Bu, kombu çayının sirkə turşusu və böyük zülallardan başqa da antimikrob birləşmələr ehtiva etdiyini göstərir. Bundan əlavə, kombu çayında yüksək səviyyədə B vitaminləri olduğu göstərilmişdir. B vitaminləri əlbəttə bədənimiz üçün zəruri mikroqidalardır, lakin yüksək dozada qəbul edildikdə - məsələn, B6 və B12 vitamini - ağciyər xərçəngi riskini artırdığı 2017-ci ildə nəticələri açıqlanmış araşdırmada göstərilmişdir.
Yetişdirilmə üsuluna görə kombuchanın digər orqanizmlərlə çirklənməsi asandır. Bu, xüsusilə immun sistemi zəif olan insanlar üçün təhlükəli ola bilər (Aspergillus göbələyi və qarayara törədicisi olan basillus antraks bakteriyası ilə çirklənmə bildirilmişdir). Kombu çayı üçün yaşıl çay da sınaqdan keçirilmiş, hətta fermentasiya prosesini daha yaxşı təşviq etmişdir, lakin ehtimal ki, dadına görə qara çaya üstünlük verilir.
Kombu çayının qəbul edilməməli olduğu vəziyyətlər
- İmmunosupressiv vəziyyət: Müxtəlif xəstəliklərin və ya istifadə olunan dərmanların (məsələn, orqan köçürülməsinə görə immunosupressiv dərman istifadəsi) təsiri ilə immun sisteminiz zəifləyibsə, çirklənmiş (kontaminasiya olmuş) kombu içkiləri infeksiyalara səbəb ola bilər.
- Mədənin pH səviyyələrinə həssas dərmanlardan istifadə edirsinizsə: Kombucha bu dərmanların sorulmasını azalda bilər.
Kombunun yan təsirləri və zərərləri
Elmi ədəbiyyata daxil olmuş hallar:
- Topikal (dəri üzərinə) istifadə: Gigiyenik olmayan şəraitdə yetişdirilmiş kombu kulturasını şəfa məqsədilə dəriyə tətbiq edən 20 şəxsdə qarayara müşahidə edilmişdir.
- Çay kimi istehlak: Ağır xəstəlik və ölüm, keramika qablarda bişirilməsi nəticəsində qurğuşun zəhərlənməsi, allergik reaksiyalar, sarılıq və ürəkbulanma, qusma, baş və boyun ağrısı, qaraciyər funksiyalarında pozulma, göbələk infeksiyaları, ağciyər pərdələri arasında maye toplanması (plevral efüziyalar), ürək pərdələri arasında maye toplanması (tamponada ilə perikardial efüziya) və əzələ iltihabı (miozit) halları bildirilmişdir.
Nəticə olaraq kombu çayıfermentləşdirilmiş, şəkərli və turş içkidir. Fermentləşdirilmiş məhsul olduğuna görə probiotik xüsusiyyətləri ilə bazara çıxarılan bu içkinin indiyə qədər hər hansı xəstəliyə şəfa olduğu göstərilməyib. Həmçinin kombuchanın ciddi sağlamlıq riskləri olduğu bilinməli və hər kəsə tövsiyə edilməməlidir.
- Probiotik nədir? Qatıq kolon xərçəngindən qorunmaq və bağırsaq mikrobiotası üçün faydalıdırmı?
Mənbələr
The yeast spectrum of the ’tea fungus Kombucha’.
Mycoses 1995.
2. Perron AD, Patterson JA, Yanofsky NN.
Kombucha “mushroom” hepatotoxicity.
Ann. Emerg. Med 1995.
3. Greenwalt CJ, Steinkraus KH, Ledford RA.
Kombucha, the fermented tea: microbiology, composition, and claimed health effects.
J Food Prot. 2000.
4. Majchrowicz M.
Kombucha: a dubious “cure”.
GMHC. Treat. Issues 1995.
5. Dipti P, Yogesh B, Kain AK, Pauline T, Anju B, Sairam M et al.
Lead induced oxidative stress: beneficial effects of Kombucha tea.
Biomed. Environ. Sci. 2003.
6. Pauline T, Dipti P, Anju B, Kavimani S, Sharma SK, Kain AK et al.
Studies on toxicity, anti-stress and hepato-protective properties of Kombucha tea.
Biomed. Environ. Sci. 2001.
7. Vijayaraghavan R, Singh M, Rao PV, et al.
Subacute (90 days) oral toxicity studies of Kombucha tea.
Biomed. Environ. Sci. 2000.
8. Ernst E.
Kombucha: a systematic review of the clinical evidence.
Forsch. Komplementarmed. Klass. Naturheilkd. 2003.
9. Centers for Disease Control and Prevention.
Unexplained severe illness possibly associated with consumption of Kombucha tea—Iowa, 1995.
JAMA 1996.
10. Sadjadi J.
Cutaneous anthrax associated with the Kombucha “mushroom” in Iran.
JAMA 1998.
11. Srinivasan R, Smolinske S, Greenbaum D.
Probable gastrointestinal toxicity of Kombucha tea: is this beverage healthy or harmful?
J Gen.Intern Med 1997;12:643-4.
12. Kombucha—toxicity alert.
Crit Path. AIDS Proj. 1994.
13. Sreeramulu G, Zhu Y, Knol W.
Kombucha fermentation and its antimicrobial activity.
J Agric. Food Chem. 2000.
14. Gamundi R,.Valdivia M.
The Kombucha mushroom: two different opinions.
Sidahora. 1995.
15. Phan TG, Estell J, Duggin G, Beer I, Smith D, Ferson MJ.
Lead poisoning from drinking Kombucha tea brewed in a ceramic pot.
Med J Aust. 1998.
16. SungHee Kole A, Jones HD, Christensen R, et al.
A case of Kombucha tea toxicity.
J Intensive Care Med. 2009.
17. Murugesan GS, Sathishkumar M, Jayabalan R, et al.
Hepatoprotective and curative properties of Kombucha tea against carbon tetrachloride-induced toxicity.
J Microbiol Biotechnol. 2009.
18. Bhattacharya S, Gachhui R, Sil PC.
Hepatoprotective properties of kombucha tea against TBHP-induced oxidative stress via suppression of mitochondria dependent apoptosis.
Pathophysiology. 2011.
19. Aloulou A, Hamden K, Elloumi D, et al.
Hypoglycemic and antilipidemic properties of kombucha tea in alloxan-induced diabetic rats.
BMC Complement Altern Med. 2012.
20. Derk CT, Sandorfi N, Curtis MT.
A case of anti-Jo1 myositis with pleural effusions and pericardial tamponade developing after exposure to a fermented Kombucha beverage.
Clin Rheumatol. 2004.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.