Xərçəng və ürək xəstəliklərindən qorunmaq üçün VİTAMİNLƏR – Gəlinən son nöqtə

Əksər vitamin və mineral əlavələri üçün xərçəngin və ürək-damar xəstəliklərinin (KVH) qarşısını almaq məqsədilə onları qəbul etməyin lehinə və ya əleyhinə yetərli sübut yoxdur.

Əksər vitamin və mineral əlavələri üçün sübutlar hələ qeyri-müəyyən olsa da, iki məhsulun bu xəstəliklərin riskini azaltmadığına dair sübutlar var. İndiyə qədərki elmi sübutlar E vitamini qəbulunun heç bir faydasını tapmayıb və əslində beta-karotin qəbulu ilə əlaqəli zərərlər tapıb (məsələn, xərçəng riskinin artması).

Sübutlar E vitamini qəbulunun faydası olmadığını və beta-karotinin zərərli ola biləcəyini göstərir, çünki o, siqaret çəkənlər kimi artıq risk altında olan şəxslərdə ağciyər xərçəngi riskini artırır, həmçinin ürək xəstəliyi və insultdan (beyin iflici) ölüm riskini artırır.

Bu məlumatlar hamilə olmayan yetkinlər üçün keçərlidir. Məlum və ya şübhəli qidalanma çatışmazlığı və ya xüsusi qidalanma ehtiyacları olan fərdlərə aid deyil. Hamilə qalmağı planlaşdıran və ya hamilə qala bilən qadınlar üçün ayrıca vitamin əlavəsi tövsiyəsi var və bu şəxslərə fol turşusu əlavələrindən istifadə tövsiyə olunur.

İki əsas ölüm səbəbi

Xərçəng və ürək-damar xəstəlikləri ölkəmizdə və bir çox Qərb ölkəsində aparıcı iki ölüm səbəbidir və birlikdə bütün ölümlərin təxminən yarısını təşkil edir.

İltihab və oksidativ stress hər iki xəstəlik qrupunda rol oynayır və qida əlavələri iltihabəleyhinə və antioksidativ təsirlərə malik ola bilər. Bu, həm ürək-damar xəstəliklərinin, həm də xərçəngin qarşısını almağın yolu kimi qida əlavələrinin istifadəsini araşdırmağın əsasını yaratmışdır.

Ürək-damar xəstəlikləri və xərçəng aparıcı iki ölüm səbəbi olduğundan vitamin və mineral qəbulunun bu mühüm xəstəliklərin qarşısını almağa kömək edib-etmədiyi bir çox alimin diqqət mərkəzində olmuşdur. Bununla belə, vitamin, mineral və multivitamin əlavələrinin bu vəziyyətlərin qarşısını alıb-almadığını bilmək üçün yetərli sübut yoxdur.

Vitamin əlavələri barədə əsas tövsiyələr

• Beta-karotin əlavələrinin və E vitamini əlavələrinin ürək-damar xəstəliyi və ya xərçəngin qarşısını almaqda heç bir fayda vermədiyinə dair yetərli sübut var.
• Yetərli sübut beta-karotinin yüksək riskli şəxslərdə ağciyər xərçəngi riskini artırmaqla kiçik zərərlər yaratdığını göstərmişdir.
• E vitamini və multivitaminlərin ən az zərərə səbəb olduğuna dair yetərli sübut var.
• Ürək-damar xəstəlikləri və ya xərçəngin qarşısını almaqda multivitamin əlavələrinin faydalarına dair sübutlar çatışmır.
• Beta-karotin və E vitaminindən başqa tək və ya multi (çoxlu) vitamin-mineral əlavələrindən istifadənin ürək-damar xəstəliyi və ya xərçəngin qarşısını almaqda faydalarına dair sübutlar yetərsizdir. Eyni şəkildə bu əlavələrin potensial zərərləri barədə sübutlar da məhduddur.
• D vitamini dəstəyinin xərçəng xəstələrində ömür müddətinə təsiri olub-olmadığını anlamaq üçün daha çox tədqiqat lazımdır.

Bundan əlavə, müəyyən irqlər arasında və ya əsas qida səviyyəsinə görə, xüsusilə məlum çatışmazlığı olmayan fərdlər arasında heterogenliyin olub-olmadığını anlamaq üçün daha çox tədqiqat lazımdır.

Vitamin və mineral ehtiyacları ilk növbədə qida və içkilərdən, xüsusilə sağlam pəhrizlə (məsələn, Aralıq dənizi pəhrizi) qarşılanmalıdır. Sağlam fərdlərə əlavə qəbul etmək əvəzinə müxtəlif qidaları mülayim miqdarda yeyərək yetərli qida maddəsi almağı tövsiyə edirik.

*

• Əlaqəli mövzu: Vitamin və mineral əlavələri hansı hallarda istifadə edilməlidir