5 نکته حیاتی درباره سرطان کبد
در این مقاله
سرطان کبد در جهان و به‌ویژه آسیا علت مهم مرگ است. برخلاف بسیاری سرطان‌ها، در غرب بروز آن بسیار بالا می‌رود. در آمریکا از 1980 موارد تازه سالانه، سه برابر شد. در 2006-2015 تعداد تشخیص سالانه حدود % 3 زیاد شد. احتمال ابتلای مردان 3 برابر زنان است.
آمار سرطان ترکیه 2020طبق آن سالانه 5649 مورد تازه، رتبه 14 شایع کشور، و 5461 مرگ، رتبه 7 علت مرگ سرطان است.
سرطان هپاتوسلولار (HepatoCellular Carcinoma = HCC)، شایع‌ترین زیرنوع سرطان کبد و از کل آن، %75 را تشکیل می‌دهد.
سرطان هپاتوسلولار چیست؟
سرطان‌های اولیه با منشأ خود کبد بیشتر هپاتوسلولار، کلانژیوکارسینوم راه صفرا، آنژیوسارکوم و هپاتوسلولار فیبرولاملارند. هپاتوسلولار از، هپاتوسیت سلول اصلی کبد منشأ می‌گیرد.
بیش از نیمی هنگام تشخیص غیرقابل‌عمل یا پیشرفته‌اند و بقای 5 ساله همه مراحل طبق آمریکا %18.4 است.
هپاتوسلولار معمولاً بیماری مزمن کبد و، زمینه سیروز دارد و تهاجمی است. معمولاً دیر تشخیص و میانه بقا پس از تشخیص حدود 6 تا 20 ماه است. با وجود پایه بودن برداشت جراحی، بیشتر بیماران به علت اندازه تومور یا اختلال زمینه‌ای عملکرد مناسب عمل نیستند.
گزینه درمان هپاتوسلولار فراوان است:
- پیوند کبد (مرحله زود)
- ابلیشن رادیوفرکانسی، مایکروویو و کرایوابلیشن (مرحله زود)
- ابلیشن پوستی اتانول یا اسید استیک (زود)
- IRE، نانوچاقو: الکتروپوریشن برگشت‌ناپذیر (زود)
- کموامبولیزاسیون شریانی (TAKE) (زود)
- رادیوامبولیزاسیون شریانی (TARE، همان رادیوامبولیزاسیون) (زود)
- پرتودرمانی و پرتودرمانی استریوتاکتیک (زود)
- عوامل سیتوتوکسیک و درمان هدفمند مولکولی با شیمی‌درمانی سیستمیک (پیشرفته)
- ایمنی‌درمانی (پیشرفته)
- درمان ترکیبی ایمنی‌درمانی و هدفمند (پیشرفته)
برای انتخاب درست درمان و فهم بهتر بیماری، «5 نکته حیاتی لازم درباره HCC» گرد آوردیم؛ امیدواریم به علاقه‌مندان کمک کند.
بزرگ‌ترین عامل خطر HCC سیروز است
در %80-90 بیماران HCC بر سیروز ایجاد می‌شود. همچنین یک سوم سیروزی‌ها آینده HCC می‌گیرند.
برای سیروزی پرخطر غربالگری هر شش ماه توصیه می‌شود، چون HCC به‌طور متوسط در 6 ماه دو برابر می‌شود. مثلاً تومور 1 cm در سونوگرافی شش ماه بعد دو برابر، یعنی 2 cm می‌شود. سونوگرافی این اندازه را بهتر می‌بیند و معیار اندازه لازم درمان شفابخش هم تأمین می‌شود.
گرچه کم است، HCC بدون سیروز هم می‌آید. بدون سیروز، عفونت هپاتیت B می‌تواند HCC بدهد. فیبروز پیشرفته و، استئاتوهپاتیت غیرالکلی (کبد چرب غیرالکلی) نیز با HCC بی‌سیروز مرتبط‌اند.
کبد چرب بزرگ‌ترین علت افزایش HCC دیده می‌شود
مطالعات جامع آمریکا و اروپا، کبد چرب غیرالکلی با HCC ارتباط یافته است. در جمعیت آمریکا نسبت افراد دارای چربی کبد %25 و هپاتیت چرب غیرالکلی، یعنی تبدیل چربی به بیماری کبد، %3 دیده شد. در مبتلایان کبد چرب غیرالکلی نیز فیبروز پیشرفته در %40 مشاهده شد.
برخی مطالعات سرطان پس از کبد چرب بی‌سیروز را گزارش کردند، اما نرخ فقط سالانه %0.1 بود.
عامل ژنتیک مانند جهش PNPLA3 با حساسیت بیشتر کبد چرب غیرالکلی و در نتیجه خطر HCC مرتبط است.
درمان هپاتیت مزمن خطر HCC را کم می‌کند
درمان هپاتیت C مزمن با کاهش %71 خطر HCC مرتبط بود؛ مؤثرترین راه کاهش خطر آینده، به‌ویژه با فیبروز پیشرفته است.
بیمار هپاتیت C با فیبروز پیشرفته یا سیروز پیش از درمان تصویربرداری پایشی و پس از آن ادامه دهد.
بیمارانی که به درمان عفونت هپاتیت C یا HCC پاسخ مثبت می‌دهند، به علت خطر بازگشت HCC باید بدون محدودیت مدت، هر 3-6 ماه با سی‌تی یا MRI تحت بررسی پایشی قرار گیرند.
بیوپسی برای تشخیص کبد الزاماً لازم نیست
هنگام مواجهه با تومور کبد، داده تصویربرداری مانند سی‌تی و MRI همراه «سامانه گزارش و داده تصویربرداری کبد» می‌تواند احتمال وجود HCC را مشخص کند. این روشی برای تشخیص جایگزین است که به‌جای بیوپسی قابل استفاده است. افزون بر این روش‌ها، نشانگرهای توموری مختلف مانند آلفافتوپروتئین نیز ممکن است استفاده شوند.
اما بیوپسی استاندارد طلایی است و ضایعه مشکوک و نامعلوم را مشخص می‌کند؛ برای تناسب درمان هدفمند مولکولی آزمایش ژنتیک هم می‌دهد.
زیرنوع متعدد – مثلاً HCC فیبرولاملار
HCC فیبرولاملار زیرنوع هپاتوسلولار، سرطان کبد، است. سرطان کبد حاصل رشد و تکامل غیرطبیعی سلول کبد است. فیبرولاملار زیرنوع نادرتر و معمولاً در افراد جوان‌تر دیده می‌شود. وجود فیبروز و لاملا، یعنی لایه‌های نازک، در بافت کبد مشخصه آن است. سیر بیماری HCC فیبرولاملار ممکن است نسبت به دیگر انواع کبد بهتر باشد. برای درمان روش‌های مختلفی مانند جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی یا ایمنی‌درمانی استفاده می‌شوند.
با تشخیص زود درمان کامل ممکن است
از درمان‌های شفابخش HCC، رزکسیون یعنی برداشت جراحی تومور، ابلیشن یعنی روش سوزاندن و منجمد کردن، و پیوند کبد هستند.
در زودرس با کار کبد محفوظ، برداشت جراحی با بقای 5 ساله %70 ترجیح است؛ خطر و سودش مشابه ابلیشن موضعی است.
ابلیشن برای تومور زودرس غیرقابل برداشت است؛ رادیوفرکانسی RFA مناسب‌ترین و باتجربه‌ترین است. در ضایعه کمتر از 2 cm، بقای 5 ساله %47-68 بود. مایکروویو جدیدتر است و برای محل نامناسب یا قطر بیش از 3 cm شاید بهتر باشد.
برای HCC نامناسب درمان شفابخش، سیستمیک / تسکینی افزایش طول و کیفیت زندگی بررسی شود. تسکینی برای منتظر پیوند هم ممکن است.
تا اخیراً سورافنیب Nexavar و سونیتینیب Sutent، قرص سرطان، تنها سیستمیک تأییدشده HCC بودند. اما اکنون برای غیرقابل برداشت گزینه متعدد از جمله ایمنی‌درمانی هست.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.