آنژیوسارکوم: علائم، درمان و همه پرسش‌های مربوط به آن
در این مقاله
سارکوم چیست؟
سارکوم‌ها در بافت‌های نرم و نگهدارنده بدن ایجاد می‌شوند و از سرطان‌های نادرهستند. سارکوم‌ها با وجود نادر بودن، گروه مهمی هستند که بیش از پنجاه نوع دارند. سلول سرطانی سارکوم می‌تواند از بافت نرم (%80) یا استخوان (%20) منشأ بگیرد. سارکوم بافت نرم ممکن است از بافت چربی، عضله و عروق خونی و لنفاوی ایجاد شود.
آنژیوسارکوم چیست؟
در میان سارکوم‌های بافت نرم، به مواردی که از عروق خونی منشأ می‌گیرند آنژیوسارکوم گفته می‌شود. آنژیوسارکوم می‌تواند از بافت زیر پوست در بسیاری از قسمت‌های تنه، سر و گردن و ناحیه پستان ایجاد شود. شناخته‌شده‌ترین علت آن رادیوتراپی دریافت‌شده برای سرطان پستان یا لنفوم است. ممکن است حدود 8-10 سال پس از رادیوتراپی، در محل درمان ایجاد شود. در بررسی میکروسکوپی، آزمایش‌های رنگ‌آمیزی نشان‌دهنده ساختارهای عروقی، مانند CD31 و فاکتور 8، مثبت می‌شوند.
آنژیوسارکوم چگونه درمان می‌شود؟
روش‌های درمان موضعی قابل استفاده در سارکوم‌ها
جراحی
درمان اصلی سارکوم، برداشتن کامل ناحیه سرطانی است. هدف عمل، خارج کردن آن به شکلی است که محدوده موسوم به حاشیه جراحی کاملاً با بافت طبیعی و عاری از سرطان احاطه شود. با این حال، بسته به محل ناحیه سرطانی و چسبندگی آن به اطراف، گاهی برداشت کامل ممکن نیست. در این وضعیت که بافت بیمار در حاشیه جراحی باقی می‌ماند، رادیوتراپی نیز می‌تواند یک گزینه درمان باشد.
رادیوتراپی
رادیوتراپی روشی برای درمان سرطان با انرژی بالا است. با ایجاد شکست در DNA، ماده بیان ژنتیکی سلول، به سلول‌های سرطانی آسیب می‌رساند. در آنژیوسارکوم، برای بیماران نامناسب برای جراحی یا هنگامی که بیماری در حاشیه جراحی وجود دارد، رادیوتراپی نیز می‌تواند گزینه درمانی باشد.
ابلیشن
اینها روش‌های موضعی قابل استفاده برای نابود کردن تومورهای کوچک‌اند. این روش‌ها درمان‌های سرطان بدون جراحی نیز نامیده می‌شوند. تخریب تومور از طریق انجماد را کرایوابلیشنو انجام این کار با امواج رادیویی پرانرژی را ابلیشن با فرکانس رادیویی می‌نامند. این اقدامات با کمک تصویربرداری مانند سونوگرافی یا توموگرافی انجام می‌شوند. افزون بر تومورهای غیرقابل جراحی، ممکن است برای متاستازهای سارکوم‌هایی که به تعداد محدودی از نقاط بدن گسترش یافته‌اند نیز استفاده شوند.
آمبولیزاسیون
آمبولیزاسیون روشی برای نابود کردن سلول‌های سرطانی از طریق قطع خون‌رسانی بافت سرطانی است. اگر این کار با شیمی‌درمانی انجام شود، کموآمبولیزاسیونو اگر با گویچه‌های کوچک رادیواکتیو انجام شود، رادیوآمبولیزاسیون نامیده می‌شود.
روش‌های درمان سیستمیک قابل استفاده در سارکوم‌ها
شیمی‌درمانی
به گروه داروهایی که برای کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شوند، شیمی‌درمانی گفته می‌شود. برخی از این عوامل با آسیب رساندن به DNA سلول سرطانی و برخی با مهار ساخت DNA موجب مرگ سلولی می‌شوند. در آنژیوسارکوم، شیمی‌درمانی می‌تواند در بیماران دارای بیماری منتشر برای کاهش علائم و افزایش طول عمر تجویز شود؛ همچنین در بیماری موضعی غیرقابل جراحی، برای کوچک کردن ناحیه سرطانی و آماده کردن آن برای عمل قابل استفاده است.
داروهای شیمی‌درمانی با اثربخشی اثبات‌شده در آنژیوسارکوم
- پاکلیتاکسل
- دوکسوروبیسین
- دوکسوروبیسین لیپوزومال
- ایفوسفامید
- جمسیتابین
درباره استفاده تکی یا ترکیبی از این داروهای شیمی‌درمانی، بر اساس وضعیت عمومی بیمار تصمیم‌گیری می‌شود.
ترکیب امیدبخش پروپرانولول، داروی قلب و فشار خون، با داروی شیمی‌درمانی وین‌بلاستین
وین‌بلاستین از قدیمی‌ترین داروهای شیمی‌درمانی ماست که از سال 1958 استفاده می‌شود. این عامل شیمی‌درمانی با مهار تکثیر سلول اثر می‌کند. پروپرانولول (با نام تجاری رایج دیدرال) نیز از قدیمی‌ترین داروهای مصرفی در بیماری‌های قلبی و فشار خون بالاست. پروپرانولول بر گیرنده‌های بتای عروق خونی، یعنی گیرنده‌ها یی اثر می‌گذارد که کارکردهای متعدد، از جمله انقباض عروق، دارند. چون آنژیوسارکوم از سلول‌های عروق خونی منشأ می‌گیرد، پس از اثبات افزایش اثربخشی شیمی‌درمانی با پروپرانولول در آزمایشگاه، یک مطالعه بالینی انجام شد. در مطالعه‌ای با 7 بیمار دارای بیماری عودکرده و منتشر که قبلاً درمان گرفته بودند، با مصرف ترکیبی وین‌بلاستین و پروپرانولول، بقای بدون بیماری 11 ماه و بقای کلی 16 ماه تعیین شد. این برای بیماران آنژیوسارکوم که چندین خط درمان دریافت کرده‌اند، نتیجه‌ای امیدبخش است.
در مطالعه منتشرشده پاسکیه و همکاران، به بیماران آنژیوسارکوم، روزانه 2 بار پروپرانولول 40 mg و به‌طور هفتگی وین‌بلاستین مترونومیک (6 mg/m2) و متوترکسات (35 mg/m2) داده شد. هر 7 بیمار پاسخ دادند؛ در 1 بیمار پاسخ کاملو در 3 بیمار پاسخ نسبی بسیار خوب دیده شد. پس از این پیشرفت، در ژانویه 2017 پروپرانولول برای درمان سارکوم بافت نرم در اروپا وضعیت داروی اورفان (یتیم) گرفت.
نکته: وضعیت داروی یتیم برای حمایت از کارآزمایی‌های بالینی عواملی اعطا می‌شود که قرار است در درمان بیماری‌های نادر آزموده شوند و به این معناست که مطالعات مربوط به این داروها از بودجه عمومی تأمین خواهند شد.
درمان‌های هدفمند
داروهایی هستند که پیام‌های رشد سلول سرطانی را مهار می‌کنند. بعضی از آنها با جلوگیری از پیام‌های تشکیل عروق جدید در سلول‌های سرطانی، مانع رشدشان می‌شوند.
درمان‌های مولکولی مهارکننده رگ‌زایی و هدفمند
فاکتور رشد اپی‌تلیالی عروقی (VEGF) یکی از مهم‌ترین عوامل رگ‌زایی تومور در بسیاری از سرطان‌هاست. افزایش رگ‌زایی به رشد و پیشرفت تومور کمک می‌کند. مهار مسیرهای گیرنده VEGF نیز این تغییر را سرکوب خواهد کرد. درمان هدفمند با داروهای ضدسرطانِ ساخته‌شده برای سلول‌های زنده یا در حال رشد سرطان انجام می‌شود. برخی از این درمان‌ها مانع رسیدن پیام رشد به سلول سرطانی می‌شوند؛ برخی تغذیه سلول از راه خون را کاهش می‌دهند و برخی با تقویت سیستم ایمنی، سلول‌های سرطانی را شناسایی کرده و به آنها حمله می‌کنند. به این ترتیب رشد سرطان کند یا سلول‌های بیشتری کشته می‌شوند. درمان هدفمند را می‌توان همراه دیگر درمان‌های سرطان به کار برد.
پازوپانیب (Votrient®)
پازوپانیب یک مهارکننده چندگانه تیروزین کیناز است که رشد سلول سرطانی را کند یا متوقف می‌کند. همچنین مانع تشکیل عروق خونی جدیدِ کمک‌کننده به رشد سلول‌های سرطانی می‌شود. روزی یک بار، در مجموع 800 mg قرص، 1 ساعت پیش یا 2 ساعت پس از غذا (با معده خالی) مصرف می‌شود.
سورافنیب (Neksavar®)
سورافنیب عروق جدید تغذیه‌کننده سرطان (آنژیوژنز) و مولکول‌های محرک رشد درون سلول سرطانی را مهار می‌کند. این کار را با مهار تیروزین کینازهای گوناگونی انجام می‌دهد که در رشد و بقای سلول نقش مهمی دارند.
در تحلیل زیرگروهی دو مطالعه فاز II با حضور بیماران مبتلا به سارکوم‌های مختلف، نشان داده شد که در بیماران آنژیوسارکوم نسبت به دیگر سارکوم‌ها مؤثرتر است و بقای بدون بیماری 5 ماهه فراهم می‌کند. مهم‌ترین مشکل سورافنیب عوارض پوستی است. کاهش دوز دارو به علت این عوارض، تحمل آن را ممکن کرده است.
بواسیزوماب (Altuzan®)
بواسیزوماب آنتی‌بادی‌ای است که با اتصال به VEBF های در گردش و گیرنده‌های آنها، مانع برقراری ارتباطشان می‌شود. اثربخشی مصرف آن همراه شیمی‌درمانی دوکسوروبیسین نشان داده شده است.
اولاراتوماب (Lartruvo)
اولاراتوماب آنتی‌بادی‌ای با ساختار ایمونوگلوبولین G1 است. با اتصال به گیرنده فاکتور رشد پلاکتی (PDGFRA)، که در سارکوم‌ها افزایش می‌یابد، رشد سلول سرطانی و افزایش رگ‌زایی را مهار می‌کند. در مطالعه آن، اثربخشی مصرف همراه شیمی‌درمانی دوکسوروبیسین در بیمارانی که قبلاً شیمی‌درمانی نگرفته بودند نشان داده شد. مصرف اولاراتوماب همراه دوکسوروبیسین، که در مطالعه فاز II افزایش بقای 12 ماهه نشان داد، در اکتبر 2016 تأیید FDA گرفت. شایع‌ترین عوارض آن کاهش شمارش سلول‌های خون و زخم دهان است.
سونیتینیب (Sutent®)
سونیتینیب دارویی مهارکننده چندگانه تیروزین کیناز است که تیروزین کیناز مسیرهای داخلی گیرنده VEGF و نیز تیروزین کیناز گیرنده‌های گوناگون تحریک‌کننده رشد و تکثیر سلول سرطانی را مهار می‌کند. بنابراین هم به عروق خونی در حال رشد و هم به دیگر اهداف کمک‌کننده به رشد سلول‌های سرطانی حمله می‌کند. روزی یک بار، همراه یا پیش از غذا، با دوز 50 mg مصرف می‌شود.
ایمونوتراپی
سیستم ایمنی، سامانه دفاع طبیعی بدن در برابر عفونت و بیماری است. از اواخر قرن 19. که جراح ویلیام کولی گزارش کرد با تزریق باکتری‌های کشته‌شده به سارکوم، کوچک شدن تومور را دیده است، حوزه‌های ایمنی‌شناسی و سرطان‌شناسی با هم ارتباط داشته‌اند. ایمونوتراپی با افزایش فعالیت سیستم ایمنی بدن اثر می‌کند و به این ترتیب شناسایی و نابودی سلول‌های سرطانی را ممکن می‌سازد. هرچند مطالعات برای درمان آنژیوسارکوم ادامه دارند، تاکنون روش ایمونوتراپی تأییدشده‌ای وجود ندارد.
منابع
2- Sleijfer S, Ray-Coquard I, Papai Z, et al. Pazopanib, a multikinase angiogenesis inhibitor, in patients with relapsed or refractory advanced soft tissue sarcoma: a phase II study from the European organisation for research and treatment of cancer-soft tissue and bone sarcoma group (EORTC study 62043). J Clin Oncol. 2009;27(19):3126.
3- Chevreau C, Le Cesne A, Ray-Coquard I et al. Sorafenib in patients with progressive epithelioid hemangioendothelioma: a phase 2 study by the French Sarcoma Group (GSF/GETO). Cancer. 2013;119(14):2639
4- D'Adamo DR, Anderson SE, Albritton K, et al. Phase II study of doxorubicin and bevacizumab for patients with metastatic soft-tissue sarcomas. J Clin Oncol. 2005;23(28):7135
5- Tap WD, Jones RL, Van Tine BA, et al. Olaratumab and doxorubicin versus doxorubicin alone for treatment of soft-tissue sarcoma: an open-label phase 1b and randomised phase 2 trial. Lancet. 2016;388(10043):488.
6- George S, Merriam P, Maki RG, et al. Multicenter phase II trial of sunitinib in the treatment of nongastrointestinal stromal tumor sarcomas. J Clin Oncol 2009;27:3154-3160.
7. Eddy Pasquier, Nicolas André, Janine Street et al.
Effective Management of Advanced Angiosarcoma by the Synergistic Combination of Propranolol and Vinblastine-based Metronomic Chemotherapy: A Bench to Bedside Study.
EBioMedicine. 2016 Apr;6:87-95
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.