آواترومبوپاگ برای ترومبوسیتوپنی ناشی از بیماری مزمن کبد تأیید FDA گرفت

در 21 مه 2018، سازمان غذا و داروی آمریکا FDA، آواترومبوپاگ (نام تجاری Doptelet) را برای ترومبوسیتوپنی (کاهش تعداد پلاکت خون) در بزرگسالان مبتلا به بیماری مزمن کبد که قرار است اقدام پزشکی تهاجمی انجام دهند، تأیید کرد.

ترومبوسیت‌ها در زبان ما به نام پلاکت خون شناخته می‌شوند و قطعات سلول خونی به نام مگاکاریوسیت هستند.

پلاکت‌ها با مشارکت در فرایند انعقاد ، در بدن وظیفه توقف خون‌ریزی را انجام می‌دهند. در شکل زیر، سمت چپ: چگونگی کار پلاکت‌ها در انعقاد و سمت راست: تصویر سلول‌های خون با میکروسکوپ الکترونی روبشی دیده می‌شود.

به‌طور طبیعی باید در هر 1 میلی‌متر مکعب (1 میکرولیتر) خون، 150 - 450 هزار پلاکت وجود داشته باشد. کمتر بودن پلاکت از حد طبیعی را ترومبوسیتوپنیو بیشتر بودن آن را ترومبوسیتوز می‌نامند.

ترومبوسیتوپنی بر اساس شدت کاهش، خطر خون‌ریزیرا افزایش می‌دهد. گرچه پیامد ترومبوسیتوپنی یکی است (خون‌ریزی)، علت آن یکی نیست و ده‌ها وضعیت می‌توانند آن را ایجاد کنند. علت‌های مختلف در 3 دسته‌اند: کاهش تولید، افزایش تخریب و اختلال توزیع پلاکت. از علل ترومبوسیتوپنی و بیماری مزمن کبد، سرطان می‌تواند هم با کاهش تولید و هم با افزایش تخریب، ترومبوسیتوپنی ایجاد کند.

مطالعاتی که تأیید FDA را برای آواترومبوپاگ در ترومبوسیتوپنی ناشی از بیماری مزمن کبد به همراه آوردند.

تأیید بر دو مطالعه بین‌المللی با طراحی یکسان، تصادفی، دوسوکور و با دارونما به‌عنوان کنترل، به نام‌های ADAPT-1 و ADAPT-2، یعنی مطالعات بالینیاستوار است. به 430 بیمار دارای بیماری مزمن کبد و ترومبوسیتوپنی، از 5 روز پیش از اقدام پزشکی برنامه‌ریزی‌شده، هر روز آواترومبوپاگ (274 نفر) یا دارونما (156 نفر) داده شد. بیماران بر اساس وجود سرطان کبد و خطر خون‌ریزی اقدام برنامه‌ریزی‌شده (کم، متوسط یا زیاد) نیز طبقه‌بندی شدند.

بیماران دریافت‌کننده آواترومبوپاگ بر اساس میانگین پلاکت اولیه دوز متفاوت گرفتند. افراد با پلاکت پایه کمتر از 40,000 / میکرولیتر (گروه پایه پایین)، به‌مدت 5 روز متوالی روزی یک بار 60 mg گرفتند. افراد با پلاکت پایه بین 40.000 و 50,000 / میکرولیتر (گروه پایه بالا)، برای 5 روز متوالی روزی یک بار 40 mg دریافت کردند. در بیماران واجد شرایط، اقدام پزشکی 5 تا 8 روز پس از آخرین دوز داروی مطالعه انجام شد.

نقطه پایانی اصلی اثربخشی، نسبت بیماران یا پاسخ‌دهندگانی بود که تا 7 روز پس از اقدام پزشکی برنامه‌ریزی‌شده به انتقال پلاکت یا اقدام نجات‌بخش دیگری نیاز نداشتند.

در گروه پلاکت پایه پایین، % 66 و %69 بیماران دریافت‌کننده آواترومبوپاگ به‌ترتیب در مطالعات ADAPT-1 و ADAPT-2 پاسخ دادند. این میزان برای دارونما %23 و %35 بود.

در گروه پلاکت پایه بالا، در هر دو مطالعه %88 بیماران آواترومبوپاگ پاسخ دادند؛ میزان پاسخ دارونما % 38 و %33 بود.

شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده در دست‌کم %3 بیماران، تب، درد شکم، تهوع، سردرد، خستگی و ادم محیطی (تورم پاها و بازو) بودند.

در نتیجه این تأیید تحولی مهم با توان تغییر کار بالینی است. در وضعیت‌هایی که بیماری مزمن کبد ایجاد می‌کنند، مانند سرطان کبد یا متاستاز به کبد، به‌علت ترومبوسیتوپنی از اقدام تهاجمی مانند نمونه‌برداری پرهیز می‌کردیم یا انتقال پلاکت انجام می‌دادیم. اکنون با آواترومبوپاگ خوراکی به شکل قرص برای 5 روز می‌توان خطر خون‌ریزی را مناسب‌تر کاهش داد. تأیید این دارو در کشورمان را دنبال و با شما به اشتراک خواهیم گذاشت.

برای مطالعه بیشتر...

آواترومبوپاگ آگونیست گیرنده ترومبوپویتین است

ترومبوپویتین هورمونی است که در 1994 کشف شد و نقش اصلی آن کنترل تولید پلاکت است.

ترومبوپویتین یک گلیکوپروتئین است که روی سطح سلول با گیرندهترومبوپویتین متصل می‌شود و تمایز مگاکاریوسیت و در نتیجه تولید پلاکت را تنظیم می‌کند. هورمون ترومبوپویتین به‌ویژه برای مرحله نهایی تمایز مگاکاریوسیت پیش از آزادشدن پلاکت ضروری است.

میان تعداد پلاکت و سطح ترومبوپویتین خون رابطه معکوس وجود دارد. با افت حاد پلاکت، ترومبوپویتین به‌سرعت افزایش می‌یابد. اما سازوکار ترشح آن هنوز کاملاً روشن نیست.

ترومبوپویتین افزون بر افزایش تعداد پلاکت، از طریق گیرنده‌های روی پلاکت، چسبندگی و تجمع آن‌ها را نیز بیشتر می‌کند.

آواترومبوپاگدارویی از دسته مولکول کوچک است که مانند هورمون ترومبوپویتین رفتار می‌کند (آگونیست گیرنده ترومبوپویتین). این ماده مصنوعی از ترکیبات آلی موسوم به ان‌آریل‌پیپرازین‌هاست؛ ترکیباتی دارای حلقه پیپرازین که اتم نیتروژن حلقه، گروه آریل دارد.