برای نخستین بار دارویی برای درمان کم‌خونی داسی‌شکل تأیید FDA گرفت!

در 15 نوامبر 2019 سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA), کم‌خونی داسی‌شکل در بزرگسالان و کودکان 16 ساله و بالاتر، برای کاهش دفعات بحران‌های وازواکلوزیو (انسداد عروق) داروی آنتی‌بادی مونوکلونال کریزانلیزوماب-tmca (Adakveo) را تأیید کرد.

در مطالعه 52 هفته‌ای تصادفی‌شده و چندمرکزی، دارونما کنترل‌شده و دوسوکور، یعنی پژوهش بالینی SUSTAIN، اثربخشی در 198 بیمار داسی‌شکل ارزیابی شد. بیماران برای دریافت انفوزیون داخل‌وریدی طی 30 دقیقه، کریزانلیزوماب-tmca با 5 mg/kg (67 بیمار)، 2.5 mg/kg (66 بیمار) یا دارونما (65 بیمار)، به 3 گروه تصادفی تقسیم شدند. در هفته 0 و 2 و سپس هر 4 هفته تجویز شد. تصادفی‌سازی براساس مصرف قبلی هیدروکسی‌اوره (بله یا خیر) و تعداد بحران در 12 ماه پیش طبقه‌بندی شد.

پیامد اصلی اثربخشی، میانه میزان سالانه بحران حاد وازواکلوزیو (VOK) منجر به مراجعه بیمارستان بود.

در دریافت‌کنندگان 5 mg/kg کریزانلیزوماب-tmca، میانه بحران سالانه نسبت به دارونما کمتر بود (1.63 در برابر 2.98). کاهش دفعات مستقل از ژنوتیپ و/یا مصرف هیدروکسی‌اوره دیده شد. در کریزانلیزوماب-tmca با 5 mg/kg، از بیماران %36 و در دارونما %17 هیچ VOK نداشتند. میانه زمان شروع مطالعه تا نخستین بحران کم‌خونی در کریزانلیزوماب-tmca با 5mg/kg و دارونما به‌ترتیب 4.1 و 1.4 ماه بود.

در دریافت‌کنندگان کریزانلیزوماب-tmca شایع‌ترین (>% 10) عوارض جانبی تهوع، آرترالژی، کمردرد و پیرکسی (تب) بودند.

پیشنهاد می‌شود دوزدر هفته 0 و 2 و سپس هر 4 هفته، طی 30 دقیقه به‌صورت داخل‌وریدی 5 mg/kg باشد.

کم‌خونی داسی‌شکل چیست؟

کم‌خونی داسی‌شکل با همولیز (تخریب سلول خونی) و انسداد عروق مشخص می‌شود و شایع‌ترین بیماری ارثی اریتروسیت (گلبول قرمز)است. داسی شدن گلبول قرمز مویرگ را مسدود و جریان خون بافت را کم می‌کند و به انفارکتوس، همولیز مزمن، التهاب مزمن و اختلال اندام منجر می‌شود. علائم حاد و مزمن با سن بیشتر و عوارض موجب مرگ زودرس می‌شوند. مدیریت OHA در کودک و بزرگسال رویکرد دقیق و چندرشته‌ای می‌خواهد. برای پیشگیری بحران مکرر، پیش از crizanlizumab-tmca'هیدروکسی‌اوره تنها گزینه بود. انتقال خون مزمن برای پیشگیری خطر سکته اولیه و ثانویه و سندرم حاد قفسه سینه مکرر مؤثر است. در کودک، عفونت مهم‌ترین علت مرگ است و پیشگیری پنی‌سیلین و واکسیناسیون مناسب، به‌ویژه علیه باکتری کپسول‌دار، حیاتی‌اند. پیوند سلول بنیادی خون‌ساز تنها درمان شفابخش شناخته‌شده است و در کودکان پرخطر انتخاب‌شده %85-90 موفقیت دارد.

سازوکار اثر کریزانلیزوماب-tmca چگونه است؟

کریزانلیزوماب آنتی‌بادی مونوکلونال ساخته نوارتیس علیه مولکول سطحی P-سلکتین است. P-سلکتین در پلاکت و سلول‌های اپی‌تلیال لایه اندوتلیال پوشاننده داخل رگ فراوان است. با اتصال به آن، کریزانلیزوماب مانع چسبیدن سلول خون و گلبول قرمز داسی به اندوتلیوم می‌شود.

ویدئو: سازوکار کریزانلیزوماب-tmca و مطالعه SUSTAIN