همه‌گیری چاقی هم‌گام با مصرف هله‌هوله رشد می‌کند

شواهد مطرح می‌کنند همه‌گیری چاقی به‌ویژه در طبقات اجتماعی‌اقتصادی پایین ممکن است با افزایش دریافت غذاهای فوق‌فراوری‌شده مرتبط باشد. اما پزشکان می‌توانند با راهبردهای کلیدی در شکستن این چرخه معیوب نقش داشته باشند. همه‌گیری چاقی مستقیماً با شیوع بیماری‌های مزمن مرتبط به نظر می‌رسد. حتی اکنون چاقی پس از تنباکو و فرآورده‌های آن مهم‌ترین مشکل سلامت جهان معرفی می‌شود. به‌جای صرفاً درمان ثانویه بیماری‌ها با دارو، باید تلاش خود را برای پیشگیری از چاقی از طریق تغذیه صحیح نیز به کار ببریم. داده‌های مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا در سال‌های 2015-2016 نشان دادند شیوع چاقی، بیش از یک‌سوم کل جمعیت است (%39.8) . با بررسی داده‌های کشور ما، در افراد بالاتر از 15 سال، %34 اضافه‌وزن و %20 چاقی دارند و این میزان روزبه‌روز افزایش می‌یابد.

• موضوع مرتبط: چاقی چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟ ارتباط چاقی و سرطان

مشکل اصلی چیست؟

این مطالعه مطرح می‌کند که مشکل مقابله با همه‌گیری چاقی ممکن است بیش از مقدار زیاد کالری، منشأ غذا باشد؛ یعنی این پرسش مطرح است که «آیا مشکل اصلی در فراوری غذاست؟» بررسی روند انواع غذاهای مصرفی می‌تواند برای تعیین بزرگ‌ترین سهم در همه‌گیری چاقی و بیماری‌های مزمن اهمیت داشته باشد.

مصرف غذای فراوری‌شده به کمبود فیبر منجر می‌شود

با بررسی تغییرات مصرف غذا هم‌زمان با افزایش شیوع چاقی، افزایش مصرف غذاهای «فوق‌فراوری‌شده» و «هله‌هوله» از این ارتباط حمایت می‌کند.

• موضوع مرتبط: تفاوت غذای کم‌فراوری‌شده و فوق‌فراوری‌شده چیست؟ در مطالعات موشی نشان داده شد افزودنی‌های تنظیم‌کننده غذا که در غذاهای فراوری‌شده به مقدار زیاد وجود دارند ترکیب میکروبیوم را تغییر می‌دهند، قند خون ناشتا را بالا می‌برند، پرخوری ایجاد می‌کنند، افزایش وزن و تجمع چربی را بیشتر می‌کنند و استئاتوز کبدی (کبد چرب) را تحریک می‌کنند. اخیراً مطالعات انسانی نشان داده‌اند غذاهای فوق‌فراوری‌شده به کاهش سیری، افزایش سرعت خوردن، بدتر شدن نشانگرهای بیوشیمیایی و افزایش وزن بیشتر کمک می‌کنند.

جزئیات مطالعه

Current Treatment Options in Gastroenterology در مطالعه منتشرشده در این مجله در دسامبر 2019، در همه شرکت‌کنندگان بالاتر از 20 سال به‌طور متوسط 7.62 کیلوگرم افزایش وزن رخ داد. مطالعه نشان داد افزایش وزن با افزایش مصرف غذاهای فراوری‌شده مانند چیپس سیب‌زمینی، نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر، غلات تصفیه‌شده و گوشت فراوری‌شده رابطه مثبت دارد. همچنین میان افزایش وزن و دریافت غذاهای کم‌فراوری‌شده مانند سبزیجات، غلات، فندق و ماست رابطه معکوس وجود داشت. تحلیل زیرگروه‌ها روندهای متفاوتی براساس طبقه اجتماعی‌اقتصادی نشان داد؛ در گروه‌های بالاتر، کیفیت رژیم غذایی اندکی بهتر شد، اما حتی در این گروه‌ها نیز اندازه وعده غذاهای فراوری‌شده افزایش داشت. پژوهشگران بیان می‌کنند مصرف غذاهای بیش‌فراوری‌شده در کل جمعیت آمریکا با ناکافی بودن دریافت فیبر مرتبط است. با آنکه دریافت روزانه پیشنهادی فیبر برای زنان 25 g و مردان 38 g است، براساس داده‌های پیمایش ملی بررسی سلامت و تغذیه (NHANES) در 2009-2010 متوسط مصرف روزانه فیبر 17 گرم بود. در بزرگسالان سیاه‌پوست و خانواده‌های کم‌درآمد مصرف پایین‌تر فیبر گزارش شده است.

• موضوع مرتبط: چه مقدار فیبر باید مصرف کنیم؟ پژوهشگران گزارش کردند رژیم‌های پرفیبر با فواید متعدد سلامت مرتبط‌اند؛ از جمله پیشگیری از ضایعات پیش‌سرطانی (پیش‌ساز سرطان)، سرطان، قلبی‌عروقی بیماری، دیابت نوع 2 و بیماری کرون و نیز کاهش میزان مرگ‌ومیر ناشی از همه علل، از جمله فواید متعدد سلامت هستند که این رژیم‌ها با آن‌ها مرتبط گزارش شده‌اند.

درس‌هایی از مردم مناطق آبی و توصیه‌هایی به پزشکان

«منطقه آبی» (Blue Zones)شامل پنج منطقه است که جمعیت آن‌ها مانند بومیان آمریکای جنوبی و جمعیت مدیترانه بدون بیماری مزمن بیش از 100 سال عمر می‌کنند. این جوامع با دریافت کم گوشت و فیبر زیاد و مصرف غذاهای کم‌فراوری‌شده، در مقایسه با جامعه معمول آمریکا بیماری مزمن و چاقی بسیار کمتری دارند و مدت بیشتری بدون بیماری زندگی می‌کنند. علاوه بر آمادگی جسمی بهتر، تعامل اجتماعی و استرس نسبتاً کمتر، عاداتی مانند غذا خوردن تا پر شدن % 80 معده و مصرف پروتئین‌های گیاهی، معمولاً شامل لوبیا، را دنبال می‌کنند (گوشت حداکثر پنج بار در ماه). بنابراین پزشکان و کارشناسان تغذیه باید شیوه‌های غذایی‌ای را توصیه کنند که عوامل بنیادی وضعیت اجتماعی‌اقتصادی را در نظر بگیرند؛ برای مثال دسترسی به غذای تازه، رفت‌وآمد و نوع کار. هنگام مشاوره کاهش وزن و تغذیه سالم باید به بیماران توصیه شود به مدت 2 هفته یادداشت غذایی داشته باشند. سپس تغییراتی مانند کاهش یا حذف نوشابه‌ها و نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر و افزایش دریافت روزانه آب پیشنهاد می‌شود. هدف نهایی کاهش دفعات مصرف فست‌فود را نیز شامل می‌شود. در ادامه پیشنهاد می‌کنند بیماران براساس ترجیحات شخصی، به‌تدریج هر ماه یک وعده را با غذای سالم جایگزین کنند. می‌توان برنج گل‌کلم یا بلغور را به‌جای برنج سفید و روش‌هایی مانند آب‌پز و بخارپز را به‌جای سرخ کردن ترجیح داد. علاوه بر این پزشکان و متخصصان تغذیه می‌توانند دستورهای غذایی و برندهای مناسب را به بیماران معرفی کنند. پیگیری منظم بیماران، گزارش روند کاهش وزن و انگیزه دادن به آن‌ها با کسب عادات سالم بسیار مهم است. همچنین باید یادآوری کرد هرگز خود را تنبیه نکنند یا احساس گناه نداشته باشند. اضافه می‌کنند ارائه گاه‌به‌گاه و کم‌مقدار یک خوراک ویژه که احساس محرومیت ایجاد نکند ممکن است کلید موفقیت باشد.