نوآوری‌ها در درمان سرطان و کنگره اروپایی سرطان‌شناسی ESMO 2017

کنگره اروپایی سرطان‌شناسی که 23 هزار متخصص سرطان‌شناسی را از 130 کشور گرد هم خواهد آورد، ESMO 2017، در تاریخ‌های 8-12 سپتامبر در مادرید، پایتخت اسپانیا، برگزار خواهد شد.

انجمن اروپایی سرطان‌شناسی پزشکی (European Society for Medical Oncology) که با نام ESMO شناخته می‌شود، از زمان تأسیس در سال 1975 مأموریت پشتیبانی از مطالعات سرطان در سراسر جهان، به‌ویژه اروپا، را دنبال می‌کند.

امسال در کنگره، علاوه بر رکورد مشارکت، رکورد ارسال مطالعات علمی نیز ثبت شده است؛ به‌طوری‌که با افزایش %30 نسبت به سال گذشته، 1500 مطالعه اصیل پذیرفته شده‌اند. آگاهی علمی و اجتماعی مهم‌ترین انگیزه پژوهش‌های سرطان است و نشست‌های سالانه بین‌المللی که متخصصان سرطان‌شناسی را گرد هم می‌آورند، از مهم‌ترین گام‌ها در مبارزه با این بیماریِ بی‌اعتنا به مرز و طبقه هستند.

امسال در ESMO نیز، مانند سال‌های اخیر، ایمنی‌درمانی سرطان و درمان‌های مولکولی هدفمند در کانون توجه به نظر می‌رسند، اما به شکلی کمی متفاوت!

یک داروی تازه‌کشف‌شده سرطان اغلب ابتدا در سرطان‌های پیشرفته امتحان می‌شود. سپس بررسی می‌شود که آیا این داروها در مراحل اولیه نیز مؤثر خواهند بود؛ درمان‌های مؤثر سرطان در مراحل اولیه بسیار کمتر از مراحل پیشرفته‌اند. زیرا برای سنجش اثربخشی دارویی که در مرحله اولیه استفاده می‌شود، زمان بسیار بیشتری (گاهی دهه‌ها) لازم است و جراحی و دیگر درمان‌های مداخله‌ای در مراحل اولیه می‌توانند نتایج سریع‌تر و پایدارتری بدهند. اما پس از جراحی، به گزینه‌های بیشتر برای پیشگیری از عود سرطان نیاز داریم.

ESMO 2017 از این نظر توجه‌ها را جلب می‌کند که نتایج استفاده از ایمنی‌درمانی‌ها و داروهای هوشمند در سرطان‌های مرحله اولیه اعلام خواهد شد؛ درمان‌هایی که در سال‌های اخیر اثربخشی آن‌ها در انواع متعدد سرطان پیشرفته نشان داده شده است.

بیایید با هم نگاهی به چند مورد از این مطالعات بیندازیم:

1- سرطان ریهدر مرحله 3. درمان استانداردش شیمی‌درمانی هم‌زمان با پرتودرمانی است. با وجود این درمان، میزان بقای 5 ساله حدود %30 است. بنابراین در سرطان ریه مرحله 3.، جست‌وجوی درمان پیشگیرانه (کمکی) که پس از شیمی‌پرتودرمانی استاندارد، احتمال عود بیماری را در این مرحله سرطان ریه کاهش دهد، مدت‌هاست مطرح است. دوروالوماب (Imfinzi)، یکی از داروهای ایمنی‌درمانی مهارکننده PD-L1، پس از درمان استاندارد در این مرحله سرطان ریه امتحان شده و نتایج اولیه از نظر مدت کنترل بیماری با درمان (بقای بدون پیشرفت) امیدبخش بوده‌اند (مطالعه PACIFIC).

2- نمونه مهم دیگر ایمنی‌درمانی کمکی، سرطان پوست ملانوم بدخیماست. در این بیماری، در یک مطالعه ارائه‌شده در ESMO 2016، کاهش قابل‌توجه احتمال عود بیماری با استفاده پیشگیرانه از ایمنی‌درمانی ایپیلیموماب (Yervoy) پس از برداشتن تومور با جراحی، در مطالعه دیده شده بود، اما دوز استفاده‌شده در مطالعه‌ای که این موضوع را نشان داد بسیار بالا بود (10 mg/kg). تجویز ایمنی‌درمانی‌ها با دوز بالا، هم از نظر افزایش عوارض جانبی ایمنی‌درمانی و هم از نظر بالاتررفتن هزینه‌ای که از پیش نیز زیاد بود، برای ما نگرانی ایجاد کرده بود. به همین دلیل، ایپیلیموماب با دوز 10 mg/kg با تجویز هر 2 هفته یک‌بار دوز استاندارد نیوولوماب، داروی دیگر ایمنی‌درمانی، مقایسه شد (مطالعه CheckMate 238).

3- BRAF مثبت در ملانوم، نتایج مطالعاتی که ارزیابی می‌کنند آیا داروهای هدفمند نه‌تنها در بیماری متاستاتیک بلکه به‌عنوان درمان پیشگیرانه پس از جراحی نیز مؤثرند، یعنی مطالعات BRIM8 و COMBI-AD ، نیز با اشتیاق انتظار کشیده می‌شوند.

4- ASCO 2017جایی بود که نتایج اولیه مقایسه در سرطان ریه ALK مثبت را دیدیم؛ اکنون مقایسه alectinib (Alecensa) و crizotinib (Xalkori) نتایج بلندمدت‌تری خواهد داشت که در ESMO 2017 خواهیم دید. Alectinib به‌ویژه از نظر کاهش چشمگیر متاستازهای مغزی و افزایش بقا، برتر از crizotinib شناخته شده بود (مطالعه ALEX). این مطالعات پرسش مهمی را مطرح کرده‌اند:

آیا باید ابتدا قوی‌ترین گزینه درمانی را به کار برد، یا این درمان‌ها باید با ترتیب مشخصی انجام شوند؟

ممکن است بهترین گزینه، استفاده از قوی‌ترین دارو به‌عنوان انتخاب نخست و کنترل بیماری برای طولانی‌ترین مدت باشد.

5- البته همه مطالعات چشمگیر ارائه‌شده در ESMO 2017 درباره ایمنی‌درمانی و درمان‌های هدفمند نیستند. یک مطالعه فرانسوی ارائه خواهد شد که می‌تواند عملکرد روزمره و شیوه پیگیری بیماران ما را در سرطان ریه تغییر دهد. IFCT-0302 نام این مطالعه است که پس از جراحی سرطان ریه یا شیمی‌پرتودرمانی، دیدگاه‌های تازه‌ای درباره دفعات لازم پیگیری سرطان ریه با ویزیت‌های معمول بالینی، عکس قفسه سینه، توموگرافی کامپیوتری و برونکوسکوپی ارائه می‌کند؛ سرطانی که احتمال عودش نسبت به دیگر سرطان‌ها نسبتاً بیشتر است.

6- مطالعه دیگری که فکر می‌کنیم توجه‌ها را جلب خواهد کرد، درباره سرطان دهانه رحم (سرویکس) است. NACTcervix مطالعه‌ای است که برای نخستین بار در پی پاسخ به پرسشی مهم است: پس از شیمی‌درمانی نئوادجوانت (کوچک‌کننده)، بهترین گزینه درمانی برای بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم جراحی است یا شیمی‌درمانی هم‌زمان با پرتودرمانی؟

7- آخرین موضوع ما درباره دو مطالعه بسیار جلب‌توجه‌کننده ASCO 2017، یعنی STAMPEDE و LATUTUDE خواهد بود. این مطالعات نشان داده بودند که در سرطان پروستات، مهار هورمونی قوی‌تر در دوره اولیه (باآبیراترون ) بقا را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. این دو مطالعه که می‌توانند کل راهبرد درمان سرطان پروستات را تغییر دهند، نتایج بلندمدت‌تری خواهند داشت که نه‌فقط بر بقا، بلکه بر کیفیت زندگی بیماران نیز متمرکز هستند و در ESMO 2017 ارائه خواهند شد.

از همین اکنون مشتاقیم با به‌اشتراک‌گذاشتن مطالعات مهم ارائه‌شده در ESMO 2017، مأموریت خود را در توضیح دقیق و قابل‌فهم پیشرفت‌های پزشکی سرطان برای همه مردم از طریق وب‌سایتمان ادامه دهیم.