5 maddədə axşam erkən yeməyin sağlamlığa faydaları

Yemək yeyəndə nə vaxt yediyiniz sualı qidalanmada mühüm rol oynayır. Axşam yeməyini erkən saata çəkmək bəlkə də sağlamlığınız üçün atacağınız ən müsbət addımlardandır. Alimlər yalnız yüngül axşam yeməyinin deyil, erkən vaxtda yeyilən axşam yeməyinin də bədənimizdə yaratdığı müsbət təsirləri uzun illərdir araşdırırlar.

Bədənimizin mexaniki saatı yoxdur, lakin əsas bədən funksiyalarını planlaşdırdığı daxili ritmi (bioloji saatı) var. Sirkadiyal ritm adlanan bu daxili saat bədənin ətraf mühit dəyişikliklərinə, yuxuya, həzm və yemək kimi fəaliyyətlərə uyğunlaşmasına kömək edir. Sirkadiyal ritm 24 saatlıq dövrdə biokimyəvi və psixoloji davranışlarımızı tənzimləyir.

Sirkadiyal ritm elmdə çoxdan bilinsə də, bu ritmin hüceyrə səviyyəsində də keçərli olduğu Nobel mükafatlı alimimiz Aziz Sancarın başçılıq etdiyi alimlərin araşdırmaları ilə son illərdə daha yaxşı anlaşılmışdır. Beləliklə, yeməklərin vaxtının çəki alıb-verməyə, metabolizmə, ürək sağlamlığına və yuxu dövrünə təsirini də anladıq.

Sirkadiyal saat bədən fiziologiyamıza bir çox baxımdan təsir edir:

Bu saat yuxu qaydasını, qidalanma davranışını, hormon ifrazını, qan təzyiqini və bədən temperaturunu tənzimləməyə kömək edir. Genlərimizin böyük hissəsi sirkadiyal saatla tənzimlənir.

Axşam yeməyini erkən yeməyin faydaları hansılardır?

1. Çəki vermək

Axşam yeməyi 6 ilə 7 arasında olarsa, ümumi kalori qəbulu xeyli azala bilər. Səbəbi daha az kalori qəbul etmə ehtimalınızdır, çünki yeməyə sərf etdiyiniz vaxt azalmışdır. Həmçinin bu saatlarda metabolizm hələ sürətlidir və yediklərinizi sərf etməyiniz daha ehtimal olunur. Qarşıda yenidən qida qəbul etməyəcəyiniz uzun gecənin olması bədənin ketoza girməyə (yağın əsas enerji mənbəyi kimi istifadəsi) vaxtının olmasına və beləliklə yağ itkisinin artmasına kömək edir.

2. Keyfiyyətli yuxu

Gec saatlarda yemək mədə yanması və həzmsizlik riskini artıraraq yuxuya getməyi çətinləşdirə bilər. Yatmaq vaxtına diqqət edilməlidir. Gecə gec yemək bədəni sirkadiyal ritmlə ziddiyyətli «həddindən artıq oyanma» vəziyyətinə gətirir. Həmçinin bədənimizin gücünü azaltmasına və sakit rejimə keçməsinə mane olur. Digər tərəfdən qida daha erkən alınarsa, daha yaxşı həzm olunur, daha yaxşı yatıb oyanırsınız.

- Keyfiyyətli yuxu nədir, yaxşı yuxu üçün nə edilməlidir?

3. Daha yaxşı ürək sağlamlığı

Xüsusilə diabet, qalxanabənzər vəz xəstəlikləri, polikistik yumurtalıq xəstəliyi və ürək-damar xəstəlikləri olan insanlar yalnız yüngül deyil, həm də erkən saatda axşam yeməyi yeməyi hədəfləməlidirlər.

4. Mədə-bağırsaq problemlərini azaldır

Gec yemək turşu reflüksünə bağlı yanma hissi və şişkinlik kimi həzm problemləri yarada bilər; çünki axşam yeməyi ilə yatmaq arasındakı vaxt azalır. Yatmağa uzananda mədə turşusu qida borusuna yönəlir və yatmağa yaxın yemisinizsə, mədənizdə daha çox olan turşu şikayət yarada bilər. Əksinə, erkən yeyəndə həzm sisteminiz yatmazdan əvvəl qidaları yaxşı emal etmiş olur.

5. Həddindən artıq çəki artımının qarşısını alır

Gecə yarısı oyanıb yemək vərdişi yaratmadığınız müddətdə axşam yeməyiniz ideal olaraq günün son yeməyidir. Gün bitəndə bədənin prosesləri və metabolizmi yavaşlayır. Yəni gec yesəniz bu qida enerji üçün istifadə olunmur. Əvəzinə çəki artımı ilə nəticələnən yağ ehtiyatlarına çevrilir.

Nəticə

Səhər saat 6-dan axşam 7-yə qədər kifayət qədər yayılmış taraz pəhriz istehlak etmək və 1-2 əsas yeməyi tercihen sağlam qəlyanaltılarla dəstəkləmək ən sağlam qidalanma formasıdır. Bunu etmək üçün günün ilk yarısında yetərincə yeməlisiniz; fikir bədəninizi gün ərzində yaxşı qidalandırmaqdır. Buna görə erkən axşam yeməyi bədənin sirkadiyal saatı ilə uyğun qidalanmanı təmin edərək sağlamlığınıza müsbət təsir edəcək.

Əlaqəli mövzular:

• 8 addımda YEMƏK ASILILIĞININ əlamətləri, diaqnozu və müalicəsi
• Sağlam qidalanma nədir?
• Ən sağlam qidalanma proqramları siyahısı 2018 – tez-tez adı çəkilən pəhrizlər haradadır?