CHEK2 gen mutasiyası nədir? Bilməli olduqlarınız

İrsi CHEK2 mutasiyası nədir? Bilməli olduqlarınız – Xülasə

• CHEK2 adı «Checkpoint Kinase 2» sözündən gəlir. CHEK2 geni 22-ci xromosomda yerləşir və hüceyrələrin necə bölünəcəyinə nəzarətə kömək edir.
• İrsi CHEK2 mutasiyası daşıyan şəxslərdə müəyyən xərçənglərin riski daha yüksəkdir. Bu mutasiyası olan şəxslər üçün müəyyən xərçənglərin skrininqi və qarşısının alınması barədə təlimatlar var. CHEK2 mutasiya testi müsbət çıxan şəxslər üçün klinik tədqiqatlar da mövcuddur.
• CHEK2 mutasiyası aşkarlanmış və xərçəng diaqnozu qoyulmuş şəxslər də klinik tədqiqatlarda və ya müəyyən müalicələrdə iştirak edə bilərlər.
• Həm kişilər, həm də qadınlar CHEK2 genində mutasiya daşıya bilər.

İrsi CHEK2 mutasiyası hansı xərçənglərin riskini artırır?

İrsi CHEK2 mutasiya testiniz müsbət çıxıbsa, sizin və ailənizin xərçəng tarixçəsini qiymətləndirə, riskinizi idarə etmək üçün ən yaxşı planı seçməyə kömək edə biləcək bir genetika mütəxəssisi ilə danışmağınız tövsiyə olunur.

Süd vəzi xərçəngi riski

• Qadınlarda ömürboyu risk təxminən 37%-dir.
• Kişilərdə də süd vəzi xərçəngi riski daha yüksək ola bilər, lakin dəqiq risk məlum deyil.

İrsi CHEK2 mutasiyası daşıyan şəxslərdə risk necə idarə olunmalıdır?

ABŞ Milli Hərtərəfli Xərçəng Şəbəkəsi (NCCN) CHEK2 mutasiyası olan kişi və qadınlar üçün riskin idarə edilməsi təlimatları təqdim edir. Sizin və ailənizin xərçəng tarixçəsini qiymətləndirə, ən uyğun risk idarəetmə planını seçməyə kömək edə biləcək bir genetika mütəxəssisi ilə görüşməyiniz tövsiyə olunur.

Süd vəzi xərçənginin skrininqi və qarşısının alınması

• 40 yaşların əvvəlində, yaxud ailədə diaqnoz qoyulmuş şəxs varsa onun diaqnoz yaşından 5- 10 il əvvəl başlayaraq (40 yaşından gec olmamaqla) hər il mammoqrafiya skrininqi (uyğun hallarda 3D mammoqrafiya) aparılmalıdır.
• 40 yaşların əvvəlində, yaxud ailədə diaqnoz qoyulmuş şəxs varsa onun diaqnoz yaşından 5- 10 il əvvəl başlayaraq kontrastlı süd vəzi maqnit-rezonans müayinəsi (MRT) etdirməyi düşünün.
• CHEK2 mutasiyası daşıyan qadınlarda riski azaldan mastektomiyanın(süd vəzilərinin qoruyucu məqsədlə cərrahi çıxarılmasının) faydası barədə yetərli sübut yoxdur. Mütəxəssislər ailədə süd vəzi xərçəngi tarixçəsinə əsaslanaraq mastektomiyanı nəzərdən keçirməyi tövsiyə edirlər.

Kolon xərçənginin skrininqi və qarşısının alınması

• 40 yaşların əvvəlində (yaxud ailədə kolon xərçəngi olan yaxın qohumun diaqnoz yaşından 5 – 10 il əvvəl başlayaraq) hər 5 ildən bir kolonoskopiya aparılmalıdır.

CHEK2 mutasiyası daşıyan şəxslərdə xərçəng müalicəsi

Xərçəng diaqnozu qoyulmuş və irsi CHEK2 mutasiyası daşıyan şəxslərin müalicə seçimləri mutasiya daşımayanlardan fərqli ola bilər.

İrsi CHEK2 mutasiyanız varsa, sizə xərçəng diaqnozu qoyulubsa və aşağıdakı hallardan hər hansı biri sizə aiddirsə, tibbi seçimləriniz barədə həkiminizlə danışmaq istəyə bilərsiniz.

• Süd vəzi xərçəngi əməliyyatı barədə qərar vermisinizsə.
• Metastatik prostat xərçənginiz varsa.
• İrəliləmiş mərhələli yumurtalıq xərçənginiz varsa.

Süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuş qadınlar üçün cərrahi qərarlar

İkinci süd vəzi xərçəngi riskinin yüksək olması səbəbindən CHEK2 genində irsi mutasiya testi müsbət çıxmış və süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuş qadınlar lumpektomiya və radioterapiya əvəzinə ikitərəfli mastektomiyanı seçə bilərlər. Mastektomiya keçirmiş mutasiya daşıyıcılarında ikinci süd vəzi xərçənginin yaranma ehtimalı yenə qalır.

PARP inhibitorları

PARP inhibitorlarızədələnmiş DNA-nın təmirində istifadə olunan zülalı bloklayaraq təsir edən hədəflənmiş müalicə növüdür. Başlanğıcda irsi BRCA1 və ya BRCA2 mutasiyası daşıyan şəxslərdə xərçəngi müalicə etmək üçün hazırlanıb. O vaxtdan bəri tədqiqatlar və əlavə FDA təsdiqləri PARP inhibitorlarının istifadəsini daha çox vəziyyət üçün genişləndirir. CHEK2 mutasiyası olan və xərçəng diaqnozu qoyulmuş şəxslər PARP inhibitoru müalicəsi barədə həkimlərinə müraciət etmək istəyə bilərlər.

Metastatik prostat xərçəngi

PARP inhibitoru Lynparza (olaparib)CHEK2-də və ya DNA zədəsinin təmirinin müəyyən növü ilə əlaqəli başqa gendə mutasiyası olan, metastatik kastrasiyaya davamlı prostat xərçəngi daşıyan kişilərin müalicəsi üçün FDA təsdiqi alıb. Lynparza, enzalutamid (Xtandi) və ya abirateron (Zytiga) sonrası proqressiya edən prostat xərçəngi olan kişilərin müalicəsi üçün təsdiqlənib.

İrəliləmiş yumurtalıq, fallop borusu və ya birincili peritoneal xərçəng üçün PARP inhibitorları

Müxtəlif PARP inhibitorları xəstəliyin fərqli mərhələlərində yumurtalıq xərçənginin müalicəsi üçün təsdiqlənib. Bəzi hallarda HRD (homoloji rekombinasiya çatışmazlığı) testi kimi tanınan şiş biomarkeri testi CHEK2 mutasiyası daşıyan və irəliləmiş yumurtalıq xərçəngi olan qadınların PARP inhibitorundan faydalanıb-faydalanmayacağını öyrənməyə kömək edə bilər.

• Üçüncü xətt müalicəsindən sonra residiv verən irəliləmiş xərçəng:
  • HRD testi üçüncü xətt müalicəsindən sonra residiv verən irəliləmiş yumurtalıq xərçəngi və irsi CHEK2 mutasiyası olan qadınların PARP inhibitoru Zejuladan (niraparib)faydalanıb-faydalanmayacağını öyrənməsinə kömək edə bilər.

• Birinci xətt müalicəsindən sonra saxlayıcı müalicə:

• • HRD testi irəliləmiş yumurtalıq xərçəngi və irsi CHEK2 mutasiyası olan qadınların birinci xətt platin əsaslı kimyaterapiyadan sonra saxlayıcı müalicə kimi bevasizumab ilə PARP inhibitoru Lynparza kombinasiyasından faydalanıb-faydalanmayacağını öyrənməsinə kömək edir.
  • Zejula birinci xətt platin əsaslı kimyaterapiyaya tam və ya qismən cavab vermiş irəliləmiş yumurtalıq, fallop borusu və ya birincili peritoneal xərçəngi olan qadınlarda saxlayıcı müalicə üçün FDA təsdiqi alıb. Zejula ilə saxlayıcı müalicə üçün HRD testi tələb olunmur.

• Residiv xərçəng müalicəsindən sonra saxlayıcı müalicə:
  • Zejula, Rubraca (rucaparib) və Lynparzanın hamısı platin əsaslı kimyaterapiyaya tam və ya qismən cavab vermiş residiv epitelial yumurtalıq, fallop borusu və ya birincili peritoneal xərçəngi olan qadınlarda saxlayıcı müalicə üçün təsdiqlənib. Bu halda dərmanların heç biri HRD testi tələb etmir.

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin