İrsi olmayan süd vəzi xərçəngində digər süd vəzinin götürülməsinin psixoloji və sosial təsirləri

Bir süd vəzisində xərçəng aşkarlandıqdan sonra digər süd vəzisində də xərçəng yaranacağı narahatlığı və ya irsi xərçəng daşıması səbəbindən digər sağlam süd vəzinin də əməliyyatla götürülməsi proseduruna profilaktik kontralateral mastektomiya deyilir. Klinik Onkologiya Jurnalında irsi süd vəzi xərçəngi daşımadığı halda hər iki süd vəzini birdən götürtməyi seçən qadınların süd vəzi xərçəngi və fiziki görünüşləri ilə bağlı narahatlıqlarını, həyat keyfiyyətini araşdıran tədqiqat dərc olundu. Tədqiqatın sonunda görüldü ki, digər süd vəzini də götürtməyi seçən qadınlarda xərçəngə və bədən görünüşünə dair daha güclü narahatlıq var idi. Həmçinin bu cür cərrahiyyədən sonra bədən görünüşünə bağlı stress daha yüksək, həyat keyfiyyəti daha aşağı tapıldı.

Əlaqəli mövzu:

• Xərçəng xəstəsində HƏYAT KEYFİYYƏTİ

Tədqiqatın təfərrüatları

Tədqiqat Hyustondakı MD Anderson Xərçəng Mərkəzində orta yaşı 56 olan 288 qadınla aparıldı. Bu süd vəzi xərçəngi xəstələrinin 50-si profilaktik kontralateral mastektomiyanı (sağlam süd vəzilərini götürtməyi) seçmişdi. Əməliyyatdan əvvəl, həmçinin 1-ci, 6-cı, 12-ci və 18-ci aylarda sorğular aparıldı. İlkin psixososial meyarlar xərçəng narahatlığı və xərçəngə məxsus yaşanan stress idi.

Əməliyyatdan əvvəl və sonra psixososial ölçülər

• Süd vəzi xərçəngi əməliyyatından əvvəl və sonra profilaktik kontralateral mastektomiya (PKM) tətbiq olunan qadınlarda daha yüksək xərçəng stresi, xərçəng narahatlığı və bədən görünüşü narahatlığı olduğu tapıldı.
• PKM əməliyyatdan sonra bədən görünüşünə dair daha çox narahatlıq və daha pis həyat keyfiyyəti ilə əlaqəli tapıldı.
• Bununla yanaşı, PKM-ni seçən xəstələrdə xərçəng narahatlığı ən çox əməliyyatdan əvvəl idi. Bu xəstə qrupunda narahatlıq zamanla azalırdı və uzunmüddətli dövrdə PKM-ni seçməyən xəstələrə bənzər hala gəlirdi.
• Həyat keyfiyyəti hər iki qrupda əməliyyatdan əvvəl oxşar olduğu halda, əməliyyatdan sonrakı 1-ci aydan etibarən sağlam süd vəzini də götürtməyi seçən xəstələrdə daha aşağı idi və aşağı qalmağa davam etdi. 

Əlaqəli mövzu:

• Xərçəng xəstəsində depressiya və anksiyete – səbəbləri, əlamətləri və müalicəsi

Tədqiqatçıların mövzu ilə bağlı gəldikləri nəticə belədir: «Bu prospektiv (gələcəyə yönəlmiş) tədqiqatın nəticələri klinik praktika ilə əlaqəlidir və qadınlarla həkimlər arasında profilaktik kontralateral mastektomiya barədə söhbətlərdə daha yaxşı məlumatlandırma üçün istifadə edilməlidir. Süd vəzi xərçəngində qadınlar cərrahi qərar zamanı yaşanan qorxu və narahatlıqla PKM-nin onlara psixoloji və sosial təsirini proqnozlaşdıra bilməyə bilərlər. Klinik nəticələrlə yanaşı xərçəng narahatlıqları, həyat keyfiyyəti və bədən görünüşü dəyişiklikləri kimi psixososial nəticələr barədə müzakirələr qadınların PKM-nin psixososial təsirini tam nəzərə almasını təmin edə bilər. Həddindən artıq xərçəng narahatlığı yaşayan qadınlara birbaşa xərçəng narahatlığı üçün psixoloji dəstək verilərək bədən görünüşünə dair narahatlıqların idarə edilməsi təmin oluna bilər.»

Nəticə

Əməliyyatdan əvvəl kontralateral profilaktik mastektomiyanı seçən qadınlarda xərçəngə və fiziki görünüşə dair daha çox narahatlıq olduğu aşkar edildi. Həmçinin bu xəstələrin əməliyyatdan sonra fiziki görünüşlə bağlı daha çox narahatlıq daşıdığı və həyat keyfiyyətlərinin daha aşağı olduğu tapıldı. Buna yönəlmiş psixoloji dəstəklərlə bu narahatlıq və qayğılar idarə edilə bilər.

• Kimlər irsi süd vəzi xərçəngi üçün genetik test etdirməlidir?
• Süd vəzi xərçəngi müalicəsində yeniliklər - 2017 və 2018
• Öz toxumasından süd vəzi bərpası aparılan qadınlar daha xoşbəxtdir