Qırmızı reişi göbələyi adlandırılan (ölümsüzlük göbələyi) məhsulun xərçəng müalicəsində yeri nədir?
Bu məqalədə
Qırmızı reişi və ya ölümsüzlük göbələyi kimi tanınan Ganoderma lucidum, ənənəvi Çin təbabətində uzun tarixə malik, ömrü uzatdığına və sağlamlığı yaxşılaşdırdığına inanılan göbələk növüdür. Bir çox xəstəliyin qarşısının alınmasında və müalicəsində təsirli olduğu iddia edilsə də, xüsusilə alternativ tibb tətbiqçiləri xərçəngi önlədiyi və ya müalicə etdiyi iddiası ilə maraq yaratmağa çalışırlar. Lakin G. lucidumun faydalarına dair məlumatların demək olar hamısı laboratoriya və heyvan tədqiqatlarına əsaslanır. Əsl dəyərli olan insanlar üzərində azsaylı klinik tədqiqat isə şübhə daşıyır. Hələ kifayət qədər sübut olmadan və təhlükəsizliyini bilmədən bəlkə fayda verər düşüncəsi ilə bu məhsulları istifadə etmək “bəlkə tutdu” məntiqindən o tərəfə keçməyəcəkdir. Üstəlik bu məhsullardan zərər gördüyü müəyyən edilmiş xəstələr də var. Bu məqamda hazırda fayda və zərərləri aydın ortaya qoyulanadək mümkün yan təsirlər də nəzərə alınaraq məhsulun istifadəsindən və təşviqindən qaçmaq ən düzgün yanaşma olacaqdır. Gəlin elmi məlumatlara birlikdə baxaq.
Ganoderma lucidum (qırmızı reişi göbələyi) nədir, tarixçəsi necədir?
Reishi, Ling-zhi, mannentake və ya ölümsüzlük göbələyi kimi də tanınan Ganoderma lucidum Çin təbabətində təxminən 2000 ildir istifadə olunan göbələk növüdür. Parlaq səthə, oduncaqvari quruluşa və tünd qırmızı rəngə malikdir. Adını latınca parlaq mənasını verən “lucidus” sözündən alır. Çin təbabətində 2000 ildir tibbi göbələk kimi tanınan G. lucidum 1400-cü illərdən sənətdə və dində də geniş yer almağa başlamışdır. Taoizmlə əlaqələndirilmiş, rəsm, oyma, aksesuar kimi sənət elementlərində yer almışdır. Müqəddəs göbələk sayılan G. lucidumun “ölümsüzlərin evində” yetişdiyinə inanılmışdır.
Təbii mühitdə yetişən G. lucidum olduqca nadir olduğundan əvvəllər yalnız zadəganların çata bildiyi məhsul olmuşdur. Sonra təbiətdə qeyri-bərabər paylanmasına bağlı əldə edilmə çətinliyi və artan tələb səbəbindən yetişdirilməsinə başlanmış, 1970-ci illərdən bu günədək G. lucidum becərilməsi göbələyin əsas mənbəyi olmuşdur.
Son 15 ildə 90-dan çox markaya aid G. lucidum məhsulları qeydiyyatdan keçmiş və beynəlxalq bazara daxil olmuşdur. İstehlakı sürətlə artan G. lucidum dünyada hər il minlərlə ton istehlak edilir. 2002-ci ildə statistik tədqiqatda G. lucidumun dünya üzrə illik istehsalının təxminən 4700 ton, bunun 3800 tonunun Çində istehsal olunduğu bildirilmişdir. G. lucidum məhsulları toz, qida əlavələri, çay, şərbət, krem, saç toniki kimi müxtəlif formalarda, ən çox isə toz halına salındıqdan sonra kapsul və ya tablet formasında satılır. Məhsullar göbələyin misel, spor, gövdə kimi müxtəlif hissələrindən hazırlana bilər.
Çində mənəvi gücün bitkisi sayılan, sağlamlıq, uzunömürlülük, uğur və ilahi gücün rəmzi göstərilən G. lucidum digər becərilən göbələklərdən fərqli olaraq qida dəyəri ilə deyil, tibbi xüsusiyyətləri ilə önə çıxır. Adətən palıd və gavalı ağaclarında yetişdirilən bu göbələk enerjini artırdığı, immun sistemini stimullaşdırdığı və ömrü uzatdığı düşünülərək Çin təbabətində geniş istifadə edilir. G. lucidumun xərçəngə təsiri isə tərkibindəki beta qlükan və triterpen adlı maddələrə əsaslandırılır. Beta qlükanların immun sistemini stimullaşdırdığı, triterpenlərin müxtəlif xərçəng hüceyrələrinə öldürücü təsir göstərdiyi düşünülür. Həmçinin triterpenlərin şişin sahib toxumanı zəbt etməsini və yayılmasını əngəllədiyi də iddia edilir.
Ganoderma lucidumun xərçəngə təsirləri üzrə laboratoriya tədqiqatlarının nəticələri nələrdir?
G. lucidumun uzun illərdir başda xərçəng olmaqla bir çox xəstəliyin müalicəsində və qarşısının alınmasında təsirli olduğu iddia və müdafiə edilir. Bu iddialar əsasən laboratoriya və heyvan tədqiqatlarına söykənir. Ədəbiyyatda G. lucidum ekstraktının immun sistemini tənzimləyən, iltihabı önləyən, böyrəyi və qaraciyəri qoruyan təsirlərinin göstərildiyi laboratoriya və heyvan tədqiqatları var. Xərçəng əleyhinə xüsusiyyətlərinin araşdırıldığı laboratoriya və heyvan təcrübələrində çoxalmanı önləyici (antiproliferativ) təsiri olduğu, hüceyrə dövrünü dayandıraraq və təbii öldürücü hüceyrələri (natural killer) stimullaşdıraraq şiş hüceyrələrinə öldürücü təsir göstərdiyi bildirilmişdir. Həmçinin siçanlarda iki tədqiqatda antiangiogen (yeni damar yaranmasını önləyən) effektivliyə də malik olduğu bildirilmişdir. G. lucidumun Agaricus Blazi Murill göbələyi ilə qarışığının uşaqlığın daxili qişası (endometrium) xərçəngli hüceyrə xətlərində sınandığı tədqiqatda xərçəng hüceyrələrinin yaşama qabiliyyətinin və çoxalmasının azaldıldığı bildirilmişdir. Bununla yanaşı radioterapiyanın effektivliyini artırdığını, kimyaterapiyaya bağlı ürəkbulanmanı azaltdığını, yumurtalıq xərçəngi hüceyrələrinin kimyaterapiya dərmanı sisplatinə həssaslığını artırdığını bildirən tədqiqatlar da var.
G. lucidumun xərçəngə təsirləri üzrə laboratoriya tədqiqatlarında ən güclü nəticələr süd vəzi xərçəngi hüceyrə xətlərindən alınmışdır. 2014-cü ildə dərc edilmiş, siçanlarda aparılmış tədqiqatda insan süd vəzi xərçəngi hüceyrələri siçanın süd vəzi toxumasına yerləşdirilib günaşırı G. lucidum verilmişdir. Nəticədə G. lucidumun süd vəzindən ağciyərə metastazı zəiflətdiyi görülmüşdür. Aprel 2015-də Cancer Research jurnalında dərc edilmiş tədqiqata görə də G. lucidum HER2+ iltihabi süd vəzi xərçəngi hüceyrələrində Lapatinib ilə birlikdə istifadə edildikdə bəzi hüceyrə xətlərində təsirli olmuş, hüceyrələrin yaşama qabiliyyətini azaltmışdır. Başqa tədqiqatda da G. lucidum ekstraktı iltihabi süd vəzi xərçəngində şiş böyüməsini azaltmışdır.
Ganoderma lucidumun xərçəngə təsirləri üzrə klinik tədqiqatların nəticələri nələrdir?
G. lucidumun xərçəng xəstələrində sınandığı klinik tədqiqatlar çox məhduddur və nəticələr bəzi cəhətlərdən natamam bildirilmişdir. Çində bəzi klinik tədqiqatlarda müsbət nəticələr alınmışdır. Lakin xəstə seçimi, istifadə olunan ekstraktlar kimi cəhətlər kifayət qədər standartlaşdırılmadığından etibar vermir. Bunlardan birində G. lucidumun immun sistemi göstəriciləri olan interleykin-2 (IL-2), IL-6, interferon γ (IFN-γ) səviyyələrini yüksəltdiyi, təbii öldürücü hüceyrələrin fəaliyyətini artırdığı müşahidə edilmişdir. Başqa tədqiqatda kimyaterapiya və ya radioterapiya ilə birlikdə G. lucidum istifadə edənlərdə yalnız kimyaterapiya və ya radioterapiya alanlardan daha çox müsbət cavab əldə edilmişdir. Həmçinin immun sistemi göstəriciləri CD3, CD4, CD8-də də bir qədər artım müşahidə edilmişdir. Yenə başqa tədqiqatda yoğun bağırsaq adenomalarının inkişafını zəiflətdiyi bildirilmişdir.
Nüfuzlu tibb jurnallarından PLoS One-da 2012-ci ildə dərc edilmiş tədqiqatda süd vəzi xərçəngi diaqnozundan sonra Jenşen və/və ya G. lucidum istifadəsinin həyat keyfiyyətinə təsiri araşdırılmışdır. 4149 süd vəzi xərçəngi xəstəsində aparılmış tədqiqatda jenşen istifadəsinin həyat keyfiyyətinə əhəmiyyətli təsiri müşahidə edilməmişdir. G. lucidum isə sosial baxımdan müsbət təsir yaradarkən fiziki baxımdan həyat keyfiyyətinə mənfi təsir etmişdir.
2012-ci ildə Cochrane Collaboration tərəfindən aparılmış icmalda yalnız 5 tədqiqat daxil edilmə meyarlarına uyğun gəlmişdir. Bunlarda da məhsul tərkibi kifayət qədər təsvir edilməmiş, həmçinin bütün iştirakçılar Asiya ölkələrindən götürülmüşdür. Nəticədə tədqiqatçılar G. lucidumun xərçəng xəstələrində istifadəsi üçün kifayət qədər məlumat olmadığı qənaətinə gəlmişlər. 2015-ci ildə Integrative Cancer Therapy jurnalında dərc edilmiş icmalda da; laboratoriya və klinikadan əvvəlki tədqiqatlarda müsbət nəticələr alınsa da, klinik tədqiqatların kifayət etmədiyi və yeni tədqiqatlarda birbaşa göbələk əvəzinə qlükan, triterpen kimi komponentlərin araşdırılmalı olduğu nəticəsinə gəlinmiş, “faydaları aydın ortaya qoyulduqdan sonra bu məlumatın dərman hazırlanmasında istifadə edilməli olduğu” bildirilmişdir.
Ganoderma lucidumun mümkün yan təsirləri nələrdir?
G. lucidumun yan təsiri olmadığı iddia edilsə də, ədəbiyyatda yan təsir və dərman qarşılıqlı təsiri bildirilən bir çox hal var. Hətta bir halda ölümlə nəticələnən fulminant (sürətlə irəliləyən) hepatitin səbəbi G. lucidum ekstraktı sayılmışdır. 47 yaşlı şizofreniyalı qadında 400 mg. G. lucidum kapsullarına başladıqdan iki ay sonra ölümcül fulminant hepatit inkişaf etmiş, araşdırmalar nəticəsində səbəbin G. lucidum olduğu müəyyən edilmişdir. Başqa hal təqdimatında da G. lucidum tabletləri qaraciyər zədəsi yaradaraq letargiya (yuxululuq) və anoreksiyaya (iştahasızlıq) səbəb sayılmışdır. G. lucidum həmçinin 66 yaşlı kişidə bütün ovuc və ayaq altını örtən, içi mayeli (vezikulobulloz) dəri lezyonlarına, saç tökülməsinə və aplastik krizə səbəb olmuş, dərc edilmiş başqa iki halda aplastik anemiyaya (qan hüceyrələrinin sümük iliyində istehsalının tam dayanması və ya azalması) səbəb sayılmışdır. Yenə ədəbiyyatda xroniki ishala səbəb olduğu hal da var. Laboratoriya tədqiqatında isə G. lucidumun iddia edilənin əksinə immun sistemi hüceyrələri üçün zərərli ola biləcəyi bildirilmişdir.
Ədəbiyyatda G. lucidumun dərman qarşılıqlı təsirlərinə dair tədqiqatlar da var. G. lucidum ekstraktı sitoxrom P450 fermentlərini əngəlləyərək onlarla metabolizə olunan dərmanların səviyyəsinə və effektivliyinə təsir edə, kimyaterapiya dərmanları ilə qarşılıqlı təsir edərək effektivliyi azalda, laxtalanmanı önləyən dərmanlarla qarşılıqlı təsir edərək qanaxma riskini artıra, immun sistemini zəiflədən dərmanlarla qarşılıqlı təsir edərək effektivliyi azalda bilər. Həmçinin CA 72-4 kimi bəzi xərçəng göstəricilərinin qan səviyyəsinə təsir edərək yanıltıcı nəticələrə səbəb ola bilər. Beş halın təqdim edildiyi tədqiqatda G. lucidum sporları mədə-bağırsaq xərçəngi müalicəsi alan xəstələrdə müalicəyə cavabın qiymətləndirilməsində ən dəyərli göstəricilərdən olan serum CA 72-4 səviyyəsinin artmasına səbəb olmuşdur.
Bəs onda nə etmək lazımdır?
Qırmızı reişi və ya ölümsüzlük göbələyi də adlandırılan Ganoderma lucidumun bəzi laboratoriya və heyvan təcrübələrində faydaları görülmüşdür. Lakin insanlarda aparılan klinik tədqiqatlarda bu nəticələr təsdiqlənməmişdir. Hətta ədəbiyyatda məhsulun bəzi zərərlərə səbəb olduğu xəstə nümunələri var.
Nəticə olaraq; mövcud sübutlar reişi göbələyinin xərçəng müalicəsində istifadə edilə bilməyəcəyinə işarə edir. Hazırda effektivliyi, yan təsir profili və təsir sahələri aydın ortaya qoyulanadək məhsuldan uzaq durmaq ən düzgün yanaşma olacaqdır.
Mənbələr
2) McMeekin D. The perception of Ganoderma lucidum in Chinese and Western culture. Mycologist. 2005;18:165–9.
3) Wasser S. P, Coates P, Blackman M, Cragg G, Levine M, Moss J, White J. Reishi or Lingzhi (Ganoderma lucidum). Encyclopedia of Dietary Supplements. 2005:680–90.
4)Chang S. T, Buswell JA. Safety, quality control and regulational aspects relating to mushroom nutriceuticals. Proc. 6th Intl. Conf. Mushroom Biology and Mushroom Products. 2008:188–95.
5) Lin SC. Medicinal Fungi of China-Production and Products Development. Beijing, Chinese Agricultural Press; 2000.
6) Tim L, Yihuai G, Shufeng Z. Global Marketing of Medicinal Ling Zhi Mushroom Ganoderma lucidum (W.Curt.:Fr.) Lloyd (Aphyllophoromycetideae) Products and Safety Concerns. International Journal of Medicinal Mushrooms. 2004; 6:189-194.
7) Chang ST, Buswell JA. Ganoderma lucidum - a mushrooming medicinal mushroom. International Journal of Medicinal Mushroom 1999;1:139–46.
8) Lin ZB. Cellular and molecular mechanisms of immuno-modulation by Ganoderma lucidum. J Pharmacol Sci. 2005;99: 144–153.
9) Liao SF, Liang CH, Ho MY, Hsu TL, Tsai TI, Hsieh YS, Tsai CM, Li ST, Cheng YY, Tsao SM, Lin TY, Lin ZY, Yang WB, Ren CT, Lin KI, Khoo KH, Lin CH, Hsu HY, Wu CY, Wong CH. Immunization of fucose-containing polysaccharides from Reishi mushroom induces antibodies to tumor-associated Globo H-series epitopes. Proc Natl Acad Sci U S A. 2013;110:13809-14.
10) Lin SB, Li CH, Lee SS, Kan LS. Triterpene-enriched extracts from Ganoderma lucidum inhibit growth of hepatoma cells via suppressing protein kinase C, activating mitogen-activated protein kinases and G2-phase cell cycle arrest. Life Sci. 2003;72:2381–2390.
11) Chen NH, Liu JW, Zhong JJ. Ganoderic Acid me inhibits tumor invasion through down-regulating matrix metalloproteinases 2/9 gene expression. J Pharmacol Sci. 2008;108:212-216.
12) Li YB, Wang R, Wu HL, Li YH, Zhong LJ, Yu HM, Li XJ. Serum amyloid A mediates the inhibitory effect of Ganoderma lucidum polysaccharides on tumor cell adhesion to endothelial cells. Oncol Rep. 2008;20:549-556.
13) Joseph S, Sabulal B, George V, Antony KR, Janardhanan KK. Antitumor and anti-inflammatory activities of polysaccharides isolated from Ganoderma lucidum. Acta Pharm. 2011;61:335-42.
14) Jin H, Jin F, Jin JX, Xu J, Tao TT, Liu J, Huang HJ. Protective effects of Ganoderma lucidum spore on cadmium hepatotoxicity in mice. Food Chem Toxicol. 2013;52:171-5.
15) Chen HS, Tsai YF, Lin S, Lin CC, Khoo KH, Lin CH, Wong CH. Studies on the immuno-modulating and anti-tumor activities ofGanoderma lucidum (Reishi) polysaccharides. Bioorg Med Chem. 2004;12:5595-5601.
16) Gao Y, Zhou S, Wen J, Huang M, Xu A. Mechanism of the antiulcerogenic effect of Ganoderma lucidumpolysaccharides on indomethacin-induced lesions in the rat. Life Sci. 2002;72:731-745.
17) Hsu MJ, Lee SS, Lin WW. Polysaccharide purified from Ganoderma lucidum inhibits spontaneous and Fas-mediated apoptosis in human neutrophils through activation of the phosphatidylinositol 3 kinase/Akt signaling pathway. J Leukoc Biol. 2002;72:207-216.
18) Shieh YH, Liu CF, Huang YK, Yang JY, Wu IL, Lin CH, Li SC. Evaluation of the hepatic and renal-protective effects ofGanoderma lucidum in mice. Am J Chin Med. 2001;29:501-7.
19) Ko KK, Murthee KG, Koh TH, Tan TT. Reishi (lingzhi) ingestion mistaken for persistent Clonorchis infection. Pathology. 2014;46:576-578.
20) Tomasi S, Lohezic-Le D. F, Sauleau P, Bezivin C, Boustie J. Cytotoxic activity of methanol extracts from Basidiomycete mushrooms on murine cancer cell lines. Pharmazie. 2004;59:290–3.
21) Muller CI, Kumagai T, O'Kelly J, Seeram NP, Heber D, Koeffler HP. Ganoderma lucidum causes apoptosis in leukemia, lymphoma and multiple myeloma cells. Leuk Res. 2006;30:841–8.
22) Shang D, Zhang J, Wen L, Li Y, Cui Q. Preparation, characterization, and antiproliferative activities of the Se-containing polysaccharide SeGLP-2B-1 from Se-enriched Ganoderma lucidum. J Agric Food Chem.2009;57:7737–42.
23) Hong KJ, Dunn D. M, Shen CL, Pence BC. Effects of Ganoderma lucidum on apoptotic and anti-inflammatory function in HT-29 human colonic carcinoma cells. Phytother Res. 2004;18:768–70.
24) Chang CJ, Chen YY, Lu CC, Lin CS, Martel J, Tsai SH, Ko YF, Huang TT, Ojcius DM, Young JD, Lai HC. Ganoderma lucidum stimulates NK cell cytotoxicity by inducing NKG2D/NCR activation and secretion of perforin and granulysin. Innate Immun. 2014;20:301-11.
25) Cao QZ, Lin ZB. Antitumor and anti-angiogenic activity of Ganoderma lucidum polysaccharides peptide. Acta Pharmacol Sin. 2004;25:833–8.
26) Song YS, Kim SH, Sa JH, Jin C, Lim CJ, Park EH. Anti-angiogenic and inhibitory activity on inducible nitric oxide production of the mushroom Ganoderma lucidum. J Ethnopharmacol. 2004;90:17–20.
27) Stanley G, Harvey K, Slivova V, Jiang J, Sliva D. Ganoderma lucidum suppresses angiogenesis through the inhibition of secretion of VEGF and TGF-beta1 from prostate cancer cells. Biochem Biophys Res Commun. 2005;330:46–52.
28) Cao QZ, Lin ZB. Ganoderma lucidum polysaccharides peptide inhibits the growth of vascular endothelial cell and the induction of VEGF in human lung cancer cell. Life Sci. 2006;78:1457–63.
29) Hahne JC, Meyer SR, Dietl J, Honig A. The effect of Cordyceps extract and a mixture of Ganoderma lucidum/Agaricus Blazi Murill extract on human endometrial cancer cell lines in vitro. Int J Oncol. 2014;45:373-82.
30) Kim KC, Jun HJ, Kim JS, Kim IG. Enhancement of radiation response with combined Ganoderma lucidum and Duchesnea chrysantha extracts in human leukemia HL-60 cells. Int J Mol Med. 2008;21:489-98.
31) Wang CZ, Basila D, Aung HH, Mehendale SR, Chang WT, McEntee E, Guan X, Yuan CS. Effects of Ganoderma lucidum extract on chemotherapy-induced nausea and vomiting in a rat model. Am J Chin Med. 2005;33:807-815.
32) Zhao S, Ye G, Fu G, Cheng JX, Yang BB, Peng C. Ganoderma lucidum exerts anti-tumor effects on ovarian cancer cells and enhances their sensitivity to cisplatin. Int J Oncol. 2011;38:1319-27.
33) Loganathan J, Jiang J, Smith A, Jedinak A, Thyagarajan-Sahu A, Sandusky GE, Nakshatri H, Sliva D. The mushroom Ganoderma lucidum suppresses breast-to-lung cancer metastasis through the inhibition of pro-invasive genes. Int J Oncol. 2014;44:2009-15.
34) Yismeilin FM, Ivette SA, Yaliz L, Luis AC, Michelle MMM. Abstract 5556: Enhancing response of Ganoderma lucidum (Reishi) and lapatinib in HER2+ inflammatory breast cancer cells. Cancer Research. 2015;75:5556-5556.
35) Suarez-Arroyo IJ, Rosario-Acevedo R, Aguilar-Perez A, Clemente PL, Cubano LA, Serrano J, Schneider RJ, Martínez-Montemayor MM. Anti-Tumor Effects of Ganoderma lucidum (Reishi) in Inflammatory Breast Cancer in In Vivo and In Vitro Models. PLoS One. 2013;8:e57431.
36) Jin X, Ruiz Beguerie J, Sze DM, Chan GC. Ganoderma lucidum (Reishi mushroom) for cancer treatment. Cochrane Database Syst Rev. 2012;6:CD007731.
37) Gao YH, Zhou SF, Jiang WQ, Huang M, Sai XH. Effects of Ganopoly (a Ganoderma lucidum polysaccharide extract) on immune functions in advanced-stage cancer patients. Immunol Invest. 2003;32:201–15.
38) Gao YH, Sai XH, Chen GL, Ye JX, Zhou SF. A randomized, placebo-controlled, multi-center study of Ganoderma lucidum (W. Curt.: Fr.) Lloyd (Aphyllophoromycetideae) polysaccharides (Ganopoly) in patients with advanced lung cancer. Int J Med Mushrooms. 2003;5:368–81.
39) Oka S, Tanaka S, Yoshida S, Hiyama T, Ueno Y, Ito M, Kitadai Y, Yoshihara M, Chayama K. A water-soluble extract from culture medium of Ganoderma lucidum mycelia suppresses the development of colorectal adenomas. Hiroshima J Med Sci. 2010;59:1-6.
40) Ping-Ping B, Wei Lu, Yong C, Ying Z, Kai G, Zhi C, Wei Z, Xiao OS. Ginseng and Ganoderma lucidum Use after Breast Cancer Diagnosis and Quality of Life: A Report from the Shanghai Breast Cancer Survival Study. PLoS One. 2012;7:e39343.
41) Cheng S, Sliva D. Ganoderma lucidum for cancer treatment: we are close but still not there. Integr Cancer Ther. 2015;14:249-57.
42) Wanmuang H, Leopairut J, Kositchaiwat C, Wananukul W, Bunyaratvej S. Fatal fulminant hepatitis associated with Ganoderma lucidum (Lingzhi) mushroom powder. J Med Assoc Thai. 2007;90:179-81.
43) Yuen MF, Ip P, Ng WK, Lai CL. Hepatotoxicity due to a formulation of Ganoderma lucidum(lingzhi). J Hepatol. 2004;41:686-7.
44) Choi MJ, Kim DY, Kim JS, Kim H, Cho SB. Acute vesiculobullous hand dermatitis and anagen effluvium in Ganoderma lucidum-induced aplastic crisis. Ann Hematol. 2013;92:1417-9.
45) Jung JG, Seo DG, Shin WS, Han GS, Whang KS. Two cases of reversible aplastic anemia due to Ganoderma lucidum. Korean J Hematol. 1994;29:95–10146)
46) Wanachiwanawin D, Piankijagum A, Chaiprasert A, Lertlaituan P, Tungtrongchitr A, Chinabutr P. Ganoderma lucidum: a cause of pseudoparasitosis. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 2006;37:1099-102.
47) Gill SK, Rieder MJ. Toxicity of a traditional Chinese medicine, Ganoderma lucidum, in children with cancer. Can J Clin Pharmacol. 2008;15:e275-85.
48) Wang X, Zhao X, Li D, Lou YQ, Lin ZB, Zhang GL. Effects of Ganoderma lucidum polysaccharide on CYP2E1, CYP1A2 and CYP3A activities in BCG-immune hepatic injury in rats. Biol Pharm Bull. 2007;30:1702-1706.
49) Wachtel-Galor S, Szeto YT, Tomlinson B, Benzie IF.Ganoderma lucidum (’Lingzhi’); acute and short-term biomarker response to supplementation. Int J Food Sci Nutr. 2004;55:75-83.
50) Tao J, Feng KY. Experimental and clinical studies on inhibitory effect of Ganoderma lucidum on platelet aggregation. J Tongji Med Univ. 1990;10:240-243.
51) Liang Y, He M, Fan X, Ye W, Yang Z, Zhong R. An abnormal elevation of serum CA72-4 by Ganoderma lucidum spore powder. Ann Clin Lab Sci. 2013;43:337-40.
52) Yan B, Meng X, Shi J, Qin Z, Wei P, Lao L. Ganoderma lucidum spore induced CA72-4 elevation in gastrointestinal cancer: a five-case report. Integr Cancer Ther. 2014;13:161-6.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.