جایگاه قارچ ریشی قرمز (قارچ جاودانگی) در درمان سرطان چیست؟
در این مقاله
ریشی قرمز یا قارچ جاودانگی نام‌های دیگر Ganoderma lucidumهستند؛ قارچی با سابقه طولانی طب سنتی چین که طول عمر و سلامت را بیشتر می‌دانند. با ادعای اثر در پیشگیری و درمان بیماری‌های فراوان، به‌ویژه درمانگران جایگزین با ادعای پیشگیری یا درمان سرطان جلب توجه می‌کنند. اما تقریباً تمام داده فایده بر آزمایشگاه و حیوان استوار است. تعداد اندک پژوهش ارزشمند انسانی یعنی مطالعات بالینی تردیدآمیز است. استفاده بدون شاهد کافی و شناخت ایمنی با امید شاید مفید باشد، چیزی بیش از «شاید جواب داد» نیست. بیمار آسیب‌دیده نیز وجود دارد. پس تا روشن شدن سود و زیان، با توجه به عوارض احتمالی پرهیز از مصرف و تشویق آن درست‌ترین راه است. داده علمی را مرور کنیم.
Ganoderma lucidum (ریشی قرمز) چیست و چه تاریخچه‌ای دارد؟
Ganoderma lucidum معروف به Reishi، Ling-zhi، mannentake یا قارچ جاودانگی حدود 2000 سال در طب چین استفاده شده است. سطح براق، بافت چوبی و رنگ قرمز تیره دارد. نام از lucidus لاتین به معنای براق می‌آید. با سابقه 2000 سال قارچ دارویی، از دهه 1400 در هنر و دین نیز گسترده شد؛ با تائوئیسم، نقاشی، کنده‌کاری و زیور ارتباط یافت. قارچ مقدس دانسته شد که در «خانه جاودانگان» می‌روید.
نوع طبیعی بسیار نادر بود و ابتدا فقط اشراف دسترسی داشتند. سپس به علت پراکندگی نامنظم و دشواری تهیه و تقاضای بیشتر، کشت آغاز شد و از دهه 1970 منبع اصلی شده است.
در 15 سال اخیر محصولات بیش از 90 برند ثبت و جهانی شده‌اند. مصرف سریعاً زیاد و سالانه هزاران تن است. آمار 2002 تولید جهانی را حدود 4700 تن و تولید چین را 3800 تن بیان کرد. پودر، مکمل، چای، شربت، کرم و تونیک مو و بیشتر پودر در کپسول یا قرص فروخته می‌شود. از میسلیوم، اسپور و بدنه و بخش‌های مختلف تولید می‌شوند.
G. lucidum در چین گیاه نیروی روحانی و نماد سلامت، طول عمر، موفقیت و قدرت الهی شناخته می‌شود. برخلاف دیگر قارچ‌های پرورشی، نه ارزش غذایی بلکه ویژگی دارویی آن برجسته است. معمولاً روی بلوط و آلو کشت می‌شود و با تصور افزایش انرژی، تحریک ایمنی و طول عمر، در طب چین مصرف گسترده دارد. اثر آن بر سرطان به مواد موجود در آن یعنی بتاگلوکان و تری‌ترپن نسبت داده می‌شود. گمان می‌رود بتاگلوکان ایمنی را تحریک و تری‌ترپن سلول‌های مختلف سرطان را بکشد. ادعای جلوگیری تری‌ترپن از تهاجم به بافت میزبان و انتشار هم هست.
نتایج آزمایشگاهی اثر Ganoderma lucidum در سرطان چیست؟
سال‌ها ادعا و دفاع شده این قارچ برای پیشگیری و درمان بیماری‌ها، به‌ویژه سرطان، مؤثر است. مبنا آزمایشگاه و حیوان است. مطالعاتی درباره عصاره و تنظیم ایمنی، مهار التهاب مهارکننده، محافظ کلیه و کبد نشان داده شده‌اند؛ این‌ها مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی‌اند. در آزمون‌های خواص ضدسرطان، اثر مهار تکثیر (ضدتکثیری)، توقف چرخه سلول و تحریک سلول‌های کشنده طبیعی (natural killer) گزارش شده که موجب کشندگی سلول تومور می‌شود. همچنین در دو مطالعه روی موش اثر ضدرگ‌زایی (مهار رگ تازه) نیز بیان کردند. مخلوط قارچ با Agaricus Blazi Murill در آندومتر (پوشش رحم) سرطانی، زنده‌مانی و تکثیر رده سلول را کم کرد. همچنین مطالعات افزایش اثر پرتودرمانی، کاهش تهوع شیمی‌درمانی و افزایش حساسیت سلول سرطان تخمدان به داروی سیس‌پلاتین را گزارش کرده‌اند.
قوی‌ترین نتایج آزمایشگاهی در رده پستان بوده است. در مطالعه موش منتشرشده در 2014 سلول انسان در پستان موش کاشته و یک روز در میان قارچ داده شد؛ متاستاز پستان به ریه مهار شد. مطالعه آوریل 2015 در Cancer Research نیز در سلول پستان التهابی HER2+ با لاپاتینیب همراهی کرد و در برخی رده‌ها مؤثر و کاهنده زنده‌مانی بود. مطالعه دیگر کاهش رشد تومور پستان التهابی با عصاره را نشان داد.
نتایج بالینی اثر Ganoderma lucidum در سرطان چیست؟
مطالعات بیماران سرطانی بسیار محدود و گزارش بعضی نتایج ناقص است. بعضی پژوهش‌های چین مثبت بودند، اما از نظر انتخاب بیمار و عصاره استاندارد کافی نداشتند و قابل اعتماد نیستند. در یکی، نشانگرهای ایمنی اینترلوکین-2 (IL-2)، IL-6 و اینترفرون γ (IFN-γ) و فعالیت کشنده طبیعی بیشتر شد. در دیگری همراه شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی پاسخ مثبت بیشتر از درمان تنها بود و CD3، CD4، CD8 کمی بیشتر شدند. مطالعه دیگر مهار رشد آدنوم روده بزرگ را گزارش کرد.
در مجله معتبر PLoS One در 2012، پس از تشخیص پستان، اثر جینسینگ و/یا G. lucidum بر کیفیت زندگی بررسی شد. در مطالعه انجام‌شده روی 4149 بیمار سرطان پستان، مصرف جینسینگ اثر معناداری بر کیفیت زندگی نشان نداد. G. lucidum از نظر اجتماعی اثر مثبت داشت، اما کیفیت زندگی جسمی را منفی متأثر کرد.
در مرور Cochrane Collaboration در 2012 فقط 5 مطالعه معیار ورود داشتند. ترکیبات محصول کافی تعریف نشده و همه شرکت‌کنندگان آسیایی بودند. نتیجه، ناکافی بودن داده مصرف در سرطان بود. مرور 2015 در Integrative Cancer Therapy نیز نتیجه گرفت با وجود نتایج مثبت آزمایشگاهی و پیش‌بالینی، مطالعات بالینی کافی نیستند و در پژوهش تازه باید به جای خود قارچ، ترکیباتی مانند گلوکان و تری‌ترپن بررسی شوند و گفت «پس از روشن شدن فایده، دانش باید در توسعه دارو استفاده شود».
عوارض احتمالی Ganoderma lucidum چیست؟
گرچه بی‌عارضه ادعا می‌شود، موارد عارضه و تداخل فراوان گزارش شده‌اند. در یک مورد عصاره مسئول هپاتیت برق‌آسا (سریع‌پیشرفت) کشنده بود. زن 47 ساله با اسکیزوفرنی، پس از آغاز کپسول 400 mg. و دو ماه مصرف، هپاتیت کشنده گرفت و بررسی عامل را قارچ یافت. مورد دیگر قرص را مسئول آسیب کبد، رخوت و بی‌اشتهایی دانست. در مرد 66 ساله ضایعه تاولی سراسر کف دست و پا، ریزش مو و بحران آپلاستیک ایجاد کرد؛ دو مورد دیگر کم‌خونی آپلاستیک (توقف یا کاهش ساخت خون در مغز استخوان) را به آن نسبت دادند. مورد اسهال مزمن هم هست. آزمایشگاه گفت برخلاف ادعا شاید برای سلول ایمنی زیان‌بار باشد.
مطالعات تداخل نیز هست. عصاره با مهار سیتوکروم P450 می‌تواند سطح و اثر داروی متابولیزه‌شده را تغییر دهد؛ با شیمی‌درمانی اثر را کم، با ضدانعقاد خطر خونریزی را بیشتر و با سرکوبگر ایمنی اثر را کم کند. سطح نشانگرهایی مانند CA 72-4 را تغییر می‌دهد و گمراه می‌کند. در گزارش پنج مورد، اسپور قارچ سطح سرمی CA 72-4، نشانگر ارزشمند ارزیابی پاسخ درمان سرطان گوارش، را افزایش داد.
پس چه باید کرد؟
در برخی آزمایش‌های آزمایشگاهی و حیوانی، فوایدی برای Ganoderma lucidum، معروف به ریشی قرمز یا قارچ جاودانگی، دیده شده است. اما این نتایج در مطالعات بالینی روی انسان تأیید نشده‌اند. حتی در منابع، نمونه‌هایی از بیمارانی وجود دارند که این محصول به آن‌ها آسیب رسانده است.
در نتیجه، شواهد موجود نشان می‌دهند ریشی در درمان سرطان قابل استفاده نیست. تا روشن شدن اثربخشی، نمایه عارضه و حوزه اثر، دوری از این محصول درست‌ترین رویکرد است.
منابع
2) McMeekin D. The perception of Ganoderma lucidum in Chinese and Western culture. Mycologist. 2005;18:165–9.
3) Wasser S. P, Coates P, Blackman M, Cragg G, Levine M, Moss J, White J. Reishi or Lingzhi (Ganoderma lucidum). Encyclopedia of Dietary Supplements. 2005:680–90.
4)Chang S. T, Buswell JA. Safety, quality control and regulational aspects relating to mushroom nutriceuticals. Proc. 6th Intl. Conf. Mushroom Biology and Mushroom Products. 2008:188–95.
5) Lin SC. Medicinal Fungi of China-Production and Products Development. Beijing, Chinese Agricultural Press; 2000.
6) Tim L, Yihuai G, Shufeng Z. Global Marketing of Medicinal Ling Zhi Mushroom Ganoderma lucidum (W.Curt.:Fr.) Lloyd (Aphyllophoromycetideae) Products and Safety Concerns. International Journal of Medicinal Mushrooms. 2004; 6:189-194.
7) Chang ST, Buswell JA. Ganoderma lucidum - a mushrooming medicinal mushroom. International Journal of Medicinal Mushroom 1999;1:139–46.
8) Lin ZB. Cellular and molecular mechanisms of immuno-modulation by Ganoderma lucidum. J Pharmacol Sci. 2005;99: 144–153.
9) Liao SF, Liang CH, Ho MY, Hsu TL, Tsai TI, Hsieh YS, Tsai CM, Li ST, Cheng YY, Tsao SM, Lin TY, Lin ZY, Yang WB, Ren CT, Lin KI, Khoo KH, Lin CH, Hsu HY, Wu CY, Wong CH. Immunization of fucose-containing polysaccharides from Reishi mushroom induces antibodies to tumor-associated Globo H-series epitopes. Proc Natl Acad Sci U S A. 2013;110:13809-14.
10) Lin SB, Li CH, Lee SS, Kan LS. Triterpene-enriched extracts from Ganoderma lucidum inhibit growth of hepatoma cells via suppressing protein kinase C, activating mitogen-activated protein kinases and G2-phase cell cycle arrest. Life Sci. 2003;72:2381–2390.
11) Chen NH, Liu JW, Zhong JJ. Ganoderic Acid me inhibits tumor invasion through down-regulating matrix metalloproteinases 2/9 gene expression. J Pharmacol Sci. 2008;108:212-216.
12) Li YB, Wang R, Wu HL, Li YH, Zhong LJ, Yu HM, Li XJ. Serum amyloid A mediates the inhibitory effect of Ganoderma lucidum polysaccharides on tumor cell adhesion to endothelial cells. Oncol Rep. 2008;20:549-556.
13) Joseph S, Sabulal B, George V, Antony KR, Janardhanan KK. Antitumor and anti-inflammatory activities of polysaccharides isolated from Ganoderma lucidum. Acta Pharm. 2011;61:335-42.
14) Jin H, Jin F, Jin JX, Xu J, Tao TT, Liu J, Huang HJ. Protective effects of Ganoderma lucidum spore on cadmium hepatotoxicity in mice. Food Chem Toxicol. 2013;52:171-5.
15) Chen HS, Tsai YF, Lin S, Lin CC, Khoo KH, Lin CH, Wong CH. Studies on the immuno-modulating and anti-tumor activities ofGanoderma lucidum (Reishi) polysaccharides. Bioorg Med Chem. 2004;12:5595-5601.
16) Gao Y, Zhou S, Wen J, Huang M, Xu A. Mechanism of the antiulcerogenic effect of Ganoderma lucidumpolysaccharides on indomethacin-induced lesions in the rat. Life Sci. 2002;72:731-745.
17) Hsu MJ, Lee SS, Lin WW. Polysaccharide purified from Ganoderma lucidum inhibits spontaneous and Fas-mediated apoptosis in human neutrophils through activation of the phosphatidylinositol 3 kinase/Akt signaling pathway. J Leukoc Biol. 2002;72:207-216.
18) Shieh YH, Liu CF, Huang YK, Yang JY, Wu IL, Lin CH, Li SC. Evaluation of the hepatic and renal-protective effects ofGanoderma lucidum in mice. Am J Chin Med. 2001;29:501-7.
19) Ko KK, Murthee KG, Koh TH, Tan TT. Reishi (lingzhi) ingestion mistaken for persistent Clonorchis infection. Pathology. 2014;46:576-578.
20) Tomasi S, Lohezic-Le D. F, Sauleau P, Bezivin C, Boustie J. Cytotoxic activity of methanol extracts from Basidiomycete mushrooms on murine cancer cell lines. Pharmazie. 2004;59:290–3.
21) Muller CI, Kumagai T, O'Kelly J, Seeram NP, Heber D, Koeffler HP. Ganoderma lucidum causes apoptosis in leukemia, lymphoma and multiple myeloma cells. Leuk Res. 2006;30:841–8.
22) Shang D, Zhang J, Wen L, Li Y, Cui Q. Preparation, characterization, and antiproliferative activities of the Se-containing polysaccharide SeGLP-2B-1 from Se-enriched Ganoderma lucidum. J Agric Food Chem.2009;57:7737–42.
23) Hong KJ, Dunn D. M, Shen CL, Pence BC. Effects of Ganoderma lucidum on apoptotic and anti-inflammatory function in HT-29 human colonic carcinoma cells. Phytother Res. 2004;18:768–70.
24) Chang CJ, Chen YY, Lu CC, Lin CS, Martel J, Tsai SH, Ko YF, Huang TT, Ojcius DM, Young JD, Lai HC. Ganoderma lucidum stimulates NK cell cytotoxicity by inducing NKG2D/NCR activation and secretion of perforin and granulysin. Innate Immun. 2014;20:301-11.
25) Cao QZ, Lin ZB. Antitumor and anti-angiogenic activity of Ganoderma lucidum polysaccharides peptide. Acta Pharmacol Sin. 2004;25:833–8.
26) Song YS, Kim SH, Sa JH, Jin C, Lim CJ, Park EH. Anti-angiogenic and inhibitory activity on inducible nitric oxide production of the mushroom Ganoderma lucidum. J Ethnopharmacol. 2004;90:17–20.
27) Stanley G, Harvey K, Slivova V, Jiang J, Sliva D. Ganoderma lucidum suppresses angiogenesis through the inhibition of secretion of VEGF and TGF-beta1 from prostate cancer cells. Biochem Biophys Res Commun. 2005;330:46–52.
28) Cao QZ, Lin ZB. Ganoderma lucidum polysaccharides peptide inhibits the growth of vascular endothelial cell and the induction of VEGF in human lung cancer cell. Life Sci. 2006;78:1457–63.
29) Hahne JC, Meyer SR, Dietl J, Honig A. The effect of Cordyceps extract and a mixture of Ganoderma lucidum/Agaricus Blazi Murill extract on human endometrial cancer cell lines in vitro. Int J Oncol. 2014;45:373-82.
30) Kim KC, Jun HJ, Kim JS, Kim IG. Enhancement of radiation response with combined Ganoderma lucidum and Duchesnea chrysantha extracts in human leukemia HL-60 cells. Int J Mol Med. 2008;21:489-98.
31) Wang CZ, Basila D, Aung HH, Mehendale SR, Chang WT, McEntee E, Guan X, Yuan CS. Effects of Ganoderma lucidum extract on chemotherapy-induced nausea and vomiting in a rat model. Am J Chin Med. 2005;33:807-815.
32) Zhao S, Ye G, Fu G, Cheng JX, Yang BB, Peng C. Ganoderma lucidum exerts anti-tumor effects on ovarian cancer cells and enhances their sensitivity to cisplatin. Int J Oncol. 2011;38:1319-27.
33) Loganathan J, Jiang J, Smith A, Jedinak A, Thyagarajan-Sahu A, Sandusky GE, Nakshatri H, Sliva D. The mushroom Ganoderma lucidum suppresses breast-to-lung cancer metastasis through the inhibition of pro-invasive genes. Int J Oncol. 2014;44:2009-15.
34) Yismeilin FM, Ivette SA, Yaliz L, Luis AC, Michelle MMM. Abstract 5556: Enhancing response of Ganoderma lucidum (Reishi) and lapatinib in HER2+ inflammatory breast cancer cells. Cancer Research. 2015;75:5556-5556.
35) Suarez-Arroyo IJ, Rosario-Acevedo R, Aguilar-Perez A, Clemente PL, Cubano LA, Serrano J, Schneider RJ, Martínez-Montemayor MM. Anti-Tumor Effects of Ganoderma lucidum (Reishi) in Inflammatory Breast Cancer in In Vivo and In Vitro Models. PLoS One. 2013;8:e57431.
36) Jin X, Ruiz Beguerie J, Sze DM, Chan GC. Ganoderma lucidum (Reishi mushroom) for cancer treatment. Cochrane Database Syst Rev. 2012;6:CD007731.
37) Gao YH, Zhou SF, Jiang WQ, Huang M, Sai XH. Effects of Ganopoly (a Ganoderma lucidum polysaccharide extract) on immune functions in advanced-stage cancer patients. Immunol Invest. 2003;32:201–15.
38) Gao YH, Sai XH, Chen GL, Ye JX, Zhou SF. A randomized, placebo-controlled, multi-center study of Ganoderma lucidum (W. Curt.: Fr.) Lloyd (Aphyllophoromycetideae) polysaccharides (Ganopoly) in patients with advanced lung cancer. Int J Med Mushrooms. 2003;5:368–81.
39) Oka S, Tanaka S, Yoshida S, Hiyama T, Ueno Y, Ito M, Kitadai Y, Yoshihara M, Chayama K. A water-soluble extract from culture medium of Ganoderma lucidum mycelia suppresses the development of colorectal adenomas. Hiroshima J Med Sci. 2010;59:1-6.
40) Ping-Ping B, Wei Lu, Yong C, Ying Z, Kai G, Zhi C, Wei Z, Xiao OS. Ginseng and Ganoderma lucidum Use after Breast Cancer Diagnosis and Quality of Life: A Report from the Shanghai Breast Cancer Survival Study. PLoS One. 2012;7:e39343.
41) Cheng S, Sliva D. Ganoderma lucidum for cancer treatment: we are close but still not there. Integr Cancer Ther. 2015;14:249-57.
42) Wanmuang H, Leopairut J, Kositchaiwat C, Wananukul W, Bunyaratvej S. Fatal fulminant hepatitis associated with Ganoderma lucidum (Lingzhi) mushroom powder. J Med Assoc Thai. 2007;90:179-81.
43) Yuen MF, Ip P, Ng WK, Lai CL. Hepatotoxicity due to a formulation of Ganoderma lucidum(lingzhi). J Hepatol. 2004;41:686-7.
44) Choi MJ, Kim DY, Kim JS, Kim H, Cho SB. Acute vesiculobullous hand dermatitis and anagen effluvium in Ganoderma lucidum-induced aplastic crisis. Ann Hematol. 2013;92:1417-9.
45) Jung JG, Seo DG, Shin WS, Han GS, Whang KS. Two cases of reversible aplastic anemia due to Ganoderma lucidum. Korean J Hematol. 1994;29:95–10146)
46) Wanachiwanawin D, Piankijagum A, Chaiprasert A, Lertlaituan P, Tungtrongchitr A, Chinabutr P. Ganoderma lucidum: a cause of pseudoparasitosis. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 2006;37:1099-102.
47) Gill SK, Rieder MJ. Toxicity of a traditional Chinese medicine, Ganoderma lucidum, in children with cancer. Can J Clin Pharmacol. 2008;15:e275-85.
48) Wang X, Zhao X, Li D, Lou YQ, Lin ZB, Zhang GL. Effects of Ganoderma lucidum polysaccharide on CYP2E1, CYP1A2 and CYP3A activities in BCG-immune hepatic injury in rats. Biol Pharm Bull. 2007;30:1702-1706.
49) Wachtel-Galor S, Szeto YT, Tomlinson B, Benzie IF.Ganoderma lucidum (’Lingzhi’); acute and short-term biomarker response to supplementation. Int J Food Sci Nutr. 2004;55:75-83.
50) Tao J, Feng KY. Experimental and clinical studies on inhibitory effect of Ganoderma lucidum on platelet aggregation. J Tongji Med Univ. 1990;10:240-243.
51) Liang Y, He M, Fan X, Ye W, Yang Z, Zhong R. An abnormal elevation of serum CA72-4 by Ganoderma lucidum spore powder. Ann Clin Lab Sci. 2013;43:337-40.
52) Yan B, Meng X, Shi J, Qin Z, Wei P, Lao L. Ganoderma lucidum spore induced CA72-4 elevation in gastrointestinal cancer: a five-case report. Integr Cancer Ther. 2014;13:161-6.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.