Sağlam və xərçəngsiz həyat tək bir hərəkətdən daha çoxunu tələb edir

Sadə həyat tərzi dəyişikliklərinin xərçəng riskini nə qədər əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığını güclü sübutlar göstərir. Yaxın zamanda 353.150 şəxslə 5 il ərzində aparılan araşdırmanın nəticələri;

• tütün və tütün məhsullarından istifadə etməmək,
• sağlam bədən kütləsi indeksi (BKİ),
• az alkoqol qəbul etmək və ya heç istifadə etməmək,
• fiziki aktivlik və
• sağlam qidalanma vərdişlərini davam etdirən şəxslərdə xərçəng riskinin nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldığını müəyyən etdi.

Bu araşdırma göstərir ki, sağlam həyat tərzi yalnız siqaret çəkməmək və ya yalnız fiziki məşq etmək deyil; yuxarıda sadalanan mürəkkəb olmayan tövsiyələrin hamısının rol oynadığı bir bütündür.

Göstərilən 5 vərdişdən yalnız birini davam etdirən və ya heç birini tətbiq etməyənlərlə müqayisədə bütün sağlam davranışları göstərən şəxslərdə xərçəng riskinin təxminən <b<üçdə bir azaldığı müşahidə edildi.

Bu, sağlam həyat tərzinin xərçəngə müsbət təsirini göstərən ilk araşdırma deyil. Lakin bu qədər geniş qrupu ilk dəfə daxil edən və bu qədər çox sağlam vərdişin birgə təsirini göstərən ilk araşdırmadır.

Sağlam həyat tərzinin bütün dərmanlardan daha yaxşı olduğunu, üstəlik heç bir yan təsirinin olmadığını söyləmək mümkündür

Bütün bu sağlam vərdişlərin hər biri xərçəng riskini azaltmağa təsir edir. Lakin hamısının tam və diqqətlə yerinə yetirilməsi daha çox təsir göstərir.

Sağlam davranışların xərçəng hallarına təsirinə dair başqa bir neçə araşdırmanı nəzərdən keçirək;

• Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyətinin (ASCO) Xərçəngin Qarşısının Alınması Komitəsi 2012-ci ildə dərc olunan bəyanatında bütün yeni xərçənglərin % 5.5-nin və dünyada xərçəngə bağlı ölümlərin % 5.8-nin səbəbinin alkoqol olduğunu açıqlamışdı. Alkoqol ağız, udlaq və qırtlaq xərçəngi, qida borusu xərçəngi, qaraciyər xərçəngi, süd vəzi xərçəngi və kolon xərçəngi ilə əlaqəlidir.

• Eynilə, artıq çəkinin və piylənmənin bir sıra xərçəng riski ilə əlaqəli olduğuna dair güclü sübutlar var. Artıq çəki və piylənmənin uşaqlıq (endometrium) xərçəngi riskini 2 ilə 4 dəfə; qida borusu xərçəngi riskini iki dəfə; qaraciyər, böyrək, mədəaltı vəzi və kolon xərçəngi riskini iki dəfəyə qədər artırdığı və menopauzadan sonrakı qadınlarda süd vəzi xərçənginin yaranma ehtimalını % 20 ilə % 40 artırdığı göstərilmişdir.
• Gəlin xərçəng, diabet və ürək-damar xəstəliklərinin dostu olan piylənməni tanıyaq
• Sağlam qidalanma ilə xərçəng arasındakı əlaqə də uzun müddətdir məlumdur. 1992 – 2000-ci illəri əhatə edən araşdırmada bol meyvə və tərəvəz istehlakı ağciyər, kolon, süd vəzi, serviks, qida borusu, ağız, mədə, sidik kisəsi, mədəaltı vəzi və yumurtalıq xərçənglərinin riskinin azalması ilə əlaqələndirilmişdi. Az meyvə və tərəvəz yeyən şəxslərin bol yeyənlərlə müqayisədə təxminən iki dəfə yüksək xərçəng riski olduğu bildirilir.
• ABŞ və Avropada 1.44 milyon iştirakçının nəticələrinin təhlil edildiyi 2016-cı ilə aid geniş araşdırmaya görə (12 prospektiv kohort araşdırmasının meta-analizi), kifayət qədər fiziki aktivliyin 14 fərqli xərçəng riskini azaltdığı tapılmışdır.
• Fiziki məşq və riskini azaltdığı 14 xərçəng növü

Sağlam həyat tərzinin təkbaşına bütün insanlarda xərçəngin qarşısını ala biləcəyini demək yanlış olar. İrsi amillər və müxtəlif təsadüfi (əksəriyyəti yaşlılıqla bağlı) mutasiyalar kimi fərqli xərçəng səbəbləri də var. Həmçinin hər kəsin DNA təmir mexanizmlərinin qabiliyyəti və immun sistemlərinin xərçəngə nəzarəti də fərqlidir. Bu səbəblərə görə sağlam həyat tərzi olan bəzi şəxslər də xərçəngə tutulur, lakin yenə də bir çox şəxs üçün xərçəng riski nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır. Həmçinin yazının əvvəlində sadalanan 5 vərdişə malik olmaq xərçəngə tutulduqdan sonrakı dövr üçün də yaşam müddətini və keyfiyyətini artıran ən mühüm amillərdəndir.

Xərçəng riskini azaltmaqdan əlavə insanların həyat keyfiyyətinə töhfə vermək də bütöv sağlam həyat tərzi ilə mümkündür. Həyata illər qatmaq qədər, illərə həyat qatmaq da mühümdür.