Süd vəzi xərçəngi diaqnozundan sonra çəki artımında sürətli yüksəliş! Xəstələr və həkimlər buna diqqət etməlidir

Süd vəzi xərçəngi diaqnozundan sonra sürətli çəki artımı, əvvəllər düşünüldüyündən daha böyük problem ola bilər və həkimlər bu məsələdə xəstələrinə daha çox kömək etməlidirlər.

Süd vəzi xərçəngindən sonra çəki artımı daha pis nəticələrə səbəb ola bildiyindən, çəki artımının qarşısının alınması və idarə edilməsi səylərinə, xüsusilə diaqnozdan sonrakı ilk il ərzində üstünlük verilməli və bu səylər sürətləndirilməlidir.

Sorğuda iştirak edən süd vəzi xərçəngi xəstələrinin üçdə ikisinin artıq çəkili və ya piylənmədən əziyyət çəkdiyi müəyyən edilib.

Avstraliya mərkəzli bu tədqiqat 20 fevralda BMC Cancer adlı jurnalda onlayn yayımlanıb. 60 bəndlik onlayn sorğu 1835 xəstəyə göndərilib.

Onlayn sorğuya cavab faizi yalnız % 15 olsa da, qadınların çoxu çəki artımı ilə bağlı yüksək anksiyete (narahatlıq) səviyyəsi bildirib və bunun əsaslı səbəbi var. Nəticələr qadınların % 64-nün orta hesabla 9 kg, % 17-nin isə 20 kg.dan çox çəki aldığını göstərib.

Süd vəzi xərçəngi diaqnozundan sonrakı 2 il ərzində artıq çəki və piylənmə göstəricisi % 48-dən % 67-yə yüksəlib. Təkcə piylənmə göstəricisi % 17-dən % 32-yə, demək olar ki, iki dəfə artıb!

- Əlaqəli mövzu: Piylənmə ilə xərçəngin əlaqəsi - piylənmə necə xərçəng yaradır?

Tədqiqatçılar artıq çəki və piylənmənin süd vəzi xərçənginin inkişafında güclü rol oynadığını bildirirlər. Diaqnozdan sonra çəki artımı morbidlik (xəstələnmə) və bütün səbəblərə bağlı ölüm göstəricisi ilə əlaqəlidir və süd vəzi xərçənginin təkrarlanması riskini % 30 ilə % 40 arasında artıra bilər.

Diaqnozdan sonrakı ilk 1 il kritikdir

Qadınların % 77-də çəki artımı diaqnozdan sonrakı 12-18 ay ərzində baş verib. Bu dövr müdaxilə üçün “fürsət pəncərəsi” yarada bilər.

Süd vəzi xərçəngi diaqnozundan sonra qadınların çəki almasının qarşısını almaq üçün vaxtlama kritikdir. Buna görə onkoloqlar qadınlarla bu mövzuda erkən danışmalı və xəstələri onkologiya sahəsində təcrübəli dietoloqlara yönləndirməlidirlər. Həmçinin bütün qadınlar süd vəzi xərçəngi diaqnozundan sonra müntəzəm idman etməlidirlər. Sağlam həyat tərzi təyin etmək dərman təyin etmək qədər vacibdir.

Xüsusilə neoadjuvant (əməliyyatdan əvvəl kiçildici) və adjuvant (əməliyyatdan sonra qoruyucu) müalicə alan süd vəzi xərçəngli qadınlarda çəki artımı riski daha yüksəkdir.

Həkim olaraq çəki, qidalanma və idman haqqında fəal düşünməli, mümkün müdaxilələr barədə tövsiyələr verməliyik. Süd vəzi xərçəngi olan xəstələrdə çəki artımı özünəhörmət problemlərinə səbəb olur, ürək-damar xəstəliyi və ikincili xərçənglərin riskini artırır. Bir neçə hesabat bunun proqnoza (xəstəliyin gedişinə) mənfi təsir göstərə biləcəyini və eyni zamanda limfödem riskini artırdığını göstərir.

Həkim olaraq çəki, qidalanma və idman haqqında fəal düşünməliyik

Piylənmənin süd vəzi xərçəngi zamanı daha pis nəticələr üçün risk amili olduğunu bildiyimizə görə, yalnız süd vəzinin müalicəsinə yönəlib insanın bütöv şəkildə qiymətləndirilməsini nəzərdən qaçırmamalıyıq.

Sorğunun təfərrüatları

Sorğuya dəvət olunanların % 15-ni təşkil edən 277 iştirakçıdan diaqnozdan əvvəl və sonra bədən kütlə indeksi (VKİ) üzrə məlumatlar toplanıb.

Bu qadınlardan 254-nə I – III mərhələ süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulub; 33 nəfərə in situ duktal karsinoma (DCIS) diaqnozu qoyulmuşdu. Xəstələrin median yaşı 59 idi.

Nəticədə qadınların;

• % 20-nin diaqnoz zamanı normal çəkidə olduğu halda (VKİ <25), sonradan artıq çəkili olduğu (VKİ> 25),
• % 4.8-nin VKİ-si 25-30 arasında, yəni artıq çəkili olduğu halda, sonradan 30-u keçdiyi, yəni piylənmənin yarandığı və
• %60.7-nin VKİ-sində >1 kg/m2 artım olduğu görüldü.
• Əksinə, qadınların yalnız kiçik bir hissəsi çəki itirib; təxminən % 6-da birdən çox VKİ kateqoriyası üzrə azalma olub.

Çəki artımı diaqnozdan sonrakı ilk 2 ildə qadınların % 87-də, ilk 12 ayda isə % 58-də baş verib. 10 kilodan çox çəki alan qadınların % 78-i və 5 kilodan çox alanların % 59-u bu mövzuda böyük narahatlıq keçirdiklərini bildirib.

Bütün yaş qruplarında (35-74 yaş) xəstələrin % 69-u süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmamış, yaş baxımından uyğun nəzarət şəxsləri ilə müqayisədə hər il 0.48 kg daha çox çəki artımı yaşayıb. 5 il ərzində bu, süd vəzi xərçəngi olan qadınlarda əlavə 2 kg çəki artımı yaradıb.

Nəticə

Süd vəzi xərçənginə görə kimyaterapiya alan qadınlar idman etmək üçün özlərində enerji hiss etməyə bilər və yemək yeməyi rahatlaşdırıcı hesab edə bilərlər. Həmçinin kimyaterapiya dərmanlarının yan təsirlərini azaltmaq üçün verilən kortizon törəməli dərmanlar xüsusilə karbohidratlara qarşı iştahanı artırır. Buna görə erkən mərhələ süd vəzi xərçəngi müalicəsi alan qadınların çəki almağa meyilli olduğu nəzərə alınmalı, xəstələrin maarifləndirilməsində bu vurğulanmalı və xəstələr dietoloqla erkən görüşdürülməlidir.