Süd vəzi xərçənginin müalicəsi nə qədər davam edir?

Süd vəzi xərçəngi diaqnozu almısınızsa, ən çox maraqlandığınız məsələlərdən biri müalicənin nə qədər davam edəcəyidir. Əməliyyat, kimyaterapiya, radioterapiya kimi müalicələrin hər biri orta hesabla nə qədər çəkir? Sağlamlığınıza qovuşmaq üçün nə qədər vaxt lazımdır?

Yeni qoyulmuş diaqnoz

Süd vəzi xərçəngi diaqnozu həyatınızda, emosiyalarınızda və fiziki sağlamlığınızda müəyyən problemlər yarada bilər. Xəstəliyiniz və sizi gözləyən müalicələr barədə məlumatlı olmağınız bu müddətdə alacağınız zərbələri azaldacaq, sizi daha güclü edəcək.

Diaqnoz qoyulduqda bəlkə tam iş günü çalışırsınız, qayğısına qalmalı olduğunuz ailəniz var və ya arzularınızı həyata keçirirsiniz. Təqviminiz tam dolu, həyatınız isə olduqca gərgin ola bilər.

Həyatınıza qəflətən daxil olan bu xəstəliklə planlarınız cərrahlar, tibbi onkoloqlar, tibb bacıları, texniklər və terapevtlərin qəbulları ilə dolur. Artıq yeni işiniz var: süd vəzi xərçəngi müalicəsi almaq. Gəlin müalicə və sağalma prosesinin təxminən nə qədər çəkdiyinə birlikdə baxaq.

Planlaşdırma və tarazlaşdırma

İşləyirsinizsə, nə qədər müddətə məzuniyyət istəyə biləcəyinizi bilməyiniz lazım gələ bilər. İş yerinizdə xəstəlik məzuniyyəti qaydalarını nəzərdən keçirməli, xəstəliyinizin müalicə planı hazırlanan kimi proses barədə hərtərəfli məlumat almalı və qarşısında məsul olduğunuz şəxslərə mümkün olan ən yaxşı ehtimalı bildirməlisiniz.

Müalicə zamanı planlaşdırdığınızdan daha uzun çəkən maneələrlə qarşılaşa biləcəyinizi unutmayın. Bütün qəbulları qeyd etdiyiniz sağlamlıq dəftəriniz və onun içində təqviminiz olsun. Xüsusilə müalicə günlərinizi həddən artıq yükləməyin.

Süd vəzi xərçəngi əməliyyatı və sağalma

Qoltuqaltı aksilyar (sentinel) limfa düyünü biopsiyasından və ya buradakı bütün limfa düyünlərinin çıxarılıb-çıxarılmamasından (disseksiyadan) asılı olaraq əməliyyatdan sonra sağalma müddətiniz də dəyişə bilər.

- Lumpektomiya (7-14 günə sağalma): Lumpektomiya xərçəngli süd vəzi toxumasının ətrafındakı az miqdarda sağlam toxuma ilə birlikdə çıxarıldığı süd vəzi xərçəngi əməliyyatıdır. Süd vəzi qoruyucu cərrahiyyə növlərindən biridir; bütün süd vəzisi çıxarılmır. Lumpektomiya günü səhər xəstəxanaya gəlib əməliyyat oluna və 1-2 gün ərzində evə buraxıla bilərsiniz. Əməliyyat nahiyəsinə dren qoyula bilər, buna görə işə qayıtmağa tələsməyin. Lumpektomiya zamanı limfa düyünləriniz çıxarılıbsa, sağalma bir həftədən çox çəkir. Avtomobil idarə etmək, ağır yük qaldırmaq, təmizlik, idman və digər ev işləri üçün başqasından kömək almalısınız.

- Mastektomiya (1-3 həftəyə sağalma): Bütün süd vəzisinin cərrahi yolla çıxarıldığı süd vəzi xərçəngi əməliyyatıdır. Süd vəzi qoruyucu əməliyyatların aparıla bilmədiyi hallarda mastektomiya seçilir. Əməliyyat səhəri xəstəxanaya yerləşdirilir və adətən 2-3 gün orada qalırsınız. Cərrahi dren sağalmanıza kömək etmək üçün 5-7 gün qala bilər. Əməliyyat nahiyəsində toplanan mayenin xaricə çıxmasını təmin edən bu drenlər adətən cərrahınız tərəfindən 1 həftə ərzində çıxarılır. Mastektomiya zamanı limfa düyünləriniz də çıxarılırsa, sağalmağınız 1 həftədən çox çəkir.

- Təkrar eksiziya (3-7 günə sağalma): Nadir hallarda ehtiyac duyulan prosedurdur. Əməliyyatdan sonra ətraflı patoloji qiymətləndirmə aparılır. Cərrahi sərhədlər təmizdirsə, yenidən müdaxiləyə ehtiyac qalmır. Nadir də olsa cərrahi sərhəddə müsbətlik, yəni geridə şiş hüceyrəsi qala bilər. Buna cərrahi sərhəd müsbətliyi deyirik və bu halda daha geniş əməliyyat lazım gələ bilər. Təkrar əməliyyat süd vəzi toxuması imkan verərsə və həcmi kifayətdirsə yenidən lumpektomiya, həcmi kifayət etmirsə mastektomiya şəklində ola bilər.

- Plastik cərrahiyyə ilə süd vəzisinin yenidən qurulması (süd vəzi rekonstruksiyası): Sağalma müddətləri dəyişir. Çünki süd vəzi rekonstruksiyası üçün müxtəlif üsullar var. Mastektomiya, yəni süd vəzisinin tam çıxarılması dəri qorunmaqla da aparıla bilər. Bu cür kosmetik əməliyyatlarda ümumi cərrahla birlikdə plastik cərrah da iştirak edir. Dəri qoruyucu mastektomiyada boşaldılmış süd vəzisinin daxili hissəsi xəstənin öz əzələ və piy toxuması ilə, yaxud xüsusi doldurucu materiallarla bərpa oluna bilər. Bu əməliyyatlarda sağalma müddəti 2-4 həftə çəkə bilər. Drenlərin qalma müddəti uzana və kiçik cərrahi düzəlişlər lazım gələ bilər. Bu müddətdə bol istirahət edin və emosiyalarınızın da sağalması üçün vaxt ayırın.

Kimyaterapiya və sağalma

Süd vəzi xərçənginin müalicəsində qoruyucu məqsədlə bir neçə kimyaterapiya seçimi var. Əməliyyatdan sonrakı patoloji hesabatın məlumatlarına görə qoruyucu məqsədlə veriləcək kimyaterapiyanın növü, sayı və müddəti müəyyənləşdirilir.

- Təkrarlanma riski aşağı olan lakin qoruyucu kimyaterapiya verilməli xəstələrə hər 21 gündən bir 4 kurs (3 ay) kimyaterapiya tətbiq olunur. Bu xəstələrə çox vaxt klassik kimyaterapiya dərmanlarından olan siklofosfamid və adriamisin 4 kurs, hər 14 gündən bir (2 ay) və ya hər 21 gündən bir (3 ay) verilir.

-Daha yüksək riskli xəstələrə 4 kurs CA rejiminə əlavə olaraq dosetaksel və ya paklitaksel kimi tanınan taksan qrupu kimyaterapiyalarından (təkbaşına və ya karboplatin adlı dərmanla birləşdirilərək) daha 4 kurs tətbiq oluna bilər. Paklitaksel həftəlik, iki həftədən bir və ya 3 həftədən bir tətbiq edilə bilər və ümumilikdə 4 kurs və ya 12 həftə ərzində verilir. Yaşlı və əlavə təsirlərə dözə bilməyəcək xəstələrdə həftəlik rejim seçilir. Dosetaksel adlı dərman 3 həftədən bir tətbiq olunur. Bu halda kimyaterapiya prosesi 5-6 aya uzanır.

- Qarışıq rejim də adlandıra biləcəyimiz, riski daha yüksək olan xəstələrdə istifadə etdiyimiz klassik kimyaterapiya dərmanlarından ibarət CA rejiminə dosetaksel əlavə edilə bilər. Bu rejim TAC rejimi adlandırılır. Əlavə təsir ehtimalı digər rejimlərdən yüksək olan bu müalicə hər 21 gündən bir 6 kurs (4 ay) tətbiq olunur. Şişi böyük olan və qoltuqaltı limfa düyünü metastazı olan Her2 reseptoru mənfi xəstələrdə seçilir.

Antrasiklin qrupu dərmanlardan olan adriamisin ürəyə əlavə təsirinə görə seçilməyə bilər. Bu halda siklofosfamid adlı dərmana dosetaksel əlavə edilir və riski çox yüksək olmayan xəstələrə hər 21 gündən bir 4 kurs (3 ay) tətbiq olunur. Daha yüksək riskli xəstələrdə (limfa düyününə metastaz veribsə) dosetakselə karboplatin adlı dərman əlavə edilir və çox vaxt hər 21 gündən bir 6 kurs (4 ay) tətbiq olunur. Hər kimyaterapiya seansı orta hesabla 3-4 saat çəkir.

Müalicələr arasında adi fəaliyyətlərinizi davam etdirə bilərsiniz. Hətta müalicə zamanı və ya müalicələr arasında sənətlə bağlı məşğuliyyətlər seçə, hobbilərinizlə məşğul ola bilərsiniz.

Müxtəlif kimyaterapiya rejimlərində sağalma müddətləri fərqlənə bilər; əlbəttə, bu müddətlər insandan insana da dəyişir. Unutmayın, kimyaterapiya bütün orqanizmə təsir edən müntəzəm sistemik müalicə üsuludur. Hər 3-4 kurs kimyaterapiyadan sonra sağalma müddətini müalicədən sonra 1 ilə 3 ay arasında planlaşdırmalısınız. Müalicələr tamamlandıqdan sonra 3 ay ərzində saç tökülməsi, dəri və dırnaq dəyişiklikləri çox vaxt düzəlir.

Radioterapiya və sağalma

Şüa müalicəsi müddəti hansı növ şüa müalicəsi aldığınıza görə dəyişir. Məsələn, süd vəzi xərçəngi əməliyyatlarından sonra qoruyucu məqsədlə tətbiq olunan radioterapiya adətən həftədə 5 gün olmaqla 33 seans (6-7 həftə) planlaşdırılır. Fasiləsiz müalicə və hər gün xəstəxanaya getmək əvəzinə həftəsonlarını istirahətə ayırmaq ümumi müddəti bir qədər uzatsa da, radioterapiya dövrünün daha rahat keçməsinə kömək edir.

Ümumi müalicə müddəti

Süd vəzi xərçənginin müalicəsi bir qədər vaxt ala bilər və əvvəlki həyatınıza nə vaxt davam edə biləcəyinizi düşünə bilərsiniz. Bəlkə ailənizi, dostlarınızı və rəhbərinizi müalicə müddəti barədə məlumatlandırmağınız lazım olacaq.

Müalicədən sonra hormon terapiyası (endokrin terapiya) alacaqsınızsa, xəstəliyin təkrarlanma (residiv) riskinə qarşı bəlkə 5 il və daha uzun müddət dərman istifadə etməyiniz lazım gələcək.

Ümumilikdə erkən mərhələdə süd vəzi xərçəngi diaqnozunun qoyulması, ikinci rəy alınması və müalicə müddəti birlikdə 1 il çəkir.

Metastatik süd vəzi xərçəngi

Metastatik süd vəzi xərçənginin müalicəsi və izlənməsi fərqlidir. Müalicələr adətən metastatik süd vəzi xərçənginin yayılma dərəcəsinə görə daha uzun fasilələrlə (məsələn, 3 həftədən bir) verilir; şişin kiçildilməsi, ağrının azaldılması və ömrün uzadılması hədəflənir. Metastatik süd vəzi xərçəngi xəstələrinin hər biri ömür boyu bir-birini izləyən müalicə planlarına ehtiyac duyur. Buna görə müalicə müddətlərinin və sağalmanın proqnozlaşdırılması fərdi aparılır. Buna qarşılıq az sayda / məhdud metastazı olan süd vəzi xərçəngi xəstələrierkən mərhələ süd vəzi xərçənginə bənzər müalicə planlarına malik ola bilərlər.

Müalicədən sonrakı dövr

Sağalma müddəti diaqnozdan əvvəlki sağlamlığınızdan, orqanizminizin müalicələrə cavabından, həyat tərzi amillərindən və sağalma zamanı fiziki fəaliyyətdən asılı olaraq dəyişir. İdman edərək, sağlam qidalanaraq, alkoqoldan və tütün istifadəsindən uzaq duraraq və tədricən adi fəaliyyətlərə qayıdaraq sağalma prosesinizi sürətləndirə bilərsiniz.

Emosional sağalma hamımızın üzərində çalışdığı daha mürəkkəb prosesdir. Özünüzü ruhdan düşmüş və ya depressiv hiss edirsinizsə, yaxud xəstəliyin təkrarlanması qorxusu gündəlik həyatınızı çətinləşdirirsə, psixoonkologiya mütəxəssislərindən kömək istəyin.

Sağlamlığınız düzəldikdə fiziki əlavə təsirlər zamanla azalacaq, lakin bəziləri uzun çəkə bilər. Xüsusilə qoltuqaltı limfa düyünləri çıxarılmış xəstələr limfödem ehtimalını azaltmaq üçün əməliyyatdan sonrakı erkən dövrdə fizioterapiya mütəxəssisi ilə görüşməlidirlər.

- Marağınızı çəkə bilər: Xərçəng xəstəsi müalicə zamanı işləyə bilərmi?

Xəstəliyin və ya müalicənin insanı və ailəsini hər cəhətdən təsirləndirdiyini bilirik. Müalicə alacağınız xərçəng mərkəzlərində həm müalicə zamanı, həm də sonra sağalmağınıza kömək edəcək məsləhət, təlim, fizioterapiya, dəstək müalicəsi və psixoonkologiya imkanlarının olub-olmadığını öyrənin. Onkoloji reabilitasiya olduqca zəhmətli, diqqətdən kənarda qalan, lakin demək olar ki, müalicənin özü qədər vacib və yaxşı nəticələri olan sağlamlıq xidmətidir. Hətta dünya üzrə süd vəzi xərçəngi müalicəsi alan qadınların yalnız yüzdə 5-inə ideal onkoloji reabilitasiya xidməti göstərilir, halbuki ən azı yüzdə 60-95-i bundan faydalana bilər.

Süd vəzi xərçəngindən sonrakı dövrdə həyatınızda müxtəlif dəyişikliklər etməyiniz lazımdır, buna görə tələsməyin və yeni həyatınız üçün özünüzə vaxt ayırın.