Təkrarlayan over-yumurtalıq xərçəngində əməliyyat aparılmalıdırmı?

Over (yumurtalıq) xərçəngi öz təbiəti etibarilə gec mərhələdə diaqnoz qoyulan xərçəng növlərindən biridir. Xəstələrin demək olar ki, dörddə üçünə 3. və 4. mərhələdə diaqnoz qoyulur. Yumurtalıq xərçənginin standart müalicəsi qarın daxilində geniş təmizləmə əməliyyatından (sitoreduktiv cərrahiyyə) sonra adyuvant (qoruyucu və təkrarlanmanın qarşısını alan) kimyaterapiyanın tətbiqidir. Lakin xəstələrimiz və onların yaxınları üçün çox xoşagəlməz olsa da, bu qrup xəstələrin yarıdan çoxunda 5 il ərzində residiv baş verir, yəni xəstəlik təkrarlanır.

Xəstəliyin təkrarlanma yeri əksər hallarda qarın daxilidir, xüsusilə də periton-dur (qarın pərdəsi). Bu xəstələrin müalicə strategiyalarını müəyyən etməkdə ən mühüm amil xəstəliyin təkrarlanma müddətidir. İlk 1 ildə, xüsusilə kimyaterapiya bitdikdən sonrakı ilk 6 ayda təkrarlayan xəstələr üçün davamlı və aqressiv xəstəlikdən danışılır ki, bu xəstələr üçün fərqli kimyaterapiya və ağıllı dərman (hədəfə yönəlmiş müalicə) tətbiqi əsas müalicə seçimidir. Bu qrup xəstələrə platinə davamlı yumurtalıq xərçəngi deyilir; əksinə, yəni platin əsaslı kimyaterapiya bitdikdən ən az 6 ay sonra xərçəngi təkrarlayanlara isə platinə həssas yumurtalıq xərçəngi deyilir.

Platinə həssas yumurtalıq xərçəngləri (kimyaterapiya bitdikdən ən az 6 ay sonra təkrarlanma yaşayan xəstələr) üçün sekundar (ikincili) cərrahiyyənin uyğun olub-olmaması onkologiyanın müzakirə olunan mövzularından biri olmuşdur. Hətta hazırda bir çox xərçəng mərkəzində bu əməliyyatlar aparılır. Retrospektiv (geriyə dönük) tədqiqat nəticələri bu xəstə qrupunda ikincili əməliyyatların ömür müddətini artırdığına dair məlumatlar təqdim etmişdir. Bunun əsasında prospektiv (irəliyə yönəlmiş) və randomizə olunmuş bir klinik tədqiqat ehtiyacı yaranmışdır. Məhz belə bir tədqiqatın nəticələri noyabr 2019-da nüfuzlu tibb jurnalı NEJM-də dərc edildi.

GOG-0213 tədqiqatı

Dr. Robert L. Coleman və həmkarlarının apardığı faza III GOG-0213 tədqiqatında təkrarlayan və platinə həssas yumurtalıq xərçəngi olan 485 xəstənin məlumatları təqdim edildi. Xəstələrin 240-na ikincili əməliyyat və ardınca kimyaterapiya tətbiq olunduğu halda, 245-nə yalnız kimyaterapiya tətbiq edildi.

İkincili əməliyyat tətbiq olunan xəstələrin % 67-sində tam rezeksiya əldə edildi, yəni qarın daxilində gözlə görünən bütün şişlər əməliyyatla çıxarıldı. Median 48.1 aylıq izləmədə ikincili əməliyyat aparılmayan xəstələr üçün ümumi sağqalım üstünlüyü vardı:

• Əməliyyat edilən xəstələrdə median ümumi sağqalım 50.6 ay olduğu halda, əməliyyat olunmayan xəstələrdə bu müddət 64.7 ayidi (HR 1.72, P=0.08).
• Orta proqressiyasız (irəliləməsiz) sağqalım əməliyyat tətbiq olunan xəstələrdə daha uzun idi; lakin bu fərq statistik olaraq əhəmiyyətli deyildi (18.9 aya qarşı 16.2 ay).
• Əməliyyat qrupunda cərrahiyyə ilə bağlı problemlərin (morbidlik) nisbəti % 9 idi və bir xəstə əməliyyatdan sonrakı ağırlaşmalardan öldü.
• Xəstələr əməliyyatdan dərhal sonra həyat keyfiyyətində nəzərəçarpan azalma bildirdilər, lakin bu, müvəqqəti idi və iki müalicə qrupu arasında həyat keyfiyyəti fərqinə çevrilmədi.

Nəticə

Təkrarlayan yumurtalıq xərçəngində ikincili cərrahiyyəni qiymətləndirən bu ən geniş klinik tədqiqatın nəticəsinə görə, ikincili sitoreduksiya əməliyyatı təkrarlayan yumurtalıq xərçəngli xəstələrdə nəticələri yaxşılaşdırmır və bu müalicə bu xəstə qrupu üçün uyğun görünmür. Bu məlumatlar işığında, ikincili sitoreduksiya əməliyyatı tövsiyə edən mövcud təlimatların yenidən nəzərdən keçirilməsi lazım gələcəkdir. Bununla yanaşı, yumurtalıq xərçəngində ikincili cərrahiyyədən fayda görə biləcək uyğun alt qrupun xüsusiyyətlərinin müəyyən edilməsi üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac vardır; davam edən bir neçə sınaq bu sualları araşdıracaqdır. Həmçinin bu tədqiqatda nəzərə alınmayan və yumurtalıq xərçənginin müalicəsinə daxil olan kimyaterapiyadan başqa yeni nəsil sistemik müalicələr (PARP inhibitorları) ilə cərrahiyyə və sistemik müalicə arasındakı fərq gələcəkdə daha da arta bilər. Bütün bu şərtlər və uyğunluqlar multidissiplinar onkologiya komandası tərəfindən qiymətləndirilməli və təkrarlayan yumurtalıq xərçəngli xəstələrdə xəstənin fikri də alınaraq ən uyğun müalicə müəyyən edilməlidir.

Əlaqəli mövzu:

- Təkrarlayan yumurtalıq (over) xərçəngində isti kimyaterapiya (hipertermik kimyaterapiya) ilə birlikdə əməliyyat