علائم و درمان انسداد روده (ایلئوس) در سرطان کولون و راست‌روده

سرطان کولون و راست‌روده (روده بزرگ / کولورکتال)در بیماران ممکن است با علائم گوناگونی تشخیص داده شود: کم‌خونی فقر آهن, خونریزی مقعدی/راست‌روده‌ای، تغییر عادت‌های روده، درد شکم، توده قابل لمس در راست‌روده یا شکم، یا بدون هیچ یافته/شکایتی.

بااین‌حال در سرطان کولورکتال، رشد بیش‌ازحد تومور ممکن است انسداد حادی ایجاد کند که در آن مجرای کولون کاملاً با بافت سرطانی بسته شود. این وضعیت را در پزشکی انسداد روده یا ایلئوس می‌نامیم. این بیماران ممکن است با پریتونیت (التهاب پرده شکم)، درد شدید شکم، تورم/کشیدگی شکم، نبود حرکات روده و یبوست مراجعه کنند. ابتدا ممکن است تصور شود به دلیل شایع‌تر بودن، انسداد روده باریک دارند، اما % 25 همه انسدادهای روده در کولون دیده می‌شوند. از انسدادهای روده بزرگ، %70 پایین‌تر از کولون عرضی، یعنی در کولون چپ، رخ می‌دهند.

گرچه سرطان‌های کولورکتال علت اصلی انسداد روده بزرگ‌اند، تا تشخیص قطعی باید علل دیگر نیز در نظر باشند. بیماران ممکن است بیماری‌های دیگری مانند سرطان پانکراس یا سرطان‌های زنان (رحم، تخمدان و دهانه رحم) داشته باشند که به داخل مجرای کولون متاستاز می‌دهند و می‌توانند انسداد روده ایجاد کنند. بیماری‌های دیگر روده که بیشتر روده باریک را درگیر می‌کنند نیز ممکن است در انسداد روده بزرگ نقش داشته باشند. برای مثال، دیورتیکولیت، دریافت در ناحیه شکم یا کشاله رانِ پرتودرمانی و بیماری التهابی روده.

انسدادهای روده بزرگ چگونه درمان می‌شوند؟

انسدادهای کولون ناشی از سرطان (بدخیم) را سریع‌تر و آسان‌تر از همه می‌توان با توموگرافی رایانه‌ای شکم (CT) تشخیص داد؛ CT همچنین برای شناسایی بیماری متاستاتیک مزیت دارد. هنگام یافتن ضایعه کولون با انسداد مشکوک، می‌توان آندوسکوپی را هم برای تأیید بدخیمی و هم برای باز کردن و رفع فشار موقت با استنت انجام داد. بیماران سرطان کولورکتال با انسداد حاد (ناگهانی) روده بزرگ توسط تیم انکولوژی، گوارش و جراحی عمومی مدیریت می‌شوند.

انسدادهای کولون ناشی از سرطان را می‌توان از پشت ناحیه مسدود، با باز کردن دهانه روده به پوست به شکل جراحی تسکین داد. ایجاد دهانه روده روی پوست با جراحی، بر اساس ناحیه روده نام‌گذاری می‌شود؛ اگر «کولون» به پوست دهانه داده شود، کولوستومی، و اگر روده باریک به پوست دهانه داده شود، ایلئوستومی یا ژژونوستومی. بیشتر کولوستومی ترجیح داده می‌شود؛ ممکن است موقت یا دائمی باشد.

روش جایگزین و کمتر ترجیح‌داده‌شده برای درمان انسداد روده بزرگ، استنت‌گذاری کولوناست. در بیمارانی که روده کاملاً بسته شده، استنت‌گذاری البته دشوارتر یا ناممکن است و ممکن است ابتدا ایجاد کولوستومی ترجیح داده شود.

استنت‌گذاری کولون می‌تواند اقدامی موقت برای کمک به جراحی بیمار در زمان بهینه باشد. در بیماران نامناسب برای جراحی، استنت‌گذاری می‌تواند راه‌حلی تسکینی نیز باشد. اگر پیش از شروع معاینه، استنت‌گذاری کولون گزینه‌ای معقول دانسته شود، می‌توان برای کمک به قرار دادن استنت از فلوروسکوپی (اقدام با هدایت نوعی توموگرافی ویژه) استفاده کرد.

هم استنت‌گذاری کولون و هم مداخله جراحی باید در بیمارانی که برای سرطان کولورکتال متاستاتیک، داروی مهارکننده تشکیل رگ جدید، یعنی نوع ضدرگ‌زایی بواسیزوماب (نام تجاری Altuzan) را دریافت می‌کنند با احتیاط انجام شوند. زیرا در این بیماران ممکن است سوراخ شدن روده هنگام استنت‌گذاری، خونریزی حین جراحی و مشکلات بهبود زخم پس از آن دیده شود.

پس از قرار دادن استنت کولون، بیماران باید رژیم ویژه‌ای رعایت کنند تا به استنت فشار نیاورند. باید رژیم کم‌کالری / کم‌فیبر داشته باشند و مدفوع خود را با پلی‌اتیلن گلیکول نرم نگه دارند (در صورت نیاز).

در استنت‌های کولون ممکن است جابه‌جایی رخ دهد که شکایاتی مانند وجود انسداد، درد و/یا تورم شکم یا خونریزی راست‌روده ایجاد کند. بیماران باید از این عوارض احتمالی آگاه باشند و در صورت وجود نشانه هر کدام پزشک را مطلع کنند.

به‌طور خلاصه، گرچه انسداد روده بزرگ علامت زودرس یا شایع سرطان کولورکتال نیست، عارضه سرطانی‌ای است که باید در نظر داشت. توموگرافی رایانه‌ای می‌تواند هم تشخیص و هم اطلاعات محل تومور را فراهم کند. انسداد حاد اغلب با کولوستومی درمان می‌شود.

موضوع مرتبط

مشخص شد کولونوسکوپی تا چه میزان نجات‌دهنده زندگی است