اثر مصرف امگا-3 و آسپرین بر سلامت قلب و عروق بیماران دیابتی

دیابت (بیماری قند)، بیماری مزمنی (طولانی‌مدت) است که در بلندمدت می‌تواند آسیب‌هایی به اندام‌های ما برساند و در میان علت‌های مرگ بیماران دیابتی، بیماری‌های قلبی‌عروقیبا مرگ‌های ناشی از خود در جایگاه نخست قرار دارند.

پژوهش‌های فراوانی برای کاهش خطر بالاتر بیماری قلبی‌عروقی در بیماران دیابتی همچنان انجام می‌شود. در سال‌های اخیر درباره مکمل‌های محبوب جهانی اسید چرب امگا-3 گفته می‌شود مفیدند و مصرفشان در بسیاری موقعیت‌ها توصیه می‌شود. آسپرین نیز به‌عنوان محافظ در برابر انسداد عروق شناخته می‌شود و مدت‌هاست مصرف می‌شود.

آیا با مکمل امگا-3 که ادعا می‌شود برای حفظ سلامت قلب و عروق مفید است، و با آسپرین، واقعاً می‌توان خطر افزایش‌یافته بیماران دیابتی را کاهش داد؟

اخیراً در NEJM مطالعه‌ای منتشر شد که می‌تواند به این پرسش پاسخ دهد. در مطالعه ASCEND به رهبری دانشگاه آکسفورد، هدف، ارزیابی اثر آسپرین و / یا اسیدهای چرب امگا-3 بر خطر سکته قلبی و مغزی در افراد دیابتی بدون تشخیص بیماری قلبی‌عروقی بود. این مطالعه ویژه در سال 2005 آغاز و قرار است در سال 2037 تکمیل شود؛ بیایید نخستین نتایج پیامد آن در سال 2018 را با هم بررسی کنیم.

روش مطالعه ـ خلاصه

در ASCEND، افراد بالای 40 سال بدون سابقه بیماری عروقی، شامل 15.480 بیمار دیابتی وارد شدند. افراد در 4 گروه بررسی شدند و طی مطالعه، 1 gr اسید چرب امگا-3 و 100 mg آسپرین را با هم، جداگانه یا در یک گروه هیچ‌کدام دریافت نکردند (گروهدارونما )؛ در مجموع 7.4 سال پیگیری شدند.

نتایج مطالعه

• در گروه مکمل امگا-3، سکته قلبی و مغزی با میزان %8.9 مشاهده شد؛ در گروه بدون امگا-3 که فقط روغن زیتون دریافت می‌کرد (گروه دارونما)، این میزان %9.2 بود.
• میزان مرگ به هر علت نیز در این دو گروه مشابه بود (به‌ترتیب %9.7 و %10.2).
• در گروه آسپرین نسبت به دارونما، رویدادهای جدی عروقی مانند سکته قلبی و مغزی کمتر رخ داد (به‌ترتیب %8.5 و %9.6). اما مشاهده شد خطر رویدادهای خون‌ریزی جدی، مانند دستگاه گوارش، در مصرف‌کنندگان آسپرین بیشتر از افراد بدون مصرف بود (به‌ترتیب %4.1 و %3.2).
• همچنین بین گروه آسپرین و دارونما، تفاوت معناداری در فراوانی سرطان دستگاه گوارش (به‌ترتیب % 2,0 و % 2.0) یا تمام سرطان‌ها (% 11.6 و % 11.5) یافت نشد (مطالعات قبلی مطرح کرده بودند آسپرین به‌ویژه سرطان‌های روده را کاهش می‌دهد و اثرها با گذشت زمان افزایش می‌یابند).

در نتیجه، میان بیماران دیابتی بدون بیماری قلبی‌عروقی شناخته‌شده؛

• مصرف مکمل اسید چرب امگا-3 در مقایسه با عدم مصرف، برای پیشگیری از بیماری قلبی‌عروقی هیچ اثر محافظتی نداشت و این مشاهده شد.
• مصرف آسپرین در مقایسه با عدم مصرف، تا حدی در پیشگیری از رویدادهای جدی عروقی موفق بود. اما هم‌زمان نسبت به عدم مصرف، رویدادهای خون‌ریزی عمده بیشتری ایجاد کرد.
• همچنین در مصرف‌کنندگان آسپرین، تفاوت معناداری در میزان بروز سرطان‌های گوارشی و تمام سرطان‌های دیگر یافت نشد.

نتیجه / دیدگاه

مطالعه ASCEND ادامه دارد و برای دیدن اینکه آیا اثری بعداً ظاهر می‌شود، پیگیری طولانی‌تر لازم است. اما در نتایج این بخش نخست با مدت 7.4 سال، نتیجه هیجان‌انگیزی برای دنیای پزشکی حاصل نشد. ادعاهایی نیز وجود دارد که مصرف روزانه 1gr مکمل اسید چرب امگا-3 برای حفاظت دستگاه قلبی‌عروقی کافی نبوده و علت نتایج منفی است. در مقابل، بسیاری از پزشکان تأکید کردند در کار معمول خود از ابتدا مکمل‌های فاقد پشتوانه شواهد را توصیه نمی‌کنند [بسیاری از سازمان‌ها، از جمله انجمن قلب آمریکا (AHA)، توصیه می‌کنند دریافت روزانه امگا-3 به مقدار 1 gr برای بیشتر افراد کافی است].

ما نیز به این مناسبت بار دیگر یادآوری می‌کنیم، برای همه، چه دیابتی و چه غیردیابتی، روشی که حفاظت آن از سلامت قلب و عروق اثبات شده و حتی بدون نیاز به مکمل‌های دیگر مانند امگا-3 می‌توان مادام‌العمر اجرا کرد، سبک رژیم مدیترانه‌ای در تغذیه است و برای سلامت ما اهمیت دارد. 

موضوع مرتبط:

- مکمل ویتامین و مواد معدنی ـ پزشکان و مصرف‌کنندگان باید این‌ها را بدانند

- درمان گیاهی، فیتوتراپی و پیشگیری از سرطان ـ رؤیا یا واقعیت؟