Omega-3 və aspirinin diabetdə ürək-damar sağlamlığına təsiri

Diabet (şəkər xəstəliyi) orqanlarda uzun müddətdə zərər verə bilən xroniki (uzunmüddətli) xəstəlikdir və diabetli xəstələrin ölüm səbəbləri arasında ürək-damar xəstəlikləriilk sıradadır.

Diabetli xəstələrdə artan ürək-damar riskini azaltmaq üçün çox tədqiqat aparılır. Son illər bütün dünyada populyar olan omega-3 yağ turşusu əlavəsinin faydalı olduğu deyilir, çox vəziyyətdə tövsiyə olunur. Aspirin damar tıxanmasına qoruyucu bilinib uzun işlənir.

Ürək-damar sağlamlığını qoruduğu iddia edilən omega-3 əlavələri və aspirinlə diabetli xəstələrdə artan riski həqiqətən azalda bilərikmi?

Ötən günlərdə NEJM jurnalında bu suala cavab verə biləcək tədqiqat dərc edildi. Oxford Universitetinin apardığı ASCEND-də, aspirin və/və ya omega-3-ün damar xəstəliyi diaqnozsuz diabetdə infarkt-insult riskinə təsiri qiymətləndirildi. 2005-də başlayıb 2037-də bitməsi planlanan işin 2018 ilk nəticələrinə baxaq.

Metod – xülasə

ASCEND-də 40 yaşdan yuxarı damar tarixçəsiz 15.480 diabetli 4 qrup idi; 1 gr omega-3 və 100 mg aspirin birlikdə, ayrı və heç biri olmadan (plasebo qrupu) 7.4 il izlənildi.

Nəticələr

• Omega-3 əlavəsi alanlarda infarkt və insult %8.9, omega-3 almayan və yalnız zeytun yağı verilən plaseboda %9.2 görüldü.
• Hər hansı səbəbli ölüm nisbətləri iki qrupda oxşar idi (müvafiq olaraq %9.7 və %10.2).
• Aspirin qrupunda plaseboya nisbətən infarkt və insult kimi ciddi damar hadisələri az idi (müvafiq olaraq %8.5 və %9.6). Lakin mədə-bağırsaq kimi ciddi qanama hadisələrində aspirin alanın riski almayanlardan çox idi (%4.1 və %3.2).
• Aspirin-plaseboda həzm xərçəngi (% 2,0 və % 2.0), bütün xərçəng (% 11.6 və % 11.5) fərqsizdi (əvvəlki işlər bağırsaqda azalma və zamanla artan təsir düşünmüşdü).

Məlum damar xəstəliyi olmayan diabetdə;

• Omega-3 yağ turşusu əlavəsinin qəbul edilməsinin ürək-damar xəstəliyini önləməkdə qəbul etməyənlərə nisbətən hər hansı qoruyuculuğu olmadığı görüldü.
• Aspirin alanlarda almayanlara nisbətən ciddi damar hadisələrini önləməkdə müəyyən uğur oldu. Lakin eyni zamanda böyük qanama hadisələrinə daha çox səbəb oldu.
• Aspirin alanlarda mədə-bağırsaq və digər bütün xərçənglərin tezliyində əhəmiyyətli fərq olmadığı tapıldı.

Nəticə / Şərh

ASCEND davam edir və sonradan təsir yaranıb-yaranmadığını görmək üçün uzun izləmə lazımdır. Lakin 7.4 illik ilk nəticələr tibb dünyasını həyəcanlandırmadı. Gündəlik 1gr omega-3 yağ turşusu əlavələrinin ürək-damar sistemini qorumağa yetmədiyi iddiaları da var. Bir çox həkim isə sübutsuz əlavələri onsuz da rutin tövsiyə etmədiyini vurğulayıb [Amerika Ürək Cəmiyyəti (AHA) daxil çox qurum omega-3-ün gündəlik 1 gr qəbulunun çoxlarına yetəcəyini tövsiyə edir].

Bu münasibətlə diabetli və ya olmayan hər kəsin ürək-damar sağlamlığını qoruduğu sübut edilmiş, omega-3 kimi əlavələrə ehtiyac olmadan ömürboyu edilə bilən Aralıq dənizi pəhrizi qidalanmasının vacibliyini xatırladırıq. 

Əlaqəli mövzu:

- Vitamin-mineral əlavələri – həkim və istifadəçi bilməlidir

- Fitoterapiya və xərçəngin önlənməsi – xəyal, yoxsa həqiqət?