HER2 დადებითი მეტასტაზური ძუძუს კიბოს სამი ახალი წამალი ონკოლოგიის დღის წესრიგის მთავარ თემად იქცა

მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ძუძუს კიბოზე მომუშავე დაახლოებით 8000 მეცნიერის მონაწილეობით San Antonio-ს ძუძუს კიბოს სიმპოზიუმი 10 დეკემბერს 2019 წელს აშშ-ის ტეხასში დაიწყო. კონგრესზე წარადგინეს კვლევები, რომლებიც ჩვენს ყოველდღიურ კლინიკურ პრაქტიკას შეცვლის.

ამ კვლევებიდან მეტასტაზური (4. სტადიის) HER2 რეცეპტორ-დადებითი ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებისთვის შექმნილი სამი ახალი კიბოს საწინააღმდეგო აგენტის შედეგები დღის მთავარ თემად იქცა.

ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტთა დაახლოებით %15-20-ს HER2 დადებითი სახეობის კიბო აქვს; გარდა ამისა, ძუძუს კიბოს მქონე ყველა პაციენტის დაახლოებით %10 დიაგნოზისას მეტასტაზურ სტადიაზე გვხვდება. ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტირებულთა %30-ს დაკვირვებისას მეტასტაზები უვითარდება. მეტასტაზურ სტადიაზე ამ დაავადებისას ჩვენი მიზანი სრული განკურნების ნაცვლად სიცოცხლის გახანგრძლივებაა.

ძუძუს კიბოს სამკურნალო გეგმის შერჩევაში HER2 რეცეპტორის არსებობა მეტად მნიშვნელოვანია. მის წინააღმდეგ შექმნილი მიზნობრივი წამლებიდან ტრასტუზუმაბი (Herceptin), პერტუზუმაბი (Perjeta) და T-DM1 (Kadcyla) ამერიკის წამლის სააგენტოს (FDA) მიერ დამტკიცებული, სტანდარტულ გამოყენებაში შესული წამლებია. დროთა განმავლობაში პაციენტებში ამ წამლების მიმართ რეზისტენტობა შეიძლება განვითარდეს. გადარჩენის გახანგრძლივებასთან ერთად ახალი წამლები გვჭირდება.

მეორე მხრივ, HER2 დადებითი მეტასტაზური ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში ხანგრძლივი დაკვირვებისას ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა თავის ტვინის მეტასტაზების განვითარების შესაძლებლობაა. ტვინში გავრცელების მქონე პაციენტებში ჰემატოენცეფალური ბარიერის გამო ყველა წამალმა შესაძლოა სასურველი ეფექტი ვერ გამოავლინოს.

კონგრესის მეორე დღეს წარდგენილი, ამ პაციენტებისთვის შექმნილი ახალი წამლების ეფექტიანობის მაჩვენებელი 3 მნიშვნელოვანი კვლევაონკოლოგიის დღის წესრიგის მთავარ თემად იქცა.

III ფაზის HER2CLIMB კვლევა და ტუკატინიბი

ტუკატინიბი HER2 რეცეპტორის მიმართ მაღალი სპეციფიკური მგრძნობელობის მქონე პერორალური ტიროზინკინაზის ინჰიბიტორი აგენტია. მკურნალობის მრავალი ხაზის მიმღებ პაციენტებში სტანდარტულად გამოყენებულ კაპეციტაბინს ქიმიოთერაპიულ აგენტსა და მიზნობრივ წამალ ტრასტუზუმაბის წყვილზე ტუკატინიბის დამატების მკურნალობის პასუხზე ეფექტიანობის შესაფასებლად ამ III ფაზის კლინიკურ კვლევაში სულ 612 პაციენტი ჩაერთო.

კვლევაში ჩართულთა დაახლოებით ნახევარს თავის ტვინის მეტასტაზები ჰქონდა. %60-ში HER2 რეცეპტორთან ერთად ჰორმონული რეცეპტორიც დადებითი იყო.

კვლევის შედეგებში მთელი ჯგუფის განხილვისას 1-წლიანი პროგრესირების გარეშე გადარჩენა (PFS, ახალი მკურნალობის დაწყებიდან დაავადების გაუარესებამდე დრო) ტუკატინიბის მიმღებებში დამატებით %21-ით უკეთესი იყო (%33 შედარებით %12) და საშუალო PFS 2.2 თვით უფრო ხანგრძლივი იყო (7.8 თვე შედარებით 5.6 თვესთან).

2-წლიანი საერთო გადარჩენა ტუკატინიბის გამოყენებით %22-ით უკეთესი იყო (%45 vs 27), საშუალო გადარჩენა კი 5 თვით უფრო ხანგრძლივი იყო (22 თვე შედარებით 17 თვესთან).

აჩვენეს, რომ მკურნალობით სარგებლობის მაჩვენებელი %18-ით გაზარდა (%41 შედარებით %23).

ქვეჯგუფების შეფასებით ტუკატინიბი პაციენტთა ყველა ჯგუფს სარგებელს აძლევდა.

განსაკუთრებით თავის ტვინის მეტასტაზების მქონე პაციენტებში PFS-ზე დიდი სარგებელი აჩვენა (1-წლიანი PFS %25 შედარებით %0).

წამალთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტების შეფასებისას ყველაზე ხშირი გვერდითი ეფექტები იყო დიარეა, ხელის სიწითლე და ღვიძლის ფერმენტების მატება, თუმცა არსებული გვერდითი ეფექტების გამო წამლის შეწყვეტაში ორ ჯგუფს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავება არ გამოვლინდა.

კვლევა მისი წარდგენის დღესვე გამოქვეყნდა ონკოლოგიის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ჟურნალ NEJM-ში.

შედეგად, მიუხედავად იმისა, რომ კვლევაში ჩართულებს მანამდე მრავალი მკურნალობა, მაგალითად T-DM1, პერტუზუმაბი და ტრასტუზუმაბი ჰქონდათ მიღებული, სტანდარტულ მკურნალობაზე ტუკატინიბის დამატებამ ყველა პაციენტში სიკვდილის რისკი 1/3-ით, განსაკუთრებით თავის ტვინის მეტასტაზების მქონეებში კი %50-ით შეამცირა და მკურნალობით სარგებლობის მაჩვენებელი 2-ჯერ გაზარდა.

როგორც ჩანს, მომავალში ეს აგენტი HER2 დადებით მეტასტაზურ პაციენტებში მნიშვნელოვან ადგილს დაიკავებს.

III ფაზის SOPHIA კვლევა მარგეტუქსიმაბი

მარგეტუქსიმაბი HER2 რეცეპტორის წინააღმდეგ შექმნილი აგენტია. სტანდარტულად გამოყენებული ტრასტუზუმაბისგან მცირედ სტრუქტურულად განსხვავდება. HER2 რეცეპტორის მიმართ დაახლოებით 5-ჯერ მეტ მგრძნობელობას ავლენს.

მარგეტუქსიმაბის ეფექტიანობის ამ კვლევაში მკურნალობის მრავალი ხაზის მიმღებები (კერძოდ, HER2-ის წინააღმდეგ ჩვენი სტანდარტული მკურნალობების, ტრასტუზუმაბის, პერტუზუმაბისა და T-DM1-ის მიმღებები), სულ 536 პაციენტი ჩაერთო. ერთი ჯგუფი ტრასტუზუმაბთან ერთად ქიმიოთერაპიას იღებდა, მეორე კი მარგეტუქსიმაბთან ერთად ქიმიოთერაპიას.

კვლევის შედეგებით:

• პროგრესირების გარეშე გადარჩენა მარგეტუქსიმაბის ჯგუფში 1.3 თვით უკეთესი იყო (PFS: 5.7 შედარებით 4.4 თვესთან).
• მკურნალობით სარგებლობის მაჩვენებელი (ORR) მარგეტუქსიმაბის მიმღებებში %30-ით უკეთესი იყო (ORR 67 შედარებით 37%).
• საერთო გადარჩენაში (GS) დამატებით 1.8-თვიანი გაუმჯობესება აჩვენა (GS: 21.6 შედარებით 19.8 თვესთან). 
• წამალთან დაკავშირებულ გვერდით ეფექტებში ჯგუფებს შორის განსხვავება არ გამოვლინდა.

ტრასტუზუმაბ დერუქსტეკანი

ეს წამალი სტრუქტურით სტანდარტულად გამოყენებულ T-DM1-ს ჰგავს. აგენტი შედგება ქიმიოთერაპიული აგენტისა და HER2 რეცეპტორის წინააღმდეგ მიმართული მონოკლონური ანტისხეულის შეერთებისგან.

კონგრესზე წარდგენილ ამ II ფაზის კვლევაში მანამდე მკურნალობის მრავალი ხაზის (საშუალოდ 6 ხაზის) მიმღები 180 პაციენტი ჩაერთო.

ტრასტუზუმაბ დერუქსტეკანით საერთო პასუხის მაჩვენებელი (ORR) % 60 იყო, ხოლო დაავადების კონტროლის მაჩვენებელი %97 აღმოჩნდა.

პროგრესირების გარეშე გადარჩენა 16 თვე იყო. საშუალო საერთო გადარჩენის მონაცემი ჯერ ხელმისაწვდომი არ იყო, თუმცა 1-წლიანი საერთო გადარჩენის მაჩვენებელი % 86.4 აღმოჩნდა, რაც მაღალი მაჩვენებელია.

კვლევის ქვეჯგუფურ შეფასებაში თავის ტვინის მეტასტაზების მქონე 24 პაციენტში დაავადების გაუარესებამდე საშუალო დრო 18 თვე იყო.

წამალთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტები: გულისრევა, სისუსტე, ნეიტროპენია აღინიშნა, თუმცა ეს გვერდითი ეფექტები მართვადი იყო.

მძიმე გვერდითი ეფექტის სახით (3. და 4. ხარისხი) 3 პაციენტში ფილტვის ტოქსიკურობა გამოვლინდა. კორტიზონით მკურნალობით ეს გვერდითი ეფექტი იმართა.

მიმდინარეობს III ფაზის კვლევა, რომელიც ამ მკურნალობას ამჟამინდელ სტანდარტულ კაპეციტაბინ-ტრასტუზუმაბის ჯგუფს ადარებს.

მეტასტაზური HER2 დადებითი ძუძუს კიბოს ახალი კვლევების შეჯამება

• მკურნალობის პირველ ხაზში პერტუზუმაბი-herceptin-ქიმიოთერაპიის კომბინაცია,
• ხოლო მეორე ხაზში T-DM1-ის გამოყენება ჩვენი სტანდარტული მიდგომაა.
• მესამე ხაზში უკვე სხვადასხვა მკურნალობის არჩევანი გვაქვს. დღეს გაურკვეველია, პაციენტთა რომელ ქვეჯგუფში რომელი სამკურნალო კომბინაცია იქნება უფრო ეფექტური. მიმაჩნია, რომ მომავალში გამოცხადებული ახალი კვლევების შედეგებით ამ კითხვაზე პასუხს მივიღებთ.

დასკვნის სახით, ვხედავთ, რომ San Antonio-ს ძუძუს კიბოს სიმპოზიუმზე წარმატებული შედეგებით წარდგენილი სამი ახალი წამალი ძუძუს კიბოს მკურნალობაში იმედისმომცემ ახალ პერიოდს იწყებს. ჩვენი აზრით, ახლო მომავალში FDA-ს მიერ დასამტკიცებელი ეს სამი განსხვავებული ახალი წამალი მრავალჯერ ნამკურნალებ HER2 დადებით მეტასტაზურ ძუძუს კიბოს მკურნალობის პროცესში მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს. გვჯერა, რომ ძუძუს კიბოს მკურნალობა ონკოლოგიის ერთ-ერთი ყველაზე სასიხარულო სფერო გახდება.

*

*