რა არის Signatera ტესტი? მოცირკულირე სიმსივნური DNA-ით კიბოს განმეორების რისკის გაზომვა
ამ სტატიაში
თემაში სწრაფი შესავლისთვის მოკლე ინფორმაციას გაგიზიარებთ ამ სფეროს გლობალური ლიდერი ბიოტექნოლოგიური კომპანია Natera-ს Signatera თხევადი ბიოფსიის ტესტზე.
რა არის Signatera ტესტი და როგორ ტარდება?
Signatera ინდივიდუალური, სიმსივნისთვის სპეციფიკური თხევადი ბიოფსიის ტესტია — კიბოს მონიტორინგის ინოვაციური საშუალება, რომელიც სისხლში თავისუფლად მოცირკულირე სიმსივნურ DNA-ს (ctDNA) ზუსტად ავლენს.
როდის შეიძლება Signatera ტესტის გამოყენება:
- ოპერაციის შემდეგ ნებისმიერი ნარჩენი დაავადების გამოსავლენად
- მკურნალობისას პასუხის შესაფასებლად
- მკურნალობის შემდეგ ადრეული რეციდივის (განმეორების) მონიტორინგისთვის
ოპერაციის შემდეგ კიბოს განმეორებას სისხლში დარჩენილი სიმსივნური უჯრედები იწვევს?
სისხლის მიმოქცევაში აღმოჩენილი სიმსივნური DNA-ები კოლორექტულ (მსხვილი ნაწლავის) კიბოებში არსებული მინიმალური ნარჩენი დაავადებისთვის შეიძლება ბიომარკერი იყოს — ამის შესახებ ახლახან მნიშვნელოვანი სამეცნიერო კვლევები წარმოადგინეს.
მეტასტაზური (სხეულის შორეულ ადგილებში გავრცელების) არმქონე მსხვილი ნაწლავის კიბო შეიძლება ოპერაციის შემდეგ განმეორდეს?
სტადია-2 და სტადია-3 მსხვილი ნაწლავის კიბოს მქონეებს %20-30 რეციდივის (განმეორების) რისკი აქვთ. თუმცა სიმსივნის გენეტიკური და ბიოლოგიური თვისებების მიხედვით რისკი შეიძლება %10-ით ნაკლები ან %50-ით მეტი იყოს.
სტადია 1 მსხვილი ნაწლავის კიბოსას განმეორების რისკი %10-ზე ნაკლებია.
რამდენად ამცირებს არამეტასტაზური მსხვილი ნაწლავის კიბოს ოპერაციისშემდგომი ადიუვანტური მკურნალობა განმეორების რისკს?
ადიუვანტური მკურნალობა მთავარი მკურნალობის (მაგალითად ოპერაციის) შემდეგ რეციდივის რისკის შესამცირებლად ტარდება. კოლორექტულ კიბოში ადიუვანტური ქიმიოთერაპიის (5FU და ოქსალიპლატინი) გამოყენებამ რეციდივის რისკი შეიძლება ნახევრით შეამციროს.
რომელი პაციენტებისთვისაა ადიუვანტური მკურნალობა უფრო სასარგებლო?
სტადია 3 კოლორექტული კიბოსას ჩვეულებრივ ადიუვანტურ მკურნალობას (ოპერაციისშემდგომ ქიმიოთერაპიას) ვურჩევთ. სტადია 1-ში არ ვიყენებთ. სტადია 2-ში საკითხი უფრო რთულია და ზუსტად არ ვიცით, ვინ ისარგებლებს. შეიძლება შეფასდეს ცუდი ჰისტოლოგიური ნიშნები, T4 (დიდი) სიმსივნე და ლიმფური კვანძების ჩართვა, თუმცა ეს საკმაოდ სუსტი ბიოლოგიური და კლინიკური მარკერებია.
როგორია ადიუვანტური მკურნალობის ეფექტი მინიმალური ნარჩენი დაავადებისას?
ოპერაციისშემდგომი მინიმალური ნარჩენი დაავადების სისხლში სიმსივნური DNA-ით გამოვლენილ პაციენტებში ადიუვანტური მკურნალობის სარგებელი ჯერ დიდი კვლევებით დგინდება. თუმცა აქამდე მიღებული მონაცემებით, ხანგრძლივი დაკვირვებისას ყოველი 3 პაციენტიდან ერთისთვის ის სასარგებლო იყო.
როგორ დგინდება მინიმალური ნარჩენი დაავადება ყველაზე ადვილად?
საუკეთესო ტექნიკაა მოცირკულირე სიმსივნური DNA-ის თხევადი ბიოფსიით გაზომვა. ეს გაზომვა გამოსახულებით მეთოდებზეც უფრო მგრძნობიარე დიაგნოსტიკაა. ტესტები პაციენტის სისხლში მუტაციების აღმოჩენას ემსახურება. ისინი იმდენად მგრძნობიარეა, რომ 100.000 DNA ნაწილაკიდან მხოლოდ 1-ში არსებულ მუტაციასაც გამოავლენს.
რა განსხვავებაა სიმსივნეზე ინფორმირებულ და სიმსივნისგან დამოუკიდებელ DNA ტესტებს შორის?
სხეულში კიბოს არსებობის გასაგებად 2 ძირითადი მეთოდი გვაქვს: სიმსივნეზე ინფორმირებული DNA ტესტი და სიმსივნისგან დამოუკიდებელი DNA ტესტი.
- სიმსივნეზე ინფორმირებულ მიდგომაში ოპერაციით ამოღებული სიმსივნის DNA-ს ვსეკვენირებთ, შემდეგ კი მის პროფილთან შესაბამის კონკრეტულ მუტაციებს ვეძებთ. ანუ კარგად ვიცით, რას ვეძებთ და აღმოჩენისას სიზუსტე ძალიან მაღალია.
- სიმსივნისგან დამოუკიდებელ მიდგომაში კოლორექტულ კიბოში ხშირად მუტირებულ გენებს ვსეკვენირებთ. ეს პაციენტისთვის სპეციფიკურ ინფორმაციას არ შეიცავს. უპირატესობა ნაკლები სირთულე და სისწრაფეა. თუმცა შეიძლება ცრუ დადებითი პასუხი გამოიწვიოს მინიმალურ ნარჩენ დაავადებასთან დაუკავშირებელმა მიზეზებმაც.
ოპერაციის შემდეგ მინიმალური ნარჩენი დაავადებისთვის სისხლი როდის უნდა ავიღოთ?
რადგან შეხორცების პერიოდიც იქნება, სისხლის აღებამდე 2-3 კვირა უნდა დავიცადოთ. ოპერაციის შემდეგ სხეული დაზიანებული ქსოვილის აღსადგენად სისხლში ბევრ ნორმალურ DNA-ს გამოყოფს, რაც პათოლოგიური DNA-ის დანახვას ართულებს. ამიტომ ნიმუშებს ოპერაციიდან 2-3 კვირის შემდეგ და ხშირად ჯერ კიდევ ადიუვანტური მკურნალობის დაწყებამდე ვიღებთ.
პაციენტის მინიმალური ნარჩენი დაავადების ტესტი უარყოფითი იყო და ადიუვანტური მკურნალობა არ მიიღო. თუ მომდევნო ტესტი დადებითია, უნდა დაიწყოს ადიუვანტური მკურნალობა?
პასუხი ზუსტად არ ვიცით, თუმცა ამის გასარკვევად კვლევები იგეგმება. იმედი გვაქვს, რომ დასაწყისში არმიცემული ადიუვანტური მკურნალობა მოგვიანებით დაავადების განსაკურნებლად შეიძლება გამოვიყენოთ.
შეიძლება სისხლში სიმსივნური DNA-ის დადებითიდან უარყოფითზე გადასვლა ადიუვანტური მკურნალობის შეწყვეტის გადაწყვეტილებისთვის გამოიყენონ?
იმედი გვაქვს, ერთ დღეს ასე იქნება. დღევანდელი ცოდნით გამოჯანმრთელების დასადასტურებლად მოცირკულირე სიმსივნური DNA უნდა გაქრეს. თუმცა ეს მარტო არ ნიშნავს, რომ დაავადება არ განმეორდება. სისხლში მისი არარსებობის ჩვენება მკურნალობის მოქმედების კარგი მაჩვენებელია, მაგრამ მის „საბოლოო გამოსავლად“ (endpoint) გამოსაყენებლად მეტი კვლევაა საჭირო. ჯერ არ ვიცით მისი გავლენა დაავადების გასვლის შემდგომ გადარჩენაზე. ახლა პატარა კვლევებში იყენებენ ახალი მკურნალობის იმედისმომცემობის სანახავად.
რომელი კვლევები განიხილავს სისხლიდან სიმსივნური DNA-ის გაწმენდას პოტენციურ საბოლოო გამოსავლად?
- არსებობს 15 კოლორექტული კიბოს პაციენტის ფაზა 1b/2 კლინიკური კვლევა, რომელთაც სისხლში სიმსივნური DNA აქვთ, მაგრამ გამოსახულებით დაავადება არ ჩანს (კოდი NCT03436563). ყველა პაციენტი TGF-Beta ინჰიბიტორსა და anti-PD-L1 კლასის იმუნოთერაპიას იღებს. პარალელურად პასუხი ფასდება სისხლიდან სიმსივნური DNA-ის გაწმენდის საფუძველზე.
- მიმდინარე სხვა ფაზა 2 კვლევაში იგეგმება სტადია 2 და სტადია 3 კოლორექტული კიბოსა და სისხლში სიმსივნური DNA-ის მქონეთათვის RO7198457 სახელის mRNA (მესენჯერი RNA) ვაქცინის განვითარება (კოდი NCT04486378).
- NRG Oncology ფაზა 2/3 COBRA კვლევაში სწავლობს სისხლის სიმსივნური DNA-ის კავშირს სტადია 2A კოლორექტული კიბოს პაციენტების მკურნალობის სარგებელთან (NCT04068103).
კიდევ რომელი მარკერები არსებობს მინიმალური ნარჩენი დაავადების გამოსავლენად?
- როგორც აღვნიშნეთ, კვლევების უმრავლესობა DNA-ის მუტაციებს ეხება, თუმცა მკვლევრები DNA-ის მეთილაციასაც შეისწავლიან, რადგან ის შეიძლება კონკრეტული კიბოსთვის სპეციფიკური იყოს და ტესტის მგრძნობელობა გაზარდოს.
- სხვა მიდგომაა DNA ნაწილაკების ზომის შესწავლა. კიბოს უჯრედების DNA ნაწილაკები შეიძლება ნორმალური ჯანმრთელი უჯრედებისგან ზომით განსხვავდებოდეს.
რა კითხვებს სჭირდება პასუხი მოცირკულირე სიმსივნური DNA-ის შესახებ?
საჭიროა შედეგების დადასტურება და ტესტის ჩატარების სიხშირის გარკვევა. თუმცა უპირველესი კითხვებია;
- რა ვქნათ, თუ ადიუვანტური მკურნალობის მიმღებთა სისხლში სიმსივნური DNA ჩანს?
- რომელი ახალი მკურნალობა შეიძლება გამოვიყენოთ მათ განსაკურნებლად?
ამ კითხვების პასუხები ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.
როგორია მიდგომა სისხლში სიმსივნური DNA-ის ტესტირებისა და მისი სიხშირის მიმართ?
ამ სფეროში მსოფლიოს წამყვანი ბიოტექნოლოგიური კომპანიაა Nateraდა მის მიერ შემუშავებული Signatera სახელის სიმსივნეზე ინფორმირებული ტესტი ყოველ 3 თვეში სისხლში მოცირკულირე სიმსივნურ DNA-ს ამოწმებს და მინიმალურ ნარჩენ დაავადებას ავლენს. ამჟამად ბაზარზე კომერციულად ხელმისაწვდომი ერთადერთი ტესტია, თუმცა ვიცით, მეტი იქნება. ბევრმა ორგანიზაციამ უკვე შექმნა თავისი ტესტი და მომავალშიც ბევრი შექმნის.
რეკომენდაციები მოცირკულირე სიმსივნური DNA-ის ტესტებისთვის
აშშ-ის კიბოს ეროვნული ინსტიტუტის მსხვილი ნაწლავისა და სწორ-ანალური კვლევების მულტიდისციპლინურმა ჯგუფებმა (The multidisciplinary Colon and Rectal-Anal Task Forces of the United States National Cancer Institute) 2020 წლის ივლისში Nature Reviews Clinical Oncology-ში კოლორექტული კიბოს Signatera ტესტზე კვლევა გამოაქვეყნეს. მიზანი იყო ტესტის სარგებლის ცნობილი მონაცემების შეჯამება, ახალი ტექნოლოგიების ეფექტიანობის ხაზგასმა და კლინიკური გამოყენების განვითარების მიმართულება. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია კონკრეტულ მდგომარეობასთან ტესტის შესაბამისობა. ანუ პასუხის მიხედვით მკურნალობის შეწყვეტას ან გაძლიერებას შეიძლება სხვადასხვა ტესტის არჩევა დასჭირდეს.
კიდევ რა სარგებელი შეიძლება ჰქონდეს მოცირკულირე სიმსივნური DNA-ის გამომვლენ ტესტებს?
ეს ტესტები ახალი წამლების შექმნის მნიშვნელოვანი წინამორბედი იქნება. ვფიქრობ, მოცირკულირე სიმსივნური DNA-ის მონიტორინგი ადიუვანტური მკურნალობის წესებს შეცვლის. თხევადი ბიოფსიით პასუხის ან საჭიროების ჩვენება ასევე დაგვანახებს, შეიძლება თუ არა წამლის კანდიდატის შეფასება არა 1000-პაციენტიანი, არამედ 20-პაციენტიანი კვლევით.
წყაროები
2. ClinicalTrials.gov. A phase II clinical trial comparing the efficacy of RO7198457 versus watchful waiting in patients with ctDNA-positive, resected stage II (high risk) and stage III colorectal cancer. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04486378. Identifier: NCT04486378. Accessed October 27, 2020.
3. ClinicalTrials.gov. Circulating tumor DNA testing in predicting treatment for patients with stage IIA colon cancer after surgery. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04068103. Identifier: NCT04068103. Accessed October 27, 2020.
4. ClinicalTrials.gov. M7824 in patients with metastatic colorectal cancer or with advanced solid tumors with microsatellite instability. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT03436563. Identifier: NCT03436563. Accessed October 27, 2020.
5. Dasari A, Grothey A, Kopetz S. Circulating tumor DNA- defined minimal residual disease in solid tumors: opportunities to accelerate the development of adjuvant therapies. J Clin Oncol. 2018;36:JCO2018789032.
6. Dasari A, Morris VK, Allegra CJ, et al. ctDNA applications and integration in colorectal cancer: an NCI Colon and Rectal-Anal Task Forces whitepaper [published online July 6, 2020]. Nat Rev Clin Oncol. doi:10.1038/s41571-020-0392-0.
7. Reinert T, Henriksen TV, Christensen E, et al. Analysis of plasma cell- free DNA by ultradeep sequencing in patients with stages I to III colorectal cancer. JAMA Oncol. 2019;5:1124-1131.
8. Tie J, Cohen JD, Wang Y, et al. Circulating tumor DNA analyses as markers of recurrence risk and benefit of adjuvant therapy for stage III colon cancer. JAMA Oncol. 2019;5:1710-1717.
9. Tie J, Wang Y, Tomasetti C, et al. Circulating tumor DNA analysis detects minimal residual disease and predicts recurrence in patients with stage II colon cancer. Sci Transl Med. 2016;8(346):346ra92.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.