آزمایش Signatera چیست؟ سنجش خطر عود سرطان با آزمایش DNA توموری در گردش
در این مقاله
برای ورود سریع به موضوع، اطلاعات کوتاهی درباره آزمایش بیوپسی مایع Signatera از شرکت Natera، پیشگام جهانی زیست‌فناوری در این زمینه، ارائه کنیم.
آزمایش Signatera چیست و چگونه انجام می‌شود؟
آزمایش بیوپسی مایع Signatera، شخصی‌سازی‌شده و اختصاصی تومور، آزمایشی نوآورانه برای پایش سرطان است که DNA آزاد توموری در گردش خون شما (ctDNA) را به‌دقت شناسایی می‌کند.
آزمایش Signatera در چه مواردی قابل‌استفاده است:
- برای شناسایی وجود هرگونه بیماری باقی‌مانده پس از جراحی
- برای ارزیابی پاسخ به درمان در طول درمان
- برای پایش عود زودهنگام سرطان پس از درمان
آیا سلول‌های توموری باقی‌مانده در گردش خون، علت عود سرطان پس از جراحی هستند؟
به‌تازگی مطالعات علمی مهمی ارائه شده‌اند که نشان می‌دهند DNA توموری در گردش خوندربیماران مبتلا به سرطان‌های کولورکتال (روده بزرگ) ممکن است برای حداقل بیماری باقی‌مانده یک نشانگر زیستی باشد.
در سرطان کولون فاقد متاستاز (انتشار به نقاط دور بدن)، آیا پس از جراحی امکان عود وجود دارد؟
در بیماران مبتلا به سرطان کولون مرحله 2 و مرحله 3، %20-30 خطر عود (بازگشت بیماری) وجود دارد. بااین‌حال، بسته به ویژگی‌های ژنتیکی و زیستی تومور، این خطر می‌تواند %10 کمتر یا %50 بیشتر باشد.
در بیماران سرطان کولون مرحله 1، خطر عود کمتر از %10 است.
در سرطان کولون غیرمتاستاتیک، درمان ادجوانت پس از جراحی چقدر خطر عود سرطان را کاهش می‌دهد؟
ادجوانت به درمان‌هایی گفته می‌شود که پس از درمان اصلی (مثلاً جراحی)، برای کاهش خطر عود سرطان انجام می‌شوند. در سرطان‌های کولورکتال، استفاده از شیمی‌درمانی (5FU و اگزالی‌پلاتین) به‌عنوان درمان ادجوانت می‌تواند خطر عود را به نصف کاهش دهد.
درمان ادجوانت برای کدام بیماران سودمندتر است؟
معمولاً برای بیماران سرطان کولورکتال مرحله 3، درمان ادجوانت (شیمی‌درمانی پس از جراحی) را توصیه می‌کنیم. برای بیماران مرحله 1 از آن استفاده نمی‌کنیم. در مرحله 2، موضوع ادجوانت کمی پیچیده‌تر است. دقیقاً نمی‌دانیم چه کسانی از آن سود خواهند برد. می‌توان ویژگی‌های بالینی بیمار مانند یافته‌های بافت‌شناختی نامطلوب، وجود تومور T4 (بزرگ) و درگیری غدد لنفاوی را بررسی کرد، اما این‌ها نشانگرهای زیستی و بالینی نسبتاً ضعیفی هستند.
درمان ادجوانت در افراد دارای حداقل بیماری باقی‌مانده چه اثری دارد؟
اگرچه سودمندی ادجوانت برای بیمارانی که پس از جراحی، حداقل بیماری باقی‌مانده آن‌ها با DNA توموری در گردش خون شناسایی شده، هنوز در مطالعات بزرگ‌تر در حال تعیین است، داده‌های به‌دست‌آمده تاکنون در پیگیری بلندمدت این بیماران نشان داده‌اند که از هر 3 بیمار، یک نفر از ادجوانت سود می‌برد.
ساده‌ترین روش تشخیص حداقل بیماری باقی‌مانده چیست؟
بهترین روش تشخیص، اندازه‌گیری DNAهای توموری در گردش با بیوپسی مایع است. این سنجش حتی از روش‌های تصویربرداری نیز روش تشخیصی حساس‌تری است. این آزمایش‌ها با هدف یافتن جهش‌ها در خون بیمار انجام می‌شوند. حساسیت آن‌ها به اندازه‌ای است که می‌توانند جهش‌هایی را شناسایی کنند که تنها در 1 قطعه از 100.000 قطعه DNA وجود دارند.
تفاوت آزمایش DNA مبتنی بر تومور و آزمایش DNA مستقل از تومور چیست؟
برای تشخیص وجود سرطان در بدن، 2 روش اصلی داریم: آزمایش DNA مبتنی بر تومور (Tumor-informed) و آزمایش DNA مستقل از تومور (Tumor-agnostic).
- در رویکرد مبتنی بر تومور، DNA تومور برداشته‌شده با جراحی را توالی‌یابی می‌کنیم و سپس به دنبال جهش‌های مشخص منطبق با نمایه تومور می‌گردیم. یعنی در این روش به‌خوبی می‌دانیم دنبال چه هستیم و وقتی آن را پیدا می‌کنیم، دقت بسیار بالا است.
- در رویکرد مستقل از تومور، ژن‌هایی را توالی‌یابی می‌کنیم که در سرطان کولورکتال به‌طور شایع جهش می‌یابند. این روش اطلاعات اختصاصی بیمار را شامل نمی‌شود. مزیتش پیچیدگی کمتر و امکان انجام سریع است. بااین‌حال، در این آزمایش نیز ممکن است به دلایلی غیر از حداقل بیماری باقی‌مانده، نتیجه مثبت کاذب ایجاد شود.
برای شناسایی حداقل بیماری باقی‌مانده پس از جراحی، چه زمانی باید خون بگیریم؟
چون فرایند ترمیم نیز وجود دارد، باید برای گرفتن نمونه خون 2-3 هفته صبر کنیم. پس از جراحی، بدن برای ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده مقدار زیادی DNA طبیعی وارد خون می‌کند. این امر مشاهده DNA غیرطبیعی در خون را دشوار می‌کند. بنابراین، نمونه خون را 2-3 هفته پس از جراحی و اغلب پیش از آغاز ادجوانت می‌گیریم.
آزمایش حداقل بیماری باقی‌مانده بیمار منفی شده و ادجوانت داده نشده است. اگر آزمایش بعدی مثبت شود، آیا باید ادجوانت آغاز شود؟
پاسخ دقیق این پرسش را نمی‌دانیم، اما مطالعاتی برای یافتن آن طراحی می‌شوند. انتظار ما این است که حتی اگر در ابتدا ادجوانت ندهیم، بتوانیم بعداً برای بهبود بیماری از آن استفاده کنیم.
آیا تبدیل DNA توموری در گردش از مثبت به منفی می‌تواند برای تصمیم‌گیری درباره پایان ادجوانت استفاده شود؟
امیدواریم روزی چنین شود. بر اساس دانش کنونی، برای آنکه بگوییم بهبودی رخ داده، DNAهای توموری باید از گردش خون پاک شوند. اما این امر به‌تنهایی نشان نمی‌دهد بیماری عود نخواهد کرد. نشان دادن نبود DNA توموری در گردش، روش خوبی برای بررسی مؤثر بودن درمان است؛ اما برای استفاده از آن به‌عنوان «نقطه پایانی» (endpoint)، پژوهش بیشتری لازم است. هنوز اثر این وضعیت بر بقای پس از برطرف شدن بیماری را نمی‌دانیم. اکنون در مطالعات کوچک برای بررسی امیدبخش بودن درمان‌های جدید استفاده می‌شود.
چه مطالعاتی پاک شدن DNA توموری از گردش خون را نقطه پایانی بالقوه در نظر می‌گیرند؟
- یک کارآزمایی بالینی فاز 1b/2 روی 15 بیمار سرطان کولورکتال وجود دارد که DNA توموری در گردش دارند، اما بیماری‌شان با تصویربرداری رادیولوژیک دیده نمی‌شود (کد مطالعه NCT03436563). در این مطالعه همه بیماران مهارکننده TGF-Beta و یک ایمنی‌درمانی از رده ضد PD-L1 دریافت می‌کنند. هم‌زمان، وضعیت پاسخ به درمان بر اساس پاک شدن DNA توموری از خون ارزیابی می‌شود.
- در مطالعه فاز 2 دیگری که اکنون ادامه دارد، توسعه واکسنی مبتنی بر mRNA (RNA پیام‌رسان) به نام RO7198457 در بیماران سرطان کولورکتال مرحله 2 و مرحله 3 با DNA توموری در خون برنامه‌ریزی شده است (کد مطالعه NCT04486378).
- NRG Oncology نیز در مطالعه فاز 2/3 خود با نام COBRA، ارتباط DNA توموری خون با میزان سود بیماران سرطان کولورکتال مرحله 2A از درمان را بررسی می‌کند (NCT04068103).
چه نشانگرهای دیگری برای شناسایی حداقل بیماری باقی‌مانده وجود دارند؟
- همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، بیشتر این پژوهش‌ها درباره جهش‌های DNA هستند، اما پژوهشگران متیلاسیون‌های DNA را نیز بررسی می‌کنند؛ زیرا متیلاسیون‌ها ممکن است اختصاصی برخی سرطان‌ها باشند و حساسیت آزمایش را افزایش دهند.
- رویکرد دیگر، بررسی اندازه قطعات DNA است. اندازه قطعات DNA سلول‌های سرطانی ممکن است با سلول‌های سالم طبیعی متفاوت باشد.
چه پرسش‌هایی درباره DNA توموری در گردش باید پاسخ داده شوند؟
باید نتایج این آزمایش‌ها را تأیید و مشخص کنیم آزمایش هر چند وقت باید انجام شود. اما پرسش‌هایی که ابتدا باید پاسخ دهیم عبارت‌اند از؛
- اگر در گردش خون بیمارانی که ادجوانت گرفته‌اند DNA توموری دیده شود، چه باید کرد؟
- برای بهبود آن‌ها از چه درمان‌های جدیدی می‌توان استفاده کرد؟
پاسخ این پرسش‌ها برای ما بسیار مهم است.
رویکرد آزمایش DNA توموری در گردش و فاصله انجام آزمایش چیست؟
شرکت پیشگام جهانی زیست‌فناوری در این زمینه، Nateraاست و آزمایش مبتنی بر تومور این شرکت به نام Signatera با انجام هر 3 ماه یک‌بار، DNA توموری در گردش خون را غربالگری و حداقل بیماری باقی‌مانده را شناسایی می‌کند. این آزمایش در حال حاضر تنها آزمایش تجاری موجود در بازار است، اما می‌دانیم نمونه‌های بیشتری نیز خواهند آمد. بسیاری از مؤسسات تاکنون آزمایش‌های خود را توسعه داده‌اند و بسیاری دیگر در آینده این کار را خواهند کرد.
توصیه‌ها درباره آزمایش‌های نشان‌دهنده DNA توموری در گردش
بخش مطالعات کولون و رکتوم‌ـ‌مقعد مؤسسه ملی سرطان آمریکا (کارگروه‌های چندتخصصی کولون و رکتوم‌ـ‌مقعد مؤسسه ملی سرطان ایالات متحده آمریکا) در ژوئیه 2020، در Nature Reviews Clinical Oncologyپژوهشی درباره آزمایش Signatera مورد استفاده در سرطان کولورکتال منتشر کردند. هدف، خلاصه کردن دانش موجود درباره سودمندی آزمایش، تأکید بر اثربخشی فناوری‌هایی که برای آن توسعه خواهند یافت و راهنمایی برای بهبود به‌کارگیری بالینی بود. نکته مهم دیگر، مناسب بودن آزمایش برای وضعیت مورد استفاده است. یعنی ممکن است برای قطع یا تشدید درمان بر اساس نتیجه آزمایش، انتخاب آزمایش متفاوتی لازم باشد.
آزمایش‌های شناسایی DNA توموری در گردش چه فواید دیگری می‌توانند داشته باشند؟
این آزمایش‌ها پیشگام مهمی در توسعه داروهای جدید خواهند بود. فکر می‌کنم پایش DNA توموری در گردش، قواعد ادجوانت را تغییر خواهد داد. تعیین پاسخ یا نیاز به درمان با بیوپسی مایع همچنین نشان خواهد داد آیا می‌توان یک داروی نامزد سرطان را به جای مطالعه‌ای با 1000 بیمار، با مطالعه‌ای روی 20 بیمار ارزیابی کرد یا خیر.
منابع
2. ClinicalTrials.gov. A phase II clinical trial comparing the efficacy of RO7198457 versus watchful waiting in patients with ctDNA-positive, resected stage II (high risk) and stage III colorectal cancer. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04486378. Identifier: NCT04486378. Accessed October 27, 2020.
3. ClinicalTrials.gov. Circulating tumor DNA testing in predicting treatment for patients with stage IIA colon cancer after surgery. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04068103. Identifier: NCT04068103. Accessed October 27, 2020.
4. ClinicalTrials.gov. M7824 in patients with metastatic colorectal cancer or with advanced solid tumors with microsatellite instability. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT03436563. Identifier: NCT03436563. Accessed October 27, 2020.
5. Dasari A, Grothey A, Kopetz S. Circulating tumor DNA- defined minimal residual disease in solid tumors: opportunities to accelerate the development of adjuvant therapies. J Clin Oncol. 2018;36:JCO2018789032.
6. Dasari A, Morris VK, Allegra CJ, et al. ctDNA applications and integration in colorectal cancer: an NCI Colon and Rectal-Anal Task Forces whitepaper [published online July 6, 2020]. Nat Rev Clin Oncol. doi:10.1038/s41571-020-0392-0.
7. Reinert T, Henriksen TV, Christensen E, et al. Analysis of plasma cell- free DNA by ultradeep sequencing in patients with stages I to III colorectal cancer. JAMA Oncol. 2019;5:1124-1131.
8. Tie J, Cohen JD, Wang Y, et al. Circulating tumor DNA analyses as markers of recurrence risk and benefit of adjuvant therapy for stage III colon cancer. JAMA Oncol. 2019;5:1710-1717.
9. Tie J, Wang Y, Tomasetti C, et al. Circulating tumor DNA analysis detects minimal residual disease and predicts recurrence in patients with stage II colon cancer. Sci Transl Med. 2016;8(346):346ra92.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.