რატომ ვერ განიკურნა კიბო სრულად?

დღეს ყველა კიბოს %50-ზე მეტი პრევენცირებადია და 3-დან 2 განკურნებადია . ამიტომ კიბოს შესახებ ახლა წარუმატებლობაზე მეტად წარმატებაზე საუბრობენ / უნდა საუბრობდნენ. მეცნიერები მთელ მსოფლიოში ყოველდღიურად მნიშვნელოვან ნაბიჯებს დგამენ შედეგების კიდევ უფრო გასაუმჯობესებლად. ამასთან, კიბო კვლავ დაავადებათა ყველაზე რთულ ჯგუფად რჩება.

"უმეცრება უდიდესი მტერია, რომელიც უნდა დამარცხდეს...“ მ. ქ. ათათურქი

მედიცინა ბევრ სფეროში მნიშვნელოვნად ვითარდება, მაგრამ ხშირად ამბობენ, რომ კიბოში პროგრესი ნელია. განსაკუთრებით ბოლო 40 წელიწადში უზარმაზარი ძალისხმევისა და ასობით მილიარდ დოლარზე მეტი ხარჯის მიუხედავად, ყოველწლიურად კიბოთი 10 მილიონზე მეტი ადამიანი კვდება. რატომ ვერ იკურნება კიბო ჯერ კიდევ სრულად?

ამის 3 ძირითადი მიზეზია:

1. დაავადებათა ჯგუფი შეიცავს ნაწილობრივ ჯერ გაურკვეველ, ათასობით რაოდენობისა და სახეობის მოლეკულურ და გენეტიკურ მექანიზმს,
2. კიბო ორგანიზმში რთულ სიმსივნის მიკროგარემოში ორგანიზდება და
3. კიბოს უჯრედები თითქმის გონიერი ორგანიზმივით მოქმედებს, გარემოს სწრაფად ერგება და შედეგად წამლებისადმი რეზისტენტობას ავითარებს.

კიბოს პირველი სამკურნალო წამლების, ქიმიოთერაპიების აღმოჩენა 2. მსოფლიო ომს უკავშირდება. მდოგვის აირზე ზემოქმედებისას თეთრი უჯრედების მკვეთრმა შემცირებამ გააჩინა აზრი, რომ ქიმიკატები კიბოს მსგავს სწრაფად გამრავლებად უჯრედებზე შეიძლებოდა გამოყენებულიყო. სხვადასხვა ნივთიერება სიმსივნეებზე გამოსცადეს და ახალი ქიმიოთერაპიები ნაწილობრივ ანადგურებდა მათ. თუმცა შემცირებისა და განადგურების ეფექტი შეზღუდული იყო და კიბო ხშირად მეორდებოდა. საინტერესო მდგომარეობა შეიქმნა: სამკურნალო წამლებს მიზეზებისა და წარმოქმნის მექანიზმების გაგებამდე ქმნიდნენ.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის სტატისტიკით;

• ყოველწლიურად 8,2 მილიონი ადამიანი კიბოთი კვდება (ყველა სიკვდილის %13)
• 20 წლის შემდეგ ახალი შემთხვევების %70 ზრდაა მოსალოდნელი
• კიბო ერთი დაავადება არ არის; არსებობს 100-ზე მეტი ძირითადი სახეობა, ქვეტიპებით 1000-ს აჭარბებს და თითოეულს საკუთარი დიაგნოსტიკა და მკურნალობა აქვს

1970-იანი წლებიდან მეცნიერების დაჩქარებით კიბოს მიზეზების სერიოზული კვლევა და გაგება დაიწყო. დიდად ვართ მადლიერი მათი, ვინც უჯრედული ბიოლოგიისა და გენეტიკის ცოდნა გაამდიდრა. ასე დღეს იქმნება მიზნობრივი წამლები, რომლებიც მოლეკულურ დონეზე კონკრეტულ ნიშნებს ამოიცნობს.

კიბოს დიაგნოზი მალე გარდაცვალებას არ ნიშნავს; ჯერ ამ ათასწლოვანი შიშისგან უნდა გავთავისუფლდეთ. ყველა კიბოს განკურნებას არ ვამტკიცებთ, მაგრამ პროგრესი უგულებელყოფას არ ექვემდებარება: 1970-იან წლებში ყოველი 3 პაციენტიდან მხოლოდ 1 ცხოვრობდა მინიმუმ 5 წელს, დღეს ყოველი 3-დან 2 მინიმუმ 5 წელი ცოცხლობს.

ზემოთ მოცემული გრაფიკი ონკოლოგიის განვითარების შეჯამებაა. ყველა კიბოს საშუალოდ, სრული განკურნების აღმნიშვნელი 5-წლიანი გადარჩენა %70-ს უახლოვდება. ფილტვის, ღვიძლისა და პანკრეასის მსგავს კიბოებში პროგრესი ნელია, თუმცა 2013 წლის შემდეგ კიბოს იმუნოთერაპიების კლინიკურ პრაქტიკაში შემოსვლით ფილტვის კიბოს გადარჩენაც სწრაფად უმჯობესდება.

ბავშვობის კიბოები და ძუძუს კიბოები წარსულზე გაცილებით ხშირად, მრავალი კი სრულად იკურნება. თუმცა კიდევ ბევრი კვლევა და მნიშვნელოვანი ნაბიჯია საჭირო, მაგალითად, „ცნობილის გარდა სხვა რა გზებს იყენებს კიბოს უჯრედი იმუნური სისტემისგან თავის ასარიდებლად“.

ბოლო წლების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი წინსვლაა ხედვა, რომ კიბო ორგანოს სპეციფიკური დაავადების ნაცვლად გარკვეული გენის მუტაციებით გამოწვეული მოლეკულური მექანიზმებით დაწყებული დაავადებების ჯგუფია.

ამის მაგალითით ახსნა უფრო სწორი იქნება:

უჯრედის ზედაპირზე არის EGFR ცილა. ეს რეცეპტორი ჩვეულებრივ ზრდასა და გამრავლებას ეხმარება. ზოგი ფილტვის კიბოს უჯრედი გენეტიკური მუტაციით მემბრანაზე ძალიან ბევრ EGFR-ს ატარებს, რაც სწრაფ გამრავლებას იწვევს. EGFR-ის ინჰიბიტორებად წოდებული ახალი მიზნობრივი წამლები (მაგალითად Erlotinib = Tarceva) EGFR-ის მუდმივი გაყოფის სიგნალებს წყვეტს და ზრდა-გავრცელებას აფერხებს. კვლევებით EGFR მუტაცია მხოლოდ ზოგ ფილტვის კიბოში კი არა, პანკრეასის, კოლონისა და ტვინის კიბოებშიც შეიძლება იყოს. ასეთ შემთხვევაში სახელია არა „... ორგანოს კიბო“, არამედ „EGFR-დადებითი კიბო“. მსგავსი მაგალითებია Her2 მუტაციაშიც (ძუძუს კიბოსთვის შექმნილი წამლის კუჭის კიბოში გამოყენება).

ამასთან, იმავე EGFR ცილის სხვადასხვა უბანშიც შეიძლება მუტაცია იყოს. როგორც ცნობილია, ცილები ამინომჟავებისგან შედგება. ერთი ამინომჟავის ცვლილებაც ფუნქციის დაკარგვას იწვევს. ამიტომ EGFR-დადებით კიბოსაც ქვეტიპები აქვს, რაც მიზნობრივი მკურნალობის ეფექტიანობას ამცირებს. სხვაგვარად, EGFR-ის ერთ უბანში მუტაციის წამალი სხვებს არ იღებს სამიზნედ.

შეჯამებით, გვინდა ვთქვათ, რომ კიბო ძალიან რთული ჯგუფია, რომლის საფუძველშიც ბევრი მოლეკულური მექანიზმია, მიკროგარემოში ორგანიზდება და მკურნალობისადმი რეზისტენტობას ავითარებს. ამიტომ ერთი წამლით, ერთი მიდგომით ან განსაკუთრებით ბოლო დროს განხილული ალტერნატიული პროდუქტებით, მაგალითად მცენარეული ექსტრაქტებით, შორსწასული კიბოს სრულ განკურნებაზე ფიქრი წარმოსახვის საზღვრებს სცდება.

ახალი იმედისმომცემი მეთოდია კიბოსთან ბრძოლისთვის იმუნური სისტემის თითქოს ხელახლა დამპროგრამებელი იმუნოთერაპიები. იდეა — კიბოს სამკურნალოდ იმუნიტეტის გააქტიურება — სინამდვილეში ძველია (მაგალითად კოლის ტოქსინები). თუმცა კიბოსა და იმუნურ უჯრედთა ურთიერთქმედება მოლეკულურად ახლახან გავიგეთ და მასში ჩარევის წამლებიც ახლახან შეიქმნა.

იმუნოთერაპიები ეფექტიანია მრავალ შორსწასულ კიბოში, განსაკუთრებით მელანომაში, ლიმფომაში, თირკმლის, ფილტვის, შარდის ბუშტის, თავისა და კისრის კიბოში; ზოგ პაციენტში ხანგრძლივი კონტროლი მიიღწა. მათი მიმღებების თითქმის ნახევარი ამჟამად კლინიკურ კვლევებშია. იმის პროგნოზის ტესტების შექმნა, ვინ ისარგებლებს იმუნოთერაპიითა და ახალი მიზნობრივი წამლებით, კვლევის კიდევ ერთი თემაა.

აქამდე შექმნილი წამლები (ქიმიოთერაპია, ჰორმონული, მიზნობრივი და იმუნოთერაპია), ქირურგიასთან და რადიოთერაპიასთან ერთად, პაციენტების სიცოცხლეს ნელა, მაგრამ მტკიცედ ზრდის — ეს უდავო ფაქტია! მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიო კიბოს მრავალ ტიპს ჯერ სრულად ვერ კურნავს, მომდევნო ათწლეულებში პერსონალიზებული მედიცინისა და მისი მაგალითის, ზუსტი ონკოლოგიის მომწიფებით კიბოს გადარჩენად დაავადებად ქცევის იმედი ისტორიის ნებისმიერ პერიოდზე ძლიერია.

-დაკავშირებული თემა: შეიძლება დაგაინტერესოთ: რა არის ონკოლოგია? საინტერესო ონკოლოგიური ტერმინების მნიშვნელობა

კიბოს უკეთ გასაგებად: კიბოს 10 ძირითადი მახასიათებელი