Sağlıklı Bir Erişkin Her Yıl Fizik Muayene Olmalı mı?

Bilimsel dayanak: 3 Eylül 2026 tarihli NEJM Clinical Decisions tartışması, sistematik derlemeler ve koruyucu sağlık önerileri.

Sağlıklı görünen bir insan muayene edilmeli mi?

Bir kişi yıllık kontrol için hekime geliyor. Hiçbir şikâyeti yok. Tansiyonu, nabzı ve oksijen düzeyi ölçülmüş; yaşına uygun kanser taramaları ile aşıları güncel. Böyle bir hastanın kalbini ve akciğerlerini dinlemek, karnını muayene etmek, lenf bezlerine, cildine, tiroidine ve dolaşımına sistematik olarak bakmak gerekir mi?

Soru ilk bakışta kolay görünür. Hekimlik kültüründe “iyi doktor hastasını muayene eder” düşüncesi çok güçlüdür. Hastalar da çoğu zaman stetoskop kullanılmadan biten bir görüşmeyi eksik hisseder. Öte yandan belirtisi olmayan ve hastalık olasılığı çok düşük bir insanda bulunan belirsiz bir ses, küçük bir asimetri veya zararsız bir kitle; kaygı, tekrar muayeneleri, görüntülemeler, biyopsiler ve bazen gereksiz tedavilere uzanan bir zincir başlatabilir.

Bu yazının çıkış noktası, The New England Journal of Medicine dergisinin bu gerilimi iki karşıt görüşle ele aldığı “Physical Examination for Asymptomatic Adults” başlıklı Clinical Decisions yazısıdır. NEJM’deki metin bir klinik araştırma, meta-analiz veya kılavuz değildir. Editörlerin iki uzmana savunmaları için verdiği seçeneklerden oluşan akademik bir tartışmadır; dergi de iki seçenekten birini resmî doğru ilan etmemektedir.

Bizce bu tartışma çok değerli olmakla birlikte, sağlıklı yaşamın yalnız “muayene yapalım mı, yapmayalım mı?” sorusuna indirgenemeyeceğini de gösteriyor. Bir insanın kendisini iyi hissetmesi; henüz belirti vermeyen risklerin, işlev kaybının, sağlıksız alışkanlıkların veya psikososyal yüklerin bulunmadığı anlamına gelmez. Aynı şekilde çok sayıda muayene, kan testi ve görüntüleme yapılması da sağlığın bütüncül biçimde değerlendirildiğini garanti etmez.

Bu nedenle sağlıklı görünen bir kişiye yaklaşımımız, önceden hazırlanmış tek tip bir check-up listesinden başlamaz. Önce kişinin kendisini, yaşam biçimini ve risklerini ayrıntılı biçimde tanımaya; ardından dahiliye değerlendirmesiyle bu bilgileri klinik bağlama yerleştirmeye dayanır. Fizik muayenenin kapsamı, laboratuvar testleri, görüntülemeler, kanser taramaları ve branş değerlendirmeleri bu aşamalardan sonra kişiye göre seçilir.

Yazının ilk bölümlerinde NEJM tartışmasının iki tarafını ve bilimsel kanıtları inceleyeceğiz. İlerleyen bölümde ise bu soruya kendi uygulamamız açısından yanıt verecek; Check the Life by Prof. Dr. Mustafa Özdoğan Sağlıklı Yaşam, Kronik Hastalık Önleme ve Erken Tanı Polikliniği kapsamında sağlığı neden beş boyutta ölçtüğümüzü ve NEJM’deki 60 yaşındaki kişiyi nasıl değerlendireceğimizi anlatacağız.

NEJM’deki vaka neydi?

Örnekte, bilinen kronik hastalığı bulunmayan 60 yaşındaki bir erkek birkaç yıl aradan sonra aile hekimliği ziyaretine gelir. Kendisini iyi hissetmektedir. Sigara içmez, haftada iki-üç alkollü içecek tüketir. Tansiyonu 126/88 mmHg, nabzı dakikada 72, oda havasında oksijen satürasyonu %98’dir. Yaşına uygun kanser taramaları ve aşıları günceldir. Hekim bazı kan tetkiklerini istemeye karar vermiştir. Tartışılan tek soru, rutin kapsamlı fizik muayene yapılıp yapılmamasıdır.

Kapsamlı sağlık kontrolleri yaşam süresini uzatıyor mu?

Bu soruya en geniş yanıt, tek tek muayene hareketlerinden çok “genel sağlık kontrolü” paketlerini inceleyen çalışmalardan gelir. Bu paketler fizik muayenenin yanında laboratuvar testleri, risk değerlendirmesi ve çeşitli taramaları da içerebilir. Dolayısıyla sonuçlar yalnız stetoskopla muayenenin etkisini izole etmez; daha geniş bir sağlık hizmeti paketini değerlendirir.

2019 Cochrane derlemesine 17 randomize çalışma alındı; 15 çalışma toplam 251.891 kişi için sonuç bildirdi. Genel sağlık kontrolleri toplam yaşam kaybında, kansere bağlı yaşam kaybında veya kalp-damar kaynaklı yaşam kaybında anlamlı azalma sağlamadı. Kanıtın önemli sayısal sonuçları şöyledir:

Risk oranının 1,00 olması iki grup arasında fark bulunmadığını ifade eder. Güven aralığının 1’i kapsaması da istatistiksel olarak güvenilir bir yarar gösterilemediğini anlatır. Bu veriler “hekime gitmenin faydası yok” sonucunu desteklemez. Çalışmaların bir kısmı onlarca yıl önce yapılmıştır; kontrol grubundaki kişiler de ihtiyaç olduğunda sağlık hizmeti almıştır. Ayrıca modern, hedefli tarama programlarının her biri kendi kanıtlarıyla değerlendirilmelidir.

Daha yeni derleme daha nüanslı bir tablo çiziyor

2021’de JAMA’da yayımlanan bir derleme 19 randomize çalışmayı ve 13 kontrollü gözlemsel çalışmayı değerlendirdi. Genel sağlık kontrolleri yaşam kaybı, kalp-damar olayı veya kalp-damar hastalığı sıklığında genel olarak azalma sağlamadı. Bununla birlikte hipertansiyon ve depresyon gibi durumların daha fazla tanınması, tansiyon ve kolesterol kontrolünde mütevazı iyileşme, kanser taramalarına katılımda artış ve bazı hasta bildirimli sonuçlarda iyileşme görüldü.

Örneğin 7.229 kişilik South-East London çalışmasında sekiz yıllık yaşam kaybı, kontrole davet edilenlerde %6, edilmeyenlerde %5’ti; yaşam kaybı yararı gösterilmedi. Buna karşılık Medicare verilerindeki eşleştirilmiş bir analizde yıllık koruyucu sağlık ziyaretine katılanların %69’u, katılmayanların %60’ı kolorektal kanser taraması yaptırmıştı. İkinci bulgu gözlemseldir; ziyarete katılan insanların sağlık davranışları başlangıçtan beri farklı olabilir. Yine de kontrol ziyaretlerinin kanıtlı hizmetlere açılan bir kapı olabileceğini gösterir.

Yanlış pozitif bulgu nasıl oluşur?

Belirti yokken hastalık olasılığı çok düşüktür. Düşük olasılıklı bir ortamda özgüllüğü ve doğruluğu sınırlı bir muayene bulgusunun “pozitif” çıkması, hastalık olasılığını bazen düşündüğümüzden çok daha az artırır. Bu, Bayes ilkesinin klinik karşılığıdır: bulunan işaret, muayene öncesi olasılıktan bağımsız yorumlanamaz.

NEJM yazısında akciğerde ral duyulması örnek veriliyor. Akut öksürüğü olan bir hastada akciğer infiltrasyonunu öngörmek için bildirilen en yüksek pozitif olabilirlik oranı 2,7’dir. Tamamen sağlıklı bir insanda başlangıç olasılığının %0,1 olduğu varsayılırsa aynı bulgu sonrası olasılık yaklaşık %0,27 olur.

Bu bulgu akciğer grafisi veya tomografiye, oradaki belirsiz bir gölge yeni görüntülemelere, bazen de girişimsel işlemlere götürebilir. Zincirin her adımında gerçek hastalık yakalama olasılığı vardır; fakat radyasyon, komplikasyon, maliyet, zaman kaybı ve kaygı da vardır. “Daha fazla bakmak her zaman daha güvenlidir” varsayımı bu nedenle doğru değildir.

Muayenenin ölçülmesi zor yararı: güven ve temas

Muayeneyi savunan görüş yalnız hastalık bulmaya dayanmaz. İnsanlar hekimlerinin kendilerini dikkatle dinlemesini, bedenlerine saygılı biçimde yaklaşmasını ve kaygı duydukları bölgeyi değerlendirmesini bekler. 452 sağlıklı kişinin katıldığı bir çalışmada hekimini daha olumlu değerlendirenler ortalama 8,20 muayene manevrası hatırlarken, daha düşük değerlendirenler 4,44 manevra hatırladı.

Bu ilişki nedensellik kanıtı değildir. Daha ilgili hekimler hem daha iyi iletişim kurmuş hem daha çok muayene yapmış olabilir; memnun hastalar muayeneyi daha iyi hatırlamış da olabilir. Dokunma müdahalelerine ilişkin 2024 meta-analizi fiziksel ve ruhsal yararlar bildirse de masaj, sarılma ve terapötik temas gibi çok farklı müdahaleleri içerir. Bu sonuç, rutin kalp-akciğer muayenesinin hastalık sonuçlarını iyileştirdiğini kanıtlamaz.

Yine de klinik ilişkinin gerçek değeri vardır. Sorun, güveni yalnız “ne kadar çok bölgeye dokunulduğu” ile eşitlemektir. Hekim neden belirli muayeneleri yaptığını ve neden bazılarını gerekli görmediğini açıklarsa güven, gösteri niteliğindeki bir ritüele ihtiyaç duymadan da kurulabilir. Muayene her zaman açıklama, izin, mahremiyet ve gerektiğinde refakatçi eşliğinde yapılmalıdır; istenmeyen temasın güveni azaltabileceği de unutulmamalıdır.

Koruyucu sağlık ziyareti ile baştan ayağa muayene aynı şey değildir

En kritik ayrım budur. Koruyucu sağlık hizmeti; hastalık ve aile öyküsünün güncellenmesini, kullanılan ilaçların gözden geçirilmesini, sigara ve alkol kullanımını, beslenme ve hareketi, uyku ve ruh sağlığını, aşıları, düşme riskini ve yaşa uygun taramaları kapsar. Bunların çoğu konuşma, ölçüm, laboratuvar veya özel bir tarama testiyle değerlendirilir.

Örneğin kan basıncı ölçümü belirtisi olmayan yetişkinlerde güçlü kanıtla önerilir. İlk yüksek ofis ölçümü, ilaç başlamadan önce ev veya 24 saatlik ambulatuvar ölçümle doğrulanmalıdır. Nabız, solunum, sıcaklık ve oksijen düzeyinin ne anlattığını vital bulgular rehberimizde ayrıntılı ele alıyoruz.

Kanser taraması da “doktor elle baktı, kanser yok” şeklinde çalışmaz. Meme, rahim ağzı, kolorektal ve uygun risk grubunda akciğer taraması belirli yöntem ve aralıklarla uygulanır. Güncel kanser tarama programları yazımız bu testleri bir araya getirir. En yaygın beş kanserde tarama ve önlemenin toplum düzeyindeki katkısı da erken tanı taramalarının yararı değerlendirmemizde incelenmiştir.

Öte yandan sağlıklı insanlarda her olası hastalığı arayan geniş paketler aynı kanıt düzeyine sahip değildir. Çok sayıda parametre ölçüldükçe en az bir “normal dışı” sonuç bulma olasılığı artar. Benzer sorun, çoklu kanser testleri gibi yeni teknolojiler için de geçerlidir; bir testin erken sinyal yakalaması, yaşam kaybını azalttığını tek başına kanıtlamaz. Bu kanıt eşiğini çoklu kanser erken tanı testleri yazımızda açıklıyoruz.

Neler koruyucu sağlık ziyaretinin temelinde yer alabilir?

Her yıl otomatik yapılması yarardan çok zarar getirebilecek uygulamalar

Belirtisi ve özel riski olmayan herkese yıllık EKG, akciğer grafisi, karın ultrasonu, geniş tümör belirteci paneli veya çok sayıda hormon-vitamini aynı paket içinde istemek kanıta dayalı bir yaklaşım değildir. Sonuçlardan biri sınırda çıktığında “bir daha bakalım” döngüsü başlayabilir. Testin amacı ve pozitif çıkarsa izlenecek yol önceden tanımlı değilse, test istemek iyi bir tarama programı değildir.

Asemptomatik karotis darlığının toplum taraması önerilmez; boyunda üfürüm arayıp ardından ultrason yapmak da güvenliğin otomatik yolu değildir. Rutin rektal muayene prostat kanseri taramasının yerini tutmaz. Şikâyeti olmayan, ortalama riskli kişilerde rutin pelvik veya testis muayenesinin de ayrı kanıt ve zarar dengesi vardır. Bu organlar elbette belirti, kitle, ağrı, kanama veya yüksek risk olduğunda muayene edilir.

Burada amaç muayeneyi azaltma yarışı değildir. Her manevranın bir klinik soruya bağlanmasıdır. “Bu muayene neyi arıyor, bulursak ne yapacağız ve bulgunun yanlış olma olasılığı nedir?” sorularının yanıtı yoksa, işlem yalnız alışkanlığın sürdürülmesi olabilir.

Kimlerde daha geniş, kimlerde daha seçici muayene?

İlk başvuru veya uzun ara: Hastanın yıllardır hekim görmemiş olması, önceki ölçümlerin bulunmaması ve yeni bir tedavi ilişkisinin kurulması daha geniş bir başlangıç muayenesini makul kılabilir. Bu muayene “gizli her hastalığı bulacağı” iddiasıyla sunulmamalıdır.

Bilinen kronik hastalık: Kalp yetmezliği, KOAH, diyabet, karaciğer hastalığı veya nörolojik hastalık bulunan biri ortalama riskli asemptomatik erişkin değildir. Ödem, solunum, dolaşım, ayak ve nörolojik muayene tedavi kararını doğrudan etkileyebilir.

İleri yaş: Yaşlı bir kişide yürüme hızı, denge, ortostatik tansiyon, görme-işitme, biliş, beslenme ve günlük yaşam işlevleri; her organı ritüel olarak muayene etmekten daha fazla karar bilgisi üretebilir. Kapsamlı geriatrik değerlendirme, NEJM’de tartışılan ortalama riskli “sağlıklı erişkin muayenesi” ile aynı konu değildir.

Kanser tanısı veya kanser öyküsü: Aktif tedavi alan, tedavi toksisitesi izlenen ya da nüks açısından takip edilen kişi de bu tartışmanın hedef popülasyonu değildir. Lenf bezi, cilt, nörolojik durum, tedaviye özgü organ bulguları ve performans değerlendirmesi onkolojik takibin parçası olabilir. Kanser hastasında fizik muayene sıklığı, tümör tipi, evre, tedavi ve belirtilere göre planlanır.

Yeni veya değişen belirti: Göğüs ağrısı, nefes darlığı, açıklanamayan kilo kaybı, kanama, ele gelen kitle, güç kaybı ya da yeni bir cilt lezyonu bulunan kişi artık “asemptomatik” değildir. Rutin tarama tartışması bu hastada tanısal muayene ve incelemeyi ertelemek için kullanılamaz.

60 yaşındaki NEJM vakasında biz ne yapardık?

İki seçenekten birini işaretlemek zorunda kalsaydık, birkaç yıldır sağlık hizmetinden uzak olan ve ilk kez değerlendirilen bu kişide düşünülmüş bir başlangıç muayenesini gerekli görürdük. Bunu her organı aynı sırayla tarayan yıllık bir ritüel olarak değil; hastanın kaygılarını, yaşam biçimini, öyküsünü, yaşını ve risklerini temel alan bir değerlendirme olarak planlardık.

Check the Life modelinde değerlendirme muayene odasından önce başlar

Memorial Göztepe Hastanesi’nde hizmete açtığımız Check the Life by Prof. Dr. Mustafa Özdoğan Sağlıklı Yaşam, Kronik Hastalık Önleme ve Erken Tanı Polikliniği bu yaklaşım üzerine kuruludur. Kişi, poliklinik görüşmesinden önce Check the Life uygulaması üzerinden kendi sağlık durumunu kapsamlı biçimde değerlendirir. Beslenme, fiziksel aktivite, uyku, alışkanlıklar, geçmiş sağlık öyküsü, kullanılan ilaçlar ve aile öyküsü gibi bilgiler tek bir sağlık profili içinde toplanır.

Uygulamadaki öz değerlendirme tek başına tanı koymaz. Kişinin fark etmediği riskleri görünür hâle getirir, klinik görüşmenin gündemini oluşturur ve hekime hangi alanlara daha fazla zaman ayırması gerektiğini gösterir. Süreç poliklinikte dahiliye uzmanının görüşmesi ve fizik muayenesiyle başlar. Uygulama verileri, tıbbi öykü ve muayene bulguları birlikte değerlendirildikten sonra gerekli laboratuvar testleri, görüntülemeler, kanser taramaları ve diğer branş değerlendirmeleri seçilir.

Bu model, hazır bir check-up paketini herkese uygulamak yerine sağlık planını kişiye göre ölçüp biçer. Aynı yaştaki iki insanın test listesi aynı olmak zorunda değildir: birinde güçlü aile öyküsü, sigara kullanımı ve hareketsizlik öne çıkarken diğerinde yalnızlık, uyku bozukluğu, obezite veya daha önce izlenmemiş bir tansiyon yüksekliği öncelik kazanabilir. Genetik başlık da herkese geniş gen paneli yapılması anlamına gelmez; aile öyküsünün doğru alınmasıyla başlayıp gerekli kişide genetik danışmanlığa ilerler.

Check the Life yaklaşımında 40 yaşından sonra herkese en az bir kez kardiyoloji değerlendirmesi ekliyoruz. Ailede erken kalp hastalığı, hipertansiyon, diyabet, kolesterol bozukluğu, obezite, sigara kullanımı, çarpıntı, eforla yakınma veya başka bir ek risk varsa bu değerlendirme daha erken yaşta yapılabilir ve izlem sıklığı kişiye göre belirlenir. Kardiyoloji değerlendirmesi de herkese otomatik olarak aynı görüntüleme paketinin uygulanması anlamına gelmez; kardiyolog öykü, muayene ve toplam risk üzerinden gerekli testleri seçer.

NEJM’deki 60 yaşındaki kişi polikliniğimize başvursaydı, önce beş boyutlu sağlık profilini çıkarır; ardından dahiliye uzmanı tarafından ayrıntılı biçimde değerlendirirdik. Tansiyonu doğru teknikle tekrar ölçer, kilo ve metabolik riskini, kalp-akciğer ve dolaşım bulgularını, ilaçlarını, uyku ve ruhsal durumunu, beslenmesini, hareket düzeyini ve aile öyküsünü birlikte ele alırdık. Birkaç yıldır düzenli sağlık hizmeti almaması, başlangıç değerlendirmesini daha kapsamlı yapmamız için ek bir gerekçe olurdu.

Bu kişi 60 yaşında olduğu için daha önce yapılmamışsa veya güncel klinik durumu gerektiriyorsa kardiyoloji değerlendirmesini de planlardık. Vaka metninde kanser taramaları ve aşıları güncel olduğundan bunları sırf yeni bir merkeze başvurdu diye tekrar etmez; kayıtlarını doğrular ve bir sonraki tarihlerini planlardık. Lipit ve glukoz değerlendirmesini kardiyometabolik riskle ilişkilendirir; diğer laboratuvar ve görüntülemeleri uygulama verileri, öykü ve muayenenin ortaya çıkardığı sorulara göre seçerdik.

Her yıl aynı manevraları ve testleri otomatik tekrarlamak yerine, bir önceki değerlendirmeden bu yana neyin değiştiğine bakarız. Check the Life’ın zamansal boyutu burada değer kazanır: kilo, hareket, uyku, stres, sosyal destek, belirtiler ve klinik ölçümlerdeki yön değişiklikleri yeni muayene veya test gereksinimini belirleyebilir. Kişiye de “bugün hangi riskleri değerlendirdik, hangi muayene ve testleri neden seçtik, sıradaki kontrol ne zaman?” sorularının açık yanıtı verilir.

Hasta kontrol randevusuna nasıl hazırlanabilir?

• Yeni başlayan, değişen veya sizi kaygılandıran belirtileri kısa bir zaman çizelgesiyle yazın.
• Kullandığınız reçeteli ilaçları, reçetesiz ağrı kesicileri, vitaminleri ve bitkisel ürünleri listeleyin.
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı, inme veya kanser gibi yeni öğrendiğiniz bilgileri paylaşın.
• Son aşı, kanser taraması ve önceki anormal test tarihlerinizi getirin.
• “Bu muayene veya test hangi soruyu yanıtlıyor; sonuç normal dışı olursa ne yapacağız?” diye sorun.
• Belirli bir bölgenin muayenesini istiyor ya da istemiyorsanız bunu açıkça söyleyin. Muayene açıklama ve onamla yapılmalıdır.

Dijital sağlık ve tele-tıp bu dengeyi nasıl değiştirebilir?

Evde tansiyon, nabız ve ritim ölçümleri; giyilebilir cihazlar ve görüntülü görüşmeler koruyucu sağlık hizmetinin bir bölümünü klinik dışına taşıyor. Bu gelişme fizik muayeneyi ortadan kaldırmaz. Hangi hastanın yüz yüze değerlendirilmesi gerektiğini belirleyen iyi bir triyaj sistemini daha önemli hâle getirir.

Uzaktan görüşmede ayrıntılı öykü alınabilir, taramalar ve aşılar planlanabilir, ev ölçümleri incelenebilir. Ancak yeni nefes darlığı, nörolojik belirti, ele gelen kitle veya cihaz verisiyle açıklanamayan klinik değişiklik yüz yüze muayene gerektirebilir. Geleceğin iyi sağlık kontrolü, herkese aynı sayıda ölçüm yapan sistem değil; gereksiz uyarıyı azaltıp doğru kişiyi doğru zamanda fiziksel değerlendirmeye yönlendiren sistem olacaktır.

Drozdogan Akademi yorumu

NEJM tartışmasının değeri, fizik muayeneyi “yapılsın mı, yapılmasın mı?” ikiliğinden çıkarıp hangi amaçla yapıldığını sorgulatmasıdır. Belirtisi olan kişide fizik muayene tanısal düşüncenin ayrılmaz parçasıdır. Bilinen hastalıkta tedaviyi ve izlem kararını yönlendirir. Sağlıklı ve düşük riskli bir kişide ise aynı muayene, hedefi belirsiz bir taramaya dönüşebilir.

İyi hekimlik daha uzun bir muayene listesinden ibaret değildir. Hastayı dinlemek, riski doğru tahmin etmek, kanıtlı taramaları zamanında uygulamak, gereksiz testlerden kaçınmak ve belirsizlik ortaya çıktığında bunu açıkça anlatmak aynı bütünün parçalarıdır. Hastanın bedenine temas bazen tanısal, bazen güven kurucu bir değere sahiptir; her iki durumda da amaçlı, saygılı ve onamlı olmalıdır.

Bu nedenle sağlıklı erişkin için en uygun model, herkese her yıl baştan ayağa muayene veya hiç kimseye muayene yok şeklinde kurulamaz. Doğru model; temel ölçümleri koruyan, kanıtlı koruyucu hizmetleri aksatmayan ve muayenenin kapsamını kişinin öyküsü, riski, yaşı, tercihleri ve önceki bulgularına göre değiştiren seçici bir yaklaşımdır.

Bilimsel kaynaklar

1. Nigam M, Goroll AH, Cifu AS. Physical Examination for Asymptomatic Adults. N Engl J Med. 2026;395:923-925.
2. Krogsbøll LT, Jørgensen KJ, Gøtzsche PC. General health checks in adults for reducing morbidity and mortality from disease. Cochrane Database Syst Rev. 2019;1:CD009009.
3. Liss DT ve ark. General Health Checks in Adult Primary Care: A Review. JAMA. 2021;325:2294-2306.
4. Bloomfield HE, Wilt TJ. Evidence Brief: Role of the Annual Comprehensive Physical Examination in the Asymptomatic Adult. VA Evidence Synthesis Program; 2011.
5. Duan L, Mukherjee EM, Federman DG. The physical examination: patient preferences and expectations during primary care visits. Postgrad Med. 2020;132:102-108.
6. Packheiser J ve ark. A systematic review and multivariate meta-analysis of the physical and mental health benefits of touch interventions. Nat Hum Behav. 2024;8:1088-1107.
7. U.S. Preventive Services Task Force. Hypertension in Adults: Screening. 2021.
8. U.S. Preventive Services Task Force. Asymptomatic Carotid Artery Stenosis: Screening. 2021.
9. U.S. Preventive Services Task Force. Skin Cancer: Screening. 2023.

Bu içerik, belirtisi olmayan ortalama riskli erişkinlerin koruyucu sağlık ziyaretini tartışır. Yeni belirti, bilinen hastalık, gebelik, ileri yaş kırılganlığı, kanser tedavisi veya kişiye özgü yüksek risk varlığında muayene ve test planı farklılaşır.