Alektinib (Alecensa) Nedir? FDA Onayı, Türkiye Ruhsatı ve Geri Ödeme Durumu
Alektinib (Alecensa) nedir? Künye, ALINA ve ALEX verileri, Türkiye ruhsatı ve fiyat
Alektinib, ALK pozitif akciğer kanserinde on yıldır kullanılan ve bugün hâlâ birinci basamağın temel taşlarından biri olan bir ilaçtır. Ama asıl önemi başka yerde: ameliyatla çıkarılmış erken evre ALK pozitif akciğer kanserinde onay alan ilk ve tek hedefli tedavidir. ALINA çalışmasında nüks ya da hayat kaybı riskini dörtte bire indirdi (tehlike oranı 0,24). Bu yazı ilacın tam künyesini, erken evre ve metastatik verilerini, oranlarıyla yan etkilerini, doz azaltım şemasını, Türkiye'deki ruhsat–geri ödeme–fiyat durumunu ve alektinib sonrası seçenekleri bir arada veriyor.
| Etkin madde | Alektinib |
| Ticari adı | ALECENSA (Türkiye ve ABD'de aynı) |
| Ruhsat sahibi (Türkiye) | Roche Müstahzarları Sanayi A.Ş. |
| Üretici | Genentech / Roche — İsviçre'den ithal |
| Sınıfı | İkinci kuşak ALK tirozin kinaz inhibitörü |
| ATC kodu | L01ED03 |
| Form | 150 mg sert kapsül, 224 kapsüllük kutu |
| Standart doz | 600 mg günde 2 kez — sabah 4 kapsül, akşam 4 kapsül; aralarında 12 saat |
| Doz azaltım basamakları | 600 mg × 2 → 450 mg × 2 → 300 mg × 2; 300 mg × 2 tolere edilemezse kesilir |
| Yemekle ilişkisi | Mutlaka yemekle birlikte alınır — aç karnına emilim belirgin düşer |
| Onaylı kullanım alanları | ALK pozitif ameliyat edilmiş erken evre ve ileri evre/metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanseri |
| Adjuvan tedavi süresi | En fazla 2 yıl |
| Reçete durumu (Türkiye) | Beyaz reçete; tıbbi onkoloji uzman raporu ile |
| Tarih | Onay |
|---|---|
| 11 Aralık 2015 | Krizotinib sonrası ilerleyen ALK pozitif metastatik hastalıkta hızlandırılmış onay |
| 6 Kasım 2017 | Birinci basamak ALK pozitif metastatik hastalık |
| 18 Nisan 2024 | Ameliyat sonrası (adjuvan) tedavi — 4 cm ve üzeri ya da lenf bezi tutulumu olan ALK pozitif hastalarda. Bu alandaki ilk ve tek hedefli tedavi onayıdır |
Etki mekanizması
ALK geni, bir kromozom kırılması sonucu başka bir genle birleştiğinde (füzyon) sürekli açık kalan bir büyüme sinyali üretir; hücre "bölün" emrini hiç durmadan alır. Alektinib bu enzimi bloke ederek STAT3 ve Akt gibi aşağı yolakları kapatır ve hücre bölünmesini durdurur.
İki teknik ayrıntı pratikte fark yaratır:
Etkin metabolit: M4
Karaciğerde CYP3A4 ile oluşan M4 metaboliti, ana molekülle benzer güçte etki gösterir. Yani ilacın etkisi tek bir molekülden değil, ikisinin toplamından gelir.
Beyne geçiş
Alektinib, beyinden dışarı pompalayan taşıyıcı sistemlerin (P-glikoprotein) hedefi değildir; bu nedenle merkezi sinir sisteminde birikebilir. ALK pozitif hastalık beyne çok sık yayıldığı için bu belirleyici bir özelliktir.
Yemek bağımlılığı
Ağızdan emilimi yaklaşık %37'dir ve yağlı bir öğünle birlikte alındığında kan düzeyi üç katına kadar çıkar. Bu, "isterseniz yemekle alın" değil, doğru dozu almanın koşuludur.
Erken evre hastalık: ALINA çalışması
ALINA, ameliyatla tamamen çıkarılmış ALK pozitif akciğer kanserinde 2 yıllık alektinibi, standart platin kemoterapisiyle karşılaştıran faz 3 çalışmadır (NCT03456076). Hasta grubu: evre IB (tümör ≥4 cm) ile evre IIIA arası, toplam 257 hasta (130'a karşı 127).
tehlike oranı
ilk analiz
kemoterapi: %54,0
kemoterapi: %47,0
tehlike oranı
| Sonlanım | İlk analiz | 4 yıllık güncelleme ortanca takip 48 ay |
|---|---|---|
| Hastalıksız sağkalım (tüm hastalar) | Ulaşılmadı vs 41,3 ay HR 0,24 (0,13–0,43); p<0,001 |
Ulaşılmadı vs 41,4 ay HR 0,35 (0,23–0,54) |
| 2 yılda hastalıksız | %93,6 vs %63,7 | — |
| 3 yılda hastalıksız | %88,7 vs %54,0 | — |
| 4 yılda hastalıksız | — | %75,5 vs %47,0 |
| Evre II–IIIA alt grubu | HR 0,24 (0,13–0,45) | HR 0,36 (0,23–0,56); 4 yılda %74,5 vs %46,3 |
| Beyin hastalıksız sağkalım | HR 0,22 (0,08–0,58) 2 yılda %98,4 vs %85,8 |
HR 0,37 (0,19–0,74) 4 yılda %90,4 vs %76,1 |
| Genel sağkalım | Olgunlaşmamış (2'ye karşı 4 olay) | 4 yılda %98,4 vs %92,4 HR 0,40 (0,12–1,32) — hâlâ olgunlaşmamış |
Bu tabloda iki şeyi birlikte okumak gerekir. İlk analizdeki 0,24'lük tehlike oranı, adjuvan onkolojide nadiren görülen bir büyüklüktedir — nüks riskinin dörtte bire inmesi demektir. Ancak takip uzadıkça oran 0,35'e yükselmiştir. Bu beklenen bir durumdur: tedavi 2 yılda biter, sonrasında bir kısım hastada geç nüksler ortaya çıkar. Yani soru şu hale geliyor — alektinib nüksü önlüyor mu, yoksa geciktiriyor mu? Dört yıllık veri hâlâ güçlü bir fark gösteriyor (%75,5'e karşı %47,0), ama eğrilerin daha uzun takipte ne yapacağı henüz bilinmiyor. Genel sağkalım da olgunlaşmamıştır ve muhtemelen uzun süre olgunlaşmayacaktır.
Beyin verisi ayrıca önemlidir. ALK pozitif akciğer kanseri beyne çok sık yayılır ve ameliyat edilmiş bir hastada ilk nüks yeri sıklıkla beyindir. ALINA'da beyin hastalıksız sağkalım için tehlike oranı 0,22 çıkmıştır; dördüncü yılda alektinib alan hastaların %90,4'ünde beyinde nüks görülmemiştir (kemoterapi kolunda %76,1). Kemoterapinin beyne geçmediği düşünülürse bu fark biyolojik olarak da beklenendir.
Metastatik hastalık: ALEX çalışması ve nihai sağkalım
ALEX, daha önce tedavi almamış ALK pozitif metastatik hastalıkta alektinibi krizotinible karşılaştırdı (NCT02075840; 303 hasta). Nihai genel sağkalım analizi ESMO 2025'te sunuldu ve tablo beklenenden daha karmaşık çıktı.
| Alektinib | Krizotinib | |
|---|---|---|
| Ortanca progresyonsuz sağkalım | 34,8 ay | 10,9 ay |
| HR 0,43 (0,32–0,58) | ||
| Ortanca genel sağkalım | 81,1 ay (62,3–ulaşılamadı) | 54,2 ay (34,6–75,6) |
| HR 0,78 (0,56–1,08); p=0,132 — anlamlılığa ulaşmadı | ||
| 7 yıllık genel sağkalım | %48,6 | %38,2 |
| 5 yıllık genel sağkalım | %62,5 | %45,5 |
| Ortanca yanıt süresi | 42,3 ay | 11,1 ay (HR 0,41) |
| Ortanca tedavi süresi | 28,1 ay | 10,8 ay |
| Başlangıçta beyin metastazı olanlarda sağkalım | 63,4 ay | 30,9 ay (HR 0,68) |
81,1 aya karşı 54,2 ay — yaklaşık 27 aylık fark — ama istatistiksel olarak anlamlı değil. Neden? İki nedenden. Birincisi çapraz geçiş: krizotinib kolundaki hastaların %25,2'si ilerleme sonrası alektinibe geçti. Yani karşılaştırma "alektinib alan" ile "almayan" arasında değil, "baştan alan" ile "sonradan alan" arasındaydı. İkincisi güven aralığının üst sınırı 1,08 — yani "fark yok" senaryosu verilerle hâlâ uyumlu.
Doğru okuma şudur: alektinib hastalığın ilerlemesini üç kattan fazla geciktirir ve bu tartışmasızdır; yaşam süresini uzattığı ise randomize olarak kanıtlanamamıştır. Ortanca genel sağkalımın 81 aya — yani yaklaşık 7 yıla — ulaşması, metastatik akciğer kanseri için yine de olağandışı bir rakamdır.
Yan etkiler: oranlarıyla
Alektinibin yan etki profili, genel kanının aksine kemoterapiye benzemez. Öne çıkanlar kabızlık, kas ağrısı, karaciğer testlerinde yükselme ve — laboratuvar olarak en sık görüleni — kas enzimi (CPK) yüksekliğidir. Aşağıdaki tablolar erken evre (ALINA) ve metastatik (ALEX) çalışmaları için ayrı verilmiştir, çünkü hasta grupları ve dolayısıyla oranlar farklıdır.
| Yan etki | Herhangi derece | Derece 3–4 |
|---|---|---|
| Kabızlık | %42 | %0,8 |
| Kas ağrısı (miyalji) | %34 | %0,8 |
| Döküntü | %23 | %1,6 |
| Ödem | %16 | %0 |
| Kilo artışı | %13 | %0,8 |
| Kalp hızında yavaşlama (bradikardi) | %12 | %0 |
| Laboratuvar bulguları | ||
| CPK (kas enzimi) yüksekliği | %77 | %8 |
| AST yüksekliği | %75 | %0,8 |
| Bilirubin yüksekliği | %68 | %2,3 |
| Hemoglobin düşüklüğü | %69 | %0 |
| ALT yüksekliği | %57 | %2,3 |
| Kreatinin yüksekliği | %41 | %0 |
| Yan etki | Herhangi derece | Derece 3–4 |
|---|---|---|
| Kabızlık | %34 | %0 |
| Kas ağrısı | %23 | %0 |
| Ödem | %22 | %0,7 |
| Döküntü | %15 | %0,7 |
| Böbrek işlev bozukluğu | %12 | %3,9 |
| Kalp hızında yavaşlama | %11 | %0 |
| Laboratuvar bulguları | ||
| Kansızlık (anemi) | %62 | %7 |
| Bilirubin yüksekliği | %54 | %5 |
| AST yüksekliği | %50 | %6 |
| ALT yüksekliği | %40 | %6 |
| Kreatinin yüksekliği | %38 | %4,1 |
| CPK yüksekliği | %37 | %2,8 |
| Durum | Sıklık | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Akciğer iltihabı (İAH / pnömonit) | %1,7 | Herhangi derecede görülürse ilaç kalıcı olarak kesilir |
| Hemolitik anemi | %3,1 | Kansızlık derinleşirse yalnız demire bakmak yetmez; hemoliz araştırılmalıdır |
| Işığa duyarlılık (fotosensitivite) | Yaygın | Güneş koruması şart — aşağıya bakınız |
| Ağır kas ağrısı ve CPK yüksekliği | CPK yüksekliği çok yaygın | Açıklanamayan kas ağrısı ve güçsüzlükte CPK ölçülür |
Hemolitik anemi, bu ilacın az bilinen ama önemli bir uyarısıdır. Alektinib kullanan bir hastada hemoglobin düşerse, ilk refleks genellikle "kanser ilerliyor" ya da "demir eksikliği" olur. Oysa hastaların yaklaşık %3'ünde alyuvarların parçalanmasına bağlı bir kansızlık gelişebilir. Bilirubin yüksekliğinin bu kadar sık görülmesi (%54–68) da bazen karaciğerden değil, hemolizden kaynaklanır. Bu ayrım yapılmazsa gereksiz yere karaciğer toksisitesi sanılıp tedavi kesilebilir.
| ALINA (adjuvan) | ALEX (metastatik) | |
|---|---|---|
| Doza ara verme | %27 | %20–32 |
| Doz azaltımı | %26 | %17–23 |
| Yan etki nedeniyle tamamen bırakma | %5 (kemoterapi kolunda %13) | %11–18 |
| Derece 3–4 yan etki | %30 (kemoterapi %31) | %57,9 (krizotinib %57,6) |
ALINA'daki en anlamlı karşılaştırma şudur: alektinib kolunda tedaviyi yan etki nedeniyle bırakma oranı %5 iken, kemoterapi kolunda %13 idi. Derece 3–4 yan etki oranları neredeyse aynıydı (%30'a karşı %31), ama tedaviye bağlı derece 3–4 olaylar alektinibde belirgin daha azdı (%18'e karşı %28). Yani iki yıl hap içmek, dört kür kemoterapiden hem daha etkili hem daha kolay tolere edilebilir çıktı.
Tablolar okunurken dikkat: Yüzdeler farklı kaynaklardan ve farklı tanımlardan gelir. ALINA'da CPK yüksekliği laboratuvar bulgusu olarak %77, bildirilen yan etki olarak %43 görünür — bu bir çelişki değil, iki farklı ölçüm yöntemidir. Akciğer iltihabı ve hemolitik anemi oranları Avrupa ürün bilgisinin havuzlanmış güvenlilik verisinden gelir, yalnız ALINA ya da ALEX'ten değil. ALINA'ya özgü fotosensitivite, İAH ve hemolitik anemi oranlarını ayrıca doğrulayamadık.
Doz azaltımı ve yönetim şeması
| Basamak | Doz | Kapsül sayısı |
|---|---|---|
| Başlangıç | 600 mg günde 2 kez | Sabah 4 + akşam 4 |
| 1. azaltım | 450 mg günde 2 kez | Sabah 3 + akşam 3 |
| 2. azaltım | 300 mg günde 2 kez | Sabah 2 + akşam 2 |
| Tolere edilemezse | Kalıcı olarak kesilir | |
| Durum | Yapılacak |
|---|---|
| ALT/AST normalin 5 katından yüksek, bilirubin ≤2 kat | Ara verilir; 3 katın altına ya da başlangıca dönünce azaltılmış dozla devam edilir |
| ALT/AST 3 katın üzerinde ve bilirubin 2 katın üzerinde safra tıkanıklığı ya da hemoliz yokken |
Kalıcı olarak kesilir |
| Toplam bilirubin normalin 3 katından yüksek | Ara verilir; 1,5 katın altına inince azaltılmış dozla devam edilir |
| Akciğer iltihabı — herhangi derecede | Kalıcı olarak kesilir |
| Belirti veren bradikardi | Kalp hızı 60'ın üzerine çıkana kadar ara verilir. Katkıda bulunan başka bir ilaç varsa o düzeltilir ve aynı dozla devam edilir; yoksa azaltılmış dozla |
| Hayatı tehdit eden bradikardi, katkıda bulunan ilaç yok | Kalıcı olarak kesilir |
| CPK normalin 5 katından yüksek | 2,5 katın altına inene kadar ara verilir; aynı dozla devam edilir |
| CPK 10 katın üzerinde veya 5 kat üzeri ikinci kez | 2,5 katın altına inene kadar ara verilir; azaltılmış dozla devam edilir |
| Derece 3 böbrek işlev bozukluğu (kreatinin 3 kat üzeri) | 1,5 katın altına inene kadar ara verilir; azaltılmış dozla devam edilir |
| Derece 4 böbrek işlev bozukluğu | Kalıcı olarak kesilir |
İki kural özellikle akılda tutulmalı. Birincisi: akciğer iltihabı herhangi derecede görülürse ilaç kalıcı olarak kesilir — birçok ilaçta olduğu gibi "hafifse devam" seçeneği yoktur. Yeni başlayan öksürük, nefes darlığı ve ateş derhal değerlendirilmelidir. İkincisi: karaciğer enzimleri ile bilirubinin birlikte yükselmesi (ALT/AST >3 kat ve bilirubin >2 kat) da kalıcı kesme gerektirir — ancak bundan önce hemolitik anemi ve safra tıkanıklığı dışlanmalıdır, çünkü bu ilaçta bilirubin yüksekliğinin başka nedenleri de vardır.
| Durum | Doz |
|---|---|
| Hafif ve orta karaciğer yetmezliği | Değişiklik gerekmez |
| Ağır karaciğer yetmezliği (Child-Pugh C) | 450 mg günde 2 kez |
| Hafif ve orta böbrek yetmezliği | Değişiklik gerekmez |
| Ağır böbrek yetmezliği | Avrupa ürün bilgisi "değişiklik gerekmez" der (böbrek atılımı ihmal edilebilir); ABD ürün bilgisi ise "çalışılmamıştır" demektedir — bu gerçek bir metin farkıdır |
Farmakokinetik ve ilaç etkileşimleri
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Ağızdan emilim | %37; yağlı öğünle birlikte kan düzeyi 3 kata kadar artar |
| En yüksek kan düzeyine ulaşma | Yaklaşık 4 saat |
| Plazma proteinine bağlanma | %99'un üzerinde (hem alektinib hem M4) |
| Yıkım yolu | CYP3A4; etkin metabolit M4 oluşur |
| Atılım | Yaklaşık %98 dışkı yoluyla; idrarla atılım ihmal edilebilir |
Etkileşimler. CYP3A4'ü baskılayan ilaçlar (ketokonazol, itrakonazol, klaritromisin, eritromisin) ve greyfurt, alektinibin kan düzeyini yükselterek toksisiteyi artırır. CYP3A4'ü hızlandıran ilaçlar (rifampisin, fenitoin, karbamazepin, fenobarbital) ve sarı kantaron (St. John's wort) ise etkinliği düşürür. Ayrıca kalp hızını yavaşlatan ilaçlarla (beta blokerler, bazı kalsiyum kanal blokerleri, digoksin) birlikte kullanımda bradikardi riski artar — bu ilaçları kullanıyorsanız mutlaka bildirin. Yeni bir ilaca başlarken her seferinde alektinib kullandığınızı söyleyin.
Türkiye'de ruhsat, geri ödeme ve fiyat
Ruhsat. ALECENSA Türkiye'de ruhsatlıdır; ruhsat sahibi Roche Müstahzarları Sanayi A.Ş.'dir. Türkiye'deki onaylı endikasyonlar üç başlıktır:
1. Ameliyat edilmiş erken evre hastalıkta adjuvan tedavi: ALK pozitifliği (FISH, RT-PCR, yeni nesil dizileme ile rearanjman/füzyon gösterimi ya da immünohistokimya) saptanan, yüksek nüks riskli — evre IB (tümör ≥4 cm) ile evre IIIA arası — hastalarda, tümörün tam çıkarılmasını takiben. Tedavi süresi en fazla 2 yıldır.
2. İleri evre/metastatik hastalıkta birinci basamak: ALK pozitif hastalarda tek ajan olarak ilerlemeye kadar.
3. Krizotinib sonrası: Daha önce krizotinib almış ALK pozitif lokal ileri ya da metastatik hastalarda tek ajan olarak ilerlemeye kadar.
Doğrulanamadı: Ruhsat tarihi ve ruhsat numarası. Bu yazının hazırlanması sırasında titck.gov.tr adresine erişilemedi; endikasyon metni üçüncü taraf KÜB aynasından alınmıştır. Türkiye'deki ruhsat ve endikasyon durumunu doğrulamanın tek güvenilir yolu titck.gov.tr/kubkt adresinden etkin madde adıyla ("alektinib") sorgulamaktır.
SGK geri ödeme durumu
Alektinib SGK kapsamındadır, ancak geri ödeme koşulları ruhsattan daha dardır ve bu fark pratikte önemlidir:
- Birinci basamak: ALK pozitifliği akredite laboratuvarda FISH testi ile doğrulanmış ileri evre hastalarda, tek ajan olarak ilerlemeye kadar karşılanır.
- İkinci basamak: Daha önce krizotinib almış ve ilerleme gelişmiş, ALK pozitifliği FISH ile doğrulanmış metastatik hastalarda ilerlemeye kadar karşılanır.
- Ardışık kullanım yasağı: Alektinib sonrası ilerleyen hastalarda ardışık ya da kombine olarak krizotinib, brigatinib veya seritinib kullanımı karşılanmaz.
- İstisna: Alektinib, brigatinib ve seritinib arasında yalnızca tolere edilemeyen majör yan etki (derece 3–4) nedeniyle yapılan değişiklik — ve bu durum Sağlık Bakanlığı endikasyon dışı kullanım onayında belirtilmişse — ardışık kullanım sayılmaz.
İki nokta dikkat gerektiriyor. Birincisi: geri ödeme metni ALK pozitifliği için yalnız FISH testini kabul etmektedir, oysa ruhsat metni RT-PCR, yeni nesil dizileme ve immünohistokimyayı da kabul eder. Tanı NGS ile konulmuşsa, geri ödeme aşamasında ek bir doğrulama gerekebilir. İkincisi: geri ödeme metninde adjuvan (ameliyat sonrası) kullanım yer almamaktadır — ruhsatta olan bu endikasyonun geri ödeme durumu ayrıca teyit edilmelidir. Ruhsat ve geri ödeme iki ayrı süreçtir; bir ilacın ruhsatlı olması SGK'nın karşıladığı anlamına gelmez.
Geri ödeme kuralları sık değişir. Yukarıdaki metin bu yazının hazırlandığı tarihte elimizdeki koşulu yansıtır; güncel SUT metni ve eczane uygulaması ayrıca teyit edilmelidir.
Fiyat ve bir kürlük maliyet
| Ürün | Perakende satış fiyatı | Not |
|---|---|---|
| ALECENSA 150 mg, 224 sert kapsül | 108.391,73 ₺ | Barkod 8699505153407; Eylül 2026 itibarıyla geçerli |
Fiyat hareketi: 2026 boyunca fiyat 108.391,73 ₺ ile 100.054,00 ₺ arasında gidip gelmiştir (Mart 2026'da kısa süreli 100.054,00 ₺ olarak listelenmiş, 31 Mart'tan itibaren yeniden 108.391,73 ₺'ye dönmüştür). Eylül 2026 itibarıyla geçerli olan 108.391,73 ₺'dir. İlaç fiyatları Türkiye'de düzenli güncellendiği için aşağıdaki hesap yalnız büyüklük fikri vermek içindir.
| Senaryo | Günlük doz | 28 gün için gereken | Kutu ihtiyacı | Yaklaşık maliyet |
|---|---|---|---|---|
| Standart kullanım adjuvan, birinci basamak veya krizotinib sonrası — hepsi aynı |
600 mg × 2 8 kapsül/gün |
224 kapsül | 1 kutu (tam karşılar) | ≈ 108.392 ₺ |
| 1. doz azaltımı | 450 mg × 2 6 kapsül/gün |
168 kapsül | 1 kutu (56 kapsül artar) | ≈ 108.392 ₺ artan kapsüller sonraki döneme devreder |
| 2. doz azaltımı | 300 mg × 2 4 kapsül/gün |
112 kapsül | 1 kutu (112 kapsül artar) | ≈ 108.392 ₺ kutu iki 28 günlük dönemi karşılar |
Alektinibin kutu yapısı, bu tür ilaçlar arasında en rasyonel olanlardan biridir: 224 kapsül, standart dozda tam olarak 28 günü karşılar (8 × 28 = 224). Yani artık yoktur, eksik yoktur. Doz azaltıldığında ise kutu daha uzun süre yeter ve maliyet fiilen düşer — kalan kapsüller sonraki döneme devreder.
Ancak: Bu hesaplar bizim kendi hesaplarımızdır, resmî bir fiyatlandırma değildir. Burada verilen rakam ilacın listeye yansıyan bedelidir; SGK kapsamındaki bir hasta bu tutarı ödemez. Adjuvan kullanımda tedavi 2 yıl sürdüğü için toplam ilaç bedeli yaklaşık 26 kutuya karşılık gelir — yani bugünkü fiyatla yaklaşık 2,8 milyon ₺ düzeyinde bir bedel söz konusudur.
Alektinib nasıl kullanılır? Pratik bilgiler
- Sabah 4 kapsül, akşam 4 kapsül — aralarında yaklaşık 12 saat olacak şekilde, her gün aynı saatlerde.
- Mutlaka yemekle birlikte alın. Bu bir tercih değil, zorunluluktur: aç karnına alındığında ilacın kana geçişi belirgin düşer. Yağ içeren bir öğün emilimi en iyi destekler.
- Kapsülleri bol suyla bütün olarak yutun; açmayın, ezmeyin, sıvıda çözmeyin.
- Doz unutulursa telafi edilmez; bir sonraki doz normal saatinde alınır. İlaç alındıktan sonra kusulursa doz tekrarlanmaz.
- Güneş koruması şarttır. Alektinib ışığa duyarlılık yapar ve alışılmadık derecede kolay güneş yanığı görülebilir. Öğle saatlerinde güneşten kaçının, kapalı giysi ve güneş gözlüğü kullanın, en az 30 faktörlü güneş kremini düzenli uygulayın. Bu, tedavi bittikten sonra da bir süre geçerlidir.
- Kabızlık en sık yan etkidir (%34–42). Bol sıvı, lifli beslenme ve gerekirse hekim önerisiyle dışkı yumuşatıcı ile önden yönetilmesi, sonradan tedavi etmekten kolaydır.
- Açıklanamayan kas ağrısı, güçsüzlük ya da koyu renkli idrarı mutlaka bildirin — CPK yüksekliği araştırılmalıdır.
- Nabzınız yavaşlarsa (baş dönmesi, halsizlik, bayılma hissi) bildirin; kalp hızını yavaşlatan başka ilaç kullanıyorsanız mutlaka söyleyin.
- Yeni başlayan öksürük, nefes darlığı ya da ateşte vakit kaybetmeden başvurun — akciğer iltihabı herhangi derecede görülürse ilaç kalıcı kesilir.
Gebelik ve korunma — sürelere dikkat. Alektinib anne karnındaki bebeğe zarar verebilir. Güncel ürün bilgilerine göre: kadınlarda tedavi süresince ve son dozdan sonra en az 5 hafta, doğurganlık çağında eşi olan erkeklerde tedavi süresince ve son dozdan sonra en az 3 ay etkili korunma gerekir. Tedavi süresince emzirilmemelidir. İnternette dolaşan "her iki cinsiyet için 6 ay" ya da "kadınlar için 3 ay" gibi bilgiler güncel değildir.
Yaygın bir yanlış bilgiyi düzeltelim. Alektinib hakkında dolaşan bazı hasta bilgilendirme metinlerinde "enfeksiyona yatkın olabilirsiniz, kalabalıktan uzak durun" ve "ilaçlara elle temas etmeyin, eldiven kullanın" gibi uyarılar yer alır. Bunlar klasik kemoterapiye ait uyarılardır ve alektinib için geçerli değildir. Alektinib belirgin nötropeni yapmaz ve sitotoksik ilaçlar için geçerli olan temas önlemleri gerektirmez. Bu tür genel metinler, hastada gereksiz kaygı yaratır. Alektinibde asıl dikkat edilmesi gerekenler yukarıda sıralananlardır: yemekle alma, güneş koruması, kabızlık, kas ağrısı ve karaciğer testleri.
Direnç: alektinibden sonra ne olur?
| Mekanizma | Sıklık | Anlamı |
|---|---|---|
| ALK direnç mutasyonu | Dirençli olguların %63–67'si | Bunlar arasında G1202R ≈%37, I1171 serisi ≈%26, L1196M ≈%22, V1180L ≈%11 |
| MET gen amplifikasyonu | Doku biyopsilerinde ≈%15 | ALK'dan bağımsız bir kaçış yolu; ALK inhibitörü + MET inhibitörü kombinasyonları araştırılmaktadır |
| NRG1–HER3–EGFR aksı aktivasyonu | Sıklık doğrulanamadı | Bir başka ALK'dan bağımsız kaçış yolu |
| NF2 değişiklikleri | Sıklık doğrulanamadı | Birinci basamak alektinibe erken direnç ile ilişkilendirilmiştir |
Bu tablonun pratik karşılığı şudur: alektinib sonrası ilerlemede yeniden biyopsi (doku ya da sıvı) yapmak, tedavi seçimini doğrudan değiştirir. Direncin üçte ikisi ALK mutasyonundan geliyorsa bir sonraki ALK inhibitörü mantıklıdır; ama MET amplifikasyonu varsa ALK inhibitörünü değiştirmek işe yaramaz. G1202R en sık mutasyondur ve bu, alektinib sonrasında lorlatinibin neden mantıklı bir seçim olduğunun açıklamasıdır — lorlatinib bu mutasyonu aşabilen ilaçtır.
| Seçenek | Durum |
|---|---|
| Lorlatinib | En sık tercih edilen sonraki ALK inhibitörü; G1202R dahil çoğu tek mutasyonu kapsar ve beyin koruması güçlüdür. Alektinib sonrası özgül yanıt ve sağkalım rakamlarını doğrulayamadık |
| Brigatinib | Alektinib sonrası J-ALTA çalışmasında yanıt oranı %34, ortanca progresyonsuz sağkalım ≈7 ay (n=47) |
| Neladalkib (NVL-655) | Dördüncü kuşak; FDA'da öncelikli değerlendirmede, karar tarihi 27 Kasım 2026. Türkiye'de ruhsatlı değildir |
| Platin + pemetreksed kemoterapisi | ALK inhibitörü seçenekleri tükendiğinde; beyin hastalığı varsa TKİ'ye devam edilerek |
Türkiye'ye özgü kritik bir kısıt: SGK metnine göre alektinib sonrası ilerleyen hastalarda krizotinib, brigatinib ve seritinib ardışık olarak karşılanmaz. Metinde lorlatinib bu yasak listesinde yer almamaktadır; nitekim lorlatinibin kendi geri ödeme koşulu, "daha önce alektinib ile tedavi edilmişken ilerleme gelişmiş" hastaları açıkça kapsamaktadır. Yani Türkiye'de alektinib sonrası öngörülen yol lorlatinibden geçmektedir. Bu, uluslararası uygulamayla da uyumludur.
Alektinib mi, lorlatinib mi? Birinci basamak seçimi
Kılavuzlar alektinib, lorlatinib ve brigatinibin üçünü de birinci basamakta tercih edilen seçenekler arasında sayar. Aralarında doğrudan karşılaştıran randomize bir çalışma yoktur; aşağıdaki tablo iki ayrı çalışmadan derlenmiştir ve doğrudan karşılaştırma değildir.
| Alektinib | Lorlatinib | |
|---|---|---|
| Birinci basamak çalışması | ALEX (krizotinibe karşı) | CROWN (krizotinibe karşı) |
| Ortanca progresyonsuz sağkalım | 34,8 ay | Ulaşılmadı; 7 yılda %55 ilerlemesiz |
| Progresyonsuz sağkalım tehlike oranı | 0,43 | 0,19 |
| Beyin koruması | Güçlü | Daha güçlü (beyin içi ilerleme HR 0,06) |
| Ortanca genel sağkalım | 81,1 ay (anlamlı değil, HR 0,78) | Olgunlaşmadı |
| Ameliyat sonrası (adjuvan) onayı | VAR | YOK |
| Baskın yan etkiler | Kabızlık, kas ağrısı, karaciğer testi ve CPK yüksekliği, ışığa duyarlılık | Kan yağı yüksekliği, bilişsel ve duygudurum etkileri, ödem, kilo artışı |
| Bilişsel yan etki | Yok | Yaklaşık %30 (ağır olan %5) |
| Doz şeması | Günde 2 kez, yemekle | Günde 1 kez, yemekten bağımsız |
Pratik çerçeve: Lorlatinibin progresyonsuz sağkalım ve beyin koruması sayıları daha güçlüdür — dolaylı karşılaştırmalar da bu yöndedir. Buna karşılık alektinibin yan etki profili daha hafiftir ve bilişsel etkiler tablosu yoktur; bu, aktif çalışan, zihinsel performansı mesleği için kritik olan hastalarda belirleyici olabilir. Ameliyat edilmiş erken evre hastalıkta ise seçenek yoktur: o alanda onaylı tek ilaç alektinibdir. Karar; beyin metastazı varlığı, hastanın mesleği ve günlük yaşamı, kan yağı ve karaciğer durumu, günde bir mi iki mi doz tercih edildiği ve geri ödeme koşulları üzerinden birlikte verilir.
Sık sorulan sorular
- Ameliyat oldum, tümör tamamen çıkarıldı. Neden hâlâ ilaç kullanacağım?
- Çünkü gözle görülmeyen mikroskobik hücreler kalmış olabilir ve ALK pozitif hastalıkta nüks riski yüksektir. ALINA çalışmasında 2 yıllık alektinib, nüks ya da hayat kaybı riskini belirgin azalttı: dördüncü yılda hastalıksız kalanların oranı %75,5'e karşı %47,0 idi. Ayrıca beyinde nüks görülmeyen hasta oranı %90,4'e karşı %76,1 çıktı — kemoterapi beyne geçemediği için bu fark biyolojik olarak da beklenir.
- Adjuvan tedavi ne kadar sürecek?
- En fazla 2 yıl. Bu süre çalışmada belirlenmiştir; tolere edilemeyen yan etki ya da nüks olursa daha erken kesilir. Metastatik hastalıkta ise süre baştan belirlenmez, hastalık ilerleyene kadar devam edilir.
- Alektinib nüksü önlüyor mu, yoksa erteliyor mu?
- Bu, alanın en dürüst sorusu ve cevabı henüz kesin değil. İlk analizde tehlike oranı 0,24 iken, dört yıllık takipte 0,35'e yükseldi — yani tedavi bittikten sonra bir kısım hastada geç nüks oluyor. Dört yıllık fark hâlâ büyük (%75,5'e karşı %47,0), ama eğrilerin daha uzun takipte ne yapacağı bilinmiyor. Genel sağkalım da henüz olgunlaşmadı.
- İlacı yemekle almak şart mı?
- Evet, bu bir tercih değil. Alektinibin ağızdan emilimi yaklaşık %37'dir ve yağlı bir öğünle birlikte alındığında kan düzeyi üç katına kadar çıkar. Aç karnına alırsanız, doğru dozu almış olmazsınız. Sabah ve akşam, öğünle birlikte ve aralarında yaklaşık 12 saat olacak şekilde alın.
- Karaciğer testlerim ve bilirubinim yükseldi. İlacı kesecek miyiz?
- Mutlaka değil. Bu değerlerin yükselmesi bu ilaçta çok sıktır (AST %50–75, bilirubin %54–68) ve büyük çoğunluğu hafiftir. Doz ayarlaması için belirli eşikler vardır. Önemli bir ayrıntı: bilirubin yüksekliği her zaman karaciğerden gelmez — alektinib hastaların yaklaşık %3'ünde alyuvarların parçalanmasına (hemolitik anemi) yol açabilir ve bu da bilirubini yükseltir. Bu ayrım yapılmadan tedavi kesilmemelidir.
- Kas ağrılarım var, normal mi?
- Kas ağrısı bu ilacın sık yan etkilerindendir (%23–34) ve çoğunlukla hafiftir. Ancak ağrı belirginse, güçsüzlük varsa ya da idrarınız koyulaştıysa mutlaka bildirin — kas enzimi (CPK) ölçülmelidir. CPK yüksekliği laboratuvar olarak çok sıktır (%37–77) ve belirli eşiklerin üzerinde tedaviye ara verilmesi gerekir.
- Güneşe çıkabilir miyim?
- Dikkatli olmak koşuluyla evet. Alektinib ışığa duyarlılık yapar; alışılmadık derecede kolay güneş yanığı görülebilir. Öğle saatlerinde doğrudan güneşten kaçının, kapalı giysi ve güneş gözlüğü kullanın, en az 30 faktörlü güneş kremini düzenli uygulayın. Bu önlem tedavi bittikten sonra da bir süre sürdürülmelidir.
- Bu ilaç bağışıklığımı düşürür mü? Kalabalıktan uzak durmalı mıyım?
- Hayır. Alektinib bir kemoterapi ilacı değildir ve belirgin nötropeni (savunma hücresi düşüklüğü) yapmaz. İnternette dolaşan "enfeksiyona yatkın olabilirsiniz" ve "ilaca elle temas etmeyin" gibi uyarılar klasik kemoterapiye aittir, bu ilaca değil. Kansızlık görülebilir ama bu farklı bir durumdur. Normal sosyal hayatınızı sürdürebilirsiniz.
- Nefes darlığım ve öksürüğüm başladı, ne yapmalıyım?
- Vakit kaybetmeden başvurun. Alektinib seyrek de olsa (%1,7) akciğer iltihabına yol açabilir ve bu ilaçta kural nettir: akciğer iltihabı herhangi derecede saptanırsa ilaç kalıcı olarak kesilir. "Hafifse devam edelim" seçeneği yoktur. Bu yüzden erken bildirim önemlidir.
- Doz düşürülürse ilaç daha az mı etki eder?
- Doz azaltımı bu ilaçta olağan bir uygulamadır; hastaların yaklaşık dörtte birinde yapılır. Basamaklar 600 mg × 2 → 450 mg × 2 → 300 mg × 2 şeklindedir. Önemli olan, ilacı tamamen bırakmak yerine tolere edilebilir bir dozda tedavide kalabilmektir — nitekim ALINA'da yan etki nedeniyle tamamen bırakma oranı yalnız %5'ti (kemoterapi kolunda %13).
- Türkiye'de SGK karşılıyor mu?
- İleri evre hastalıkta evet — ALK pozitifliği akredite laboratuvarda FISH testi ile doğrulanmışsa, birinci basamakta ve krizotinib sonrası ilerleyen hastalarda ilerlemeye kadar karşılanır. İki noktaya dikkat: geri ödeme metni ALK pozitifliği için yalnız FISH kabul etmektedir (ruhsat metni NGS ve immünohistokimyayı da kabul eder), ve elimizdeki geri ödeme metninde ameliyat sonrası adjuvan kullanım yer almamaktadır. Güncel durumu tedavi ekibinizden teyit ettirin.
- Alektinib sonrası ilerleme olursa ne kullanılır?
- Türkiye'de öngörülen yol lorlatinibdir; nitekim lorlatinibin geri ödeme koşulu "daha önce alektinib almışken ilerleme gelişmiş" hastaları açıkça kapsar. SGK metnine göre alektinib sonrası krizotinib, brigatinib ve seritinibin ardışık kullanımı karşılanmaz. Ayrıca ilerleme anında yeniden biyopsi önemlidir: direncin üçte ikisi ALK mutasyonundan gelir (en sık G1202R), ama yaklaşık %15'inde MET gen çoğalması vardır ve bu durumda ALK inhibitörünü değiştirmek işe yaramaz.
- Alektinib mi lorlatinib mi daha iyi?
- Doğrudan karşılaştıran randomize bir çalışma yok; kılavuzlar ikisini de (ve brigatinibi) birinci basamakta tercih edilen seçenekler arasında sayıyor. Lorlatinibin ilerlemeyi geciktirme ve beyin koruma rakamları daha güçlü; alektinibin yan etki profili daha hafif ve bilişsel etkiler tablosu yok. Ameliyat edilmiş erken evre hastalıkta ise seçenek yok: o alanda onaylı tek ilaç alektinibdir.
- Çocuk sahibi olmayı düşünüyorum, ne kadar korunmalıyım?
- Güncel ürün bilgilerine göre kadınlarda tedavi süresince ve son dozdan sonra en az 5 hafta, doğurganlık çağında eşi olan erkeklerde tedavi süresince ve son dozdan sonra en az 3 ay etkili korunma gerekir. Tedavi süresince emzirilmemelidir. İnternette dolaşan "6 ay" gibi süreler güncel değildir; yine de kendi durumunuz için hekiminize danışın.
Terimler sözlüğü
- ALK (anaplastik lenfoma kinaz)
- Hücre büyümesini yöneten bir enzim. Akciğer kanserlerinin küçük bir bölümünde bu gen başka bir genle birleşir ve sürekli açık kalan bir büyüme sinyali üretir.
- Füzyon / rearanjman
- İki genin kromozom kırılması sonucu birleşmesi. ALK pozitif akciğer kanserinde en sık ortağı EML4 genidir.
- Adjuvan tedavi
- Ameliyatla tümör tamamen çıkarıldıktan sonra, gözle görülmeyen kalıntı hücrelerden kaynaklanabilecek nüksü önlemek için verilen tedavi.
- Hastalıksız sağkalım (DFS)
- Ameliyat sonrası, hastalığın geri dönmesine kadar geçen süre. Adjuvan çalışmaların başlıca ölçütüdür.
- Progresyonsuz sağkalım (PFS)
- Metastatik hastalıkta tedavi başladıktan sonra tümörün görüntülemede büyümeye başlamasına kadar geçen süre.
- Genel sağkalım (OS)
- Hastanın toplam yaşam süresi. Alektinibin her iki çalışmasında da henüz olgunlaşmamıştır.
- Tehlike oranı (HR)
- İki grubu karşılaştıran sayı. 1,00 "fark yok" demektir; 0,24 riskin yaklaşık dörtte bire indiğini gösterir. Güven aralığıyla birlikte okunur.
- Çapraz geçiş (crossover)
- Kontrol kolundaki hastaların ilerleme sonrası çalışma ilacını almaları. ALEX'te krizotinib kolunun %25,2'si sonradan alektinibe geçmiştir; bu, genel sağkalım farkını siler.
- Etkin metabolit (M4)
- Alektinibin karaciğerde dönüştüğü ve ana molekülle benzer güçte etki gösteren madde. İlacın etkisi ikisinin toplamıdır.
- CPK (kreatin fosfokinaz)
- Kas hücrelerinde bulunan bir enzim. Kanda yükselmesi kas hasarını gösterir; alektinibde çok sık görülür ve belirli eşiklerde doz ayarlaması gerektirir.
- Hemolitik anemi
- Alyuvarların parçalanmasına bağlı kansızlık. Alektinib kullananların yaklaşık %3'ünde görülebilir; bilirubin yüksekliğinin karaciğer dışı bir nedeni olabilir.
- Bradikardi
- Kalp hızının normalin altına inmesi. Alektinibde hastaların yaklaşık %11–12'sinde görülür, genellikle hafiftir.
- İnterstisyel akciğer hastalığı (İAH) / pnömonit
- Akciğer dokusunun ilaca bağlı iltihaplanması. Seyrektir (%1,7) ama alektinibde herhangi derecede saptandığında ilaç kalıcı olarak kesilir.
- Fotosensitivite
- Işığa duyarlılık; güneş yanığının alışılmadık derecede kolay gelişmesi. Alektinibin bilinen ve önlenebilir bir yan etkisidir.
- G1202R
- ALK geninin "çözücü cephe" bölgesinde oluşan ve ikinci kuşak ALK inhibitörlerine (alektinib dahil) direncin en sık nedeni olan mutasyon. Alektinib sonrası dirençli olguların yaklaşık %37'sinde görülür.
- MET amplifikasyonu
- MET geninin kopya sayısının artması. ALK'dan bağımsız bir kaçış yoludur; bu durumda ALK inhibitörünü değiştirmek çözüm olmaz.
- FISH / RT-PCR / NGS / immünohistokimya
- ALK pozitifliğini gösteren dört ayrı laboratuvar yöntemi. Türkiye'de ruhsat metni dördünü de kabul ederken, geri ödeme metni yalnız FISH'i kabul etmektedir.
- KÜB (Kısa Ürün Bilgisi)
- Bir ilacın Türkiye'deki resmî bilgi metni. Ruhsat durumunun tek güvenilir kaynağıdır; titck.gov.tr/kubkt adresinden etkin madde adıyla sorgulanır.
DROZDOGAN Akademi Yorumu
Alektinib, ALK pozitif akciğer kanserinin hem erken hem ileri evresinde yeri olan tek ilaçtır. Bu, onu sınıf içinde özel bir konuma oturtuyor — ama en güçlü ilaç olduğu anlamına gelmiyor. İkisini ayırmak önemli.
⚡ Bu ilaç neden önemli
ALINA, ameliyat edilmiş ALK pozitif akciğer kanserinde hedefli tedavinin işe yaradığını gösteren ilk faz 3 çalışmadır ve tehlike oranı 0,24 gibi adjuvan onkolojide nadiren görülen bir büyüklüktedir. Üstelik iki yıl hap içmek, dört kür kemoterapiden hem daha etkili hem daha kolay tolere edilebilir çıkmıştır — tedaviyi yan etki nedeniyle bırakma oranı %5'e karşı %13. Beyin verisi de ayrıca güçlüdür: dördüncü yılda beyinde nüks görülmeyen hasta oranı %90,4'e karşı %76,1.
✅ Güçlü olan taraf
Metastatik hastalıkta ortanca progresyonsuz sağkalım 34,8 ay, ortanca yanıt süresi 42,3 ay, ortanca genel sağkalım 81,1 ay — yani yaklaşık yedi yıl. Yan etki profili yönetilebilir ve bilişsel etkiler tablosu yoktur, bu da aktif çalışan hastalarda gerçek bir avantajdır. Türkiye'de kutu yapısı da rasyoneldir: 224 kapsül standart dozda tam olarak 28 günü karşılar, artık ya da eksik oluşmaz.
⚠️ Sınırlar ve dikkat edilmesi gerekenler
ALEX'te genel sağkalım farkı 27 ay gibi görünüyor ama istatistiksel olarak anlamlı değil (HR 0,78; p=0,132) — çünkü krizotinib kolunun dörtte biri sonradan alektinibe geçti. ALINA'da da tehlike oranı takip uzadıkça 0,24'ten 0,35'e yükseldi; nüksün önlenip önlenmediği yoksa ertelendiği mi henüz belli değil ve genel sağkalım olgunlaşmadı. Progresyonsuz sağkalım açısından lorlatinib daha güçlü sayılar veriyor. Türkiye'de ayrıca bir boşluk var: geri ödeme metni ALK pozitifliği için yalnız FISH kabul ediyor ve elimizdeki metinde adjuvan kullanım yer almıyor.
🩺 Pratikte ne yapılmalı
1. İlacı mutlaka yemekle aldırın — aç karnına emilim belirgin düşer, bu bir tercih değil doz meselesidir.
2. Güneş korumasını tedavinin parçası sayın; ışığa duyarlılık gerçek ve önlenebilirdir.
3. Kabızlığı önden yönetin; en sık yan etkidir ve sonradan tedavi etmek zordur.
4. Bilirubin yükseldiğinde otomatik olarak karaciğer demeyin — hemolitik anemiyi dışlayın.
5. Açıklanamayan kas ağrısı ve güçsüzlükte CPK ölçün.
6. Akciğer iltihabında kural nettir: herhangi derecede saptanırsa ilaç kalıcı kesilir.
7. Korunma süreleri: kadın 5 hafta, erkek 3 ay — internetteki "6 ay" bilgisi güncel değildir.
8. Kemoterapiye ait genel uyarıları (enfeksiyon korkusu, elle temas yasağı) bu ilaca uygulamayın; hastada gereksiz kaygı yaratır.
9. İlerleme anında yeniden biyopsi yapın; MET amplifikasyonu varsa ALK inhibitörünü değiştirmek işe yaramaz.
❓ Henüz cevabı olmayan sorular
Adjuvan alektinib nüksü önlüyor mu, yoksa iki yıl erteliyor mu — tehlike oranının 0,24'ten 0,35'e kayması bu soruyu açık tutuyor ve cevabı ancak daha uzun takip verecek. İki yıl doğru süre mi, yoksa daha uzun mu olmalı? Ameliyat sonrası kanda kalıntı DNA'ya göre tedaviyi kısaltmak ya da uzatmak mümkün olacak mı? Birinci basamakta alektinib mi lorlatinib mi — doğrudan karşılaştıran bir çalışma yok ve muhtemelen hiç olmayacak. Ve Türkiye'ye özgü soru: adjuvan endikasyonun geri ödemedeki yeri ne zaman netleşecek?
Kısa hükmümüz: Ameliyat edilmiş ALK pozitif akciğer kanserinde alektinibin bugün alternatifi yoktur — bu alanda onaylı tek hedefli tedavidir ve verisi güçlüdür. Metastatik birinci basamakta ise iyi bir seçenektir ama tek seçenek değildir; lorlatinibin ilerlemeyi geciktirme sayıları daha güçlü, alektinibin günlük yaşama etkisi ise daha hafiftir. Seçim, ilacın gücüyle hastanın hayatı arasındaki dengede kuruluyor.
Şeffaflık notu. ALINA'nın ilk analizi New England Journal of Medicine 2024 yayınına, 4 yıllık güncellemesi ESMO 2025 sunumuna (bildiri 1787MO) dayanmaktadır; güncellemenin tam metnine erişemedik, sayılar kongre haberciliğinden alınmıştır ve 4 yıllık analiz için p değeri bildirilmemiştir. ALEX'in nihai genel sağkalım verisi ESMO 2025 sunum dosyasına dayanır; hakemli makale metnine erişilememiştir. Yan etki tablolarındaki yüzdeler farklı kaynaklardan ve farklı tanımlardan gelmektedir: ALINA ve ALEX oranları ABD ürün bilgisi tablolarından, akciğer iltihabı (%1,7) ve hemolitik anemi (%3,1) oranları ise Avrupa ürün bilgisinin havuzlanmış güvenlilik verisinden alınmıştır — yalnız bu iki çalışmadan değil. ALINA'ya özgü fotosensitivite, İAH ve hemolitik anemi oranlarını ayrıca doğrulayamadık. ALINA'da CPK yüksekliği laboratuvar bulgusu olarak %77, bildirilen yan etki olarak %43 görünür; bu bir çelişki değil, iki farklı ölçüm yöntemidir.
Türkiye bilgileri: Bu yazının hazırlanması sırasında titck.gov.tr adresine erişilemedi; endikasyon metni üçüncü taraf KÜB aynasından alınmış, ruhsat tarihi ve numarası doğrulanamadığı için yazılmamıştır. Fiyat bilgisi, haftalık resmî fiyat listesini yansıtan iki bağımsız Türk ilaç fiyat kaynağından alınmıştır; birincil listeye doğrudan erişilememiştir. Kür maliyeti hesapları bizim kendi hesaplarımızdır, resmî bir fiyatlandırma değildir; burada verilen rakamlar ilacın listeye yansıyan bedelidir, hastanın ödediği tutar değildir. Geri ödeme metni elimizdeki kaynağa dayanmaktadır ve SUT kuralları sık değişmektedir; adjuvan endikasyonun geri ödeme kapsamındaki durumu ayrıca teyit edilmelidir.
Diğer doğrulanamayanlar: J-ALEX çalışmasının nihai sağkalım sayıları; alektinib sonrası lorlatinibin özgül yanıt ve sağkalım rakamları; neladalkibin yanıt oranları; NRG1–HER3–EGFR aksı ve NF2 değişikliklerinin direnç içindeki sıklığı; kılavuzların kesin kategori dereceleri. Alektinib ile lorlatinib karşılaştırma tablosu iki ayrı çalışmadan derlenmiştir ve doğrudan karşılaştırma değildir; aralarında randomize bir çalışma bulunmamaktadır. Bu metin bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı yerine geçmez.
Kaynaklar
- Wu YL, Dziadziuszko R, Ahn JS, ve ark. Alectinib in resected ALK-positive non-small-cell lung cancer (ALINA). N Engl J Med. 2024;390:1265-1276. NCT03456076.
- ALINA 4 yıllık güncelleme. ESMO 2025, bildiri 1787MO.
- Peters S, Camidge DR, Shaw AT, ve ark. Alectinib versus crizotinib in untreated ALK-positive non-small-cell lung cancer (ALEX). N Engl J Med. 2017;377:829-838. NCT02075840.
- Mok T, ve ark. ALEX: final overall survival and safety analysis. ESMO 2025; Ann Oncol. 2025.
- Camidge DR, ve ark. Updated efficacy and safety data from the ALEX study. Ann Oncol. 2020.
- ALECENSA (alektinib) ABD ürün bilgisi, Genentech. FDA onayı 208434/S-015, 18 Nisan 2024.
- ALECENSA (alektinib) Avrupa ürün bilgisi (SmPC), Avrupa İlaç Ajansı (EMA).
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu — Kısa Ürün Bilgisi ve Kullanma Talimatı veri tabanı. titck.gov.tr/kubkt
- T.C. Sağlık Bakanlığı ilaç fiyat listesi, 2026.
- Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği — bedeli ödenecek ilaçlar listesi ve kullanım ilkeleri.
- ALK inhibitörü direnç mekanizmaları üzerine derleme — plazma ve doku genotipleme serileri.
- J-ALTA çalışması: brigatinib after alectinib in ALK-positive NSCLC.
- ALKOVE-1 çalışması: neladalkib (NVL-655) in TKI-pretreated ALK-positive NSCLC.
Solange Peters, M.D., Ph.D., D. Ross Camidge, M.D., Ph.D., Alice T. Shaw, M.D., Ph.D ve ark.
Alectinib versus Crizotinib in Untreated ALK-Positive Non–Small-Cell Lung Cancer.
N Engl J Med 2017.
