4. mərhələ və ya təkrarlayan baş-boyun xərçəngində ən yaxşı başlanğıc müalicə nədir?

Təkrarlayan və ya metastatik (4. mərhələ) baş-boyun yastı hüceyrəli xərçəngində proqnoz adətən zəifdir. Çox işdə median yaşam 6 ilə 15 aydır; xəstəyə, xəstəliyə və rejimə görə dəyişir.

Sistemik (bütün bədənə təsir edən) müalicə çoxunda ən yaxşı dəstəkləyici qulluqla verilməlidir. Hansı dərmanların seçilməsi uzun mübahisədir.

Aşağıdakı şəkildə, baş-boyun xərçənglərinin yarana bildiyi anatomik bölgələr görünür:

4. mərhələ və ya təkrarlayan yastı hüceyrəli xərçəng seçimləri;

• Ənənəvi sitotoksik (hüceyrə öldürən) kimyaterapiyalar,
• Setuksimab (Erbituks) adlı molekulyar hədəfli dərman (çox vaxt kimyaterapiya ilə),
• Ən yaxşı dəstəkləyici qulluq (palliativ qulluq) və
• Nəzarət nöqtəsi immunoterapiyaları var

Ən çox istifadə olunan dərmanlar;

• Platinlər (sisplatin, karboplatin),
• Taksanlar (dosetaksel, paklitaksel, nanohissəcik albumin-bağlı paklitaksel [nabpaklitaksel]),
• Fluorouracil (5FU),
• Metotreksat,
• Setuksimab və
• Pembrolizumab (Keytruda), nivolumab (Opdivo) adlı anti-PD-1 nəzarət nöqtəsi immunoterapiyalarıdır.

Baş-boyunda immunoterapiya avqust (Pembrolizumab) və noyabr (Opdivo) 2016-da FDA təsdiqləri almışdı. Platin alıb irəliləyən metastatik və ya təkrarlayan yastı hüceyrəli xəstələrdə ikinci xətt immunoterapiya aktiv olub aydın fayda verir.

Bundan sonra bu vəziyyətdəki xəstələrin birinci xətt müalicəsində də immunoterapiyaların effektiv olub-olmayacağı sualı gündəmə gəldi və nəticələri ESMO 2018 Konqresində təqdim edilən KEYNOTE-048 aparıldı.

Faza III KEYNOTE-048-də, pembrolizumabın standart müalicəyə nisbətən xəstəliyi nəzarətdə saxlayıb yaşamı uzatması araşdırıldı.

Metastatik və ya təkrarlayan baş-boyunda mövcud standart başlanğıc müalicəplatin kimyaterapiyası [sisplatin və ya karboplatinlə 5-fluorourasil (5-FU)] və EGFR inhibitoru setuksimabdır.

601 xəstə bərabər təsadüfi 3 qrupa ayrıldı:

1. Standart: platin (sisplatin və ya karboplatinlə 5-FU) və setuksimab (nəzarət)
2. Tək pembrolizumab
3. Pembrolizumab və platin kimyaterapiyasının yeni kombinasiyası.

PD-L1-dən asılı olmayaraq hamıda pembrolizumabın standarta qarşı nəticələri təqdim olundu.

• Nəticələrə görə; PD-L1 müsbət (kombinə müsbət bal [CPS]> 20) xəstələrdə ümumi sağqalım pembrolizumabda 14.9, standartda 10.7 ay idi.
• PD-L1-dən asılı olmayaraq;
  • Ümumi sağqalım immunoterapiya və kimyaterapiyada 13, standartda 10.7 ay idi.
  • İmmunoterapiyalı rejim ölüm riskini % 23 azaltdı.

Birinci xətdə immunoterapiyanın aktivliyini göstərən bu tədqiqat 2008-ci ildə NEJM-də dərc edilən və metastatik və ya təkrarlayan baş-boyun xərçəngli xəstələrin mövcud standart müalicəsini müəyyənləşdirən EXTREME tədqiqatı ilə müqayisə edilə bilər. EXTREME ilk dəfə platin + 5FU + setuksimab üçlü rejiminin, platin + 5FU ikilisindən üstünlüyünü göstərib ortanca yaşamı 7 aydan 10 aya çıxarmışdı.

İndi iki təməl tədqiqatın nəticəsini müqayisə etsək;

Nəticə

İmmunoterapiyalar hələ 4. mərhələ və təkrarlayan yastı hüceyrəli xərçənglərin birinci xəttində FDA təsdiqi almasa da, KEYNOTE-048 sağqalım yaxşılaşması ilə standart başlanğıc müalicəyə getdiyini göstərir. Son on ildə birinci xətdə standarta üstün sağqalım göstərən ilk işdir. Xüsusilə PD-L1 müsbətdə pembrolizumab tək belə digərlərindən üstün görünür.