Ağciyər xərçənginin müalicəsində yeniliklər – 2017 Dünya Ağciyər Xərçəngi Konqresi

Ağciyər xərçəngi dünyada ən çox müşahidə edilən və ən çox həyat itkisinə səbəb olan xərçəng növü olmağa davam edir. Bununla belə, ağciyər xərçənginin müalicəsində 2010-cu ildən sonra nəzərəçarpacaq irəliləyişlər olub. Bu həyəcanverici irəliləyişlərdən ən diqqətçəkəni 4. mərhələli kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngində immunoterapiyaların ilk müalicə seçimi olaraq təsirli hesab edilməsi idi. Bu yazımızda 2017-ci ilin oktyabrında Yaponiyada keçirilən 18. Dünya Ağciyər Xərçəngi Konqresində təqdim edilən ağciyər xərçənginin müalicəsindəki yenilikləri sizin üçün ümumiləşdirdik.

• İmmunoterapiyaların və hədəfə yönəlmiş müalicələrin uyğunluğunun araşdırılması üçün bütün irəliləmiş mərhələli kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngli xəstələrə PD-L1 və molekulyar hədəflərin skrininqi üçün gen sekvensləmə testləri tövsiyə edilir.

PD-L1, hüceyrə membranı zülalıdır, bəzi immun sistemi hüceyrələrimizdə və bəzi xərçəng hüceyrələrində istehsal edilir. Səthində PD-L1 daşıyan hüceyrələr immun sisteminə dost görünür və hüceyrə membranında yüksək miqdarda PD-L1 olan şişlərə PD-L1 müsbət deyilir. Daha çox PD-L1 ehtiva edən şişlərin yeni nəsil immunoterapiyalar olan immun nəzarət nöqtəsi inhibitorlarına daha yaxşı cavab verdiyi məlumdur.

• 4. mərhələli kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi olan şəxsin şişindəki xərçəng hüceyrələrinin %50-sindən çoxu PD-L1 baxımından müsbətdirsə, birinci xətt müalicə olaraq immunoterapiya dərmanı pembrolizumab təkbaşına tövsiyə edilir. Xərçəng hüceyrələrinin %1-49-u PD-L1 baxımından müsbətdirsə, pembrolizumab kimyaterapiya ilə birlikdə tövsiyə edilir.
• Xəstədə kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin adenokarsinoma alt növü varsa, ilk araşdırılmalı molekulyar hədəflər EGFR, ALK, ROS1 və BRAF genetik dəyişiklikləridir. Ağciyər adenokarsinomasında hədəflənə bilən genetik mutasiyanın aşkarlanma ehtimalı hazırda təxminən %30 ətrafındadır (EGFR %16, ALK %4, BRAF %7, ROS1 %2). Heç siqaret çəkməmiş xəstələrdə hədəflənə bilən genetik mutasiya tapılma ehtimalı daha yüksəkdir.
• PD-L1 baxımından müsbət olmayan və ya hədəflənə bilən heç bir genetik dəyişiklik aşkarlanmayan 4. mərhələli kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngli xəstələrə ümumi vəziyyətləri nəzərə alınaraq platin əsaslı ikili kimyaterapiya tətbiqi tövsiyə edilir.
• Xərçəngi daha erkən mərhələlərdə (1-3. mərhələ) olan xəstələr üçün yenə xəstənin ümumi vəziyyətinə bağlı olaraq ağciyər xərçəngi əməliyyatı (lobektomiya), kimyaterapiya və radioterapiya kombinasiyaları hələ də tövsiyə edilən standart müalicələrdir.
• Gələcəkdə immunoterapiya kombinasiyalarının və hədəfə yönəlmiş ağıllı dərman kombinasiyalarının əməliyyat edilə bilməyən 3. mərhələli ağciyər xərçənglərində kimyaterapiya/radioterapiya zamanı, əvvəl və ya sonra tətbiqi müalicə uğurunu artıracaq yanaşmalara namizəddir.
• 3. mərhələli ağciyər xərçənginin müalicəsində immunoterapiya Durvalumab uğuru
• Ağciyər xərçənginin müalicəsində son illərdəki irəliləyişlərə əlavə olaraq immunoterapiyaların və molekulyar hədəflərə yönəlmiş müalicələrin erkən mərhələli xəstəlikdə şişin əməliyyatdan əvvəl kiçildilməsi (neoadjuvant müalicə) məqsədilə istifadəsi də gündəmdədir.
• Çox siqaret çəkdiyinə görə ağciyər xərçəngi riski yüksək olan şəxslərdə erkən diaqnoz məqsədilə aşağı dozalı tomoqrafiya ilə ağciyər xərçəngi skrininqi də getdikcə daha çox ölkədə rutin xərçəng skrininqlərinin bir hissəsinə çevrilməyə başlayıb.