Mammoqrafiya nəticəsi mənfi olduğu halda süd vəzi xərçəngi riski varmı?

Mammoqrafiya süd vəzi xərçənginin erkən diaqnozu üçün dünyada geniş istifadə olunan xərçəng skrininqi tətbiqidir. Başda mammoqrafiya və qadınların bu barədə məlumatlılığının artması sayəsində süd vəzi xərçənglərinin çoxuna erkən mərhələdə diaqnoz qoyulur və xərçəngin tam müalicəsini ifadə edən 5 illik sağqalma göstəriciləri süd vəzi xərçənginin bütün mərhələləri üçün bu gün %90-a çatmışdır. Bununla yanaşı, mammoqrafiya skrininqi nəticəsi mənfi və ya xoşxassəli çıxsa belə qadınlar hələ müəyyən qədər süd vəzi xərçəngi riski daşıyırlar. 

-Əlaqəli mövzular: 

Mammoqrafiyaya neçə yaşında başlanmalı, hansı tezliklə edilməlidir?

İlk mammoqrafiyadan əvvəl hər qadının bilməli olduğu 12 şey

Mənfi mammoqrafiya nəticəsindən sonra süd vəzi xərçəngi riski barədə diqqətçəkən tədqiqatın nəticələri iyul 2018-ci ildə JAMA Oncology-də dərc olundu.

Tədqiqatın təfərrüatları

• Tədqiqata 2011-2014-cü illərdə xərçəng skrininqi mammoqrafiyası etdirən və əvvəllər süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmamış 40 yaşdan yuxarı 306 min qadın daxil edildi.
• Tədqiqatda pis riskli/proqnozlu (xəstəlik gedişli) süd vəzi xərçəngi belə müəyyən edildi:
  • uzaq orqan metastazı,
  • regional limfa düyünlərinin tutulması,
  • şiş diametri 2 cm-dən böyük hormon müsbət HER 2 mənfi süd vəzi xərçəngi,
  • 1 cm-dən böyük üçlü mənfi süd vəzi xərçəngi və ya
  • 1 cm-dən böyük HER2-müsbət süd vəzi xərçəngi.

Tədqiqatın nəticələri

• Təhlilə daxil olan 306.028 qadının 272.881-ində mammoqrafiya nəticəsi mənfi idi. Mammoqrafiya nəticəsi mənfi olan bu 272 min qadının 1 illik izlənməsində 160 insanda süd vəzi xərçəngi yarandı (90-ı yaxşı, 70-i pis proqnozlu süd vəzi xərçəngi olmaqla). Yəni mənfi mammoqrafiyadan sonra 1 il ərzində süd vəzi xərçəngi yaranma riski % 0.05 (10 mində 5 ehtimal) tapıldı. 
• Mammoqrafiya nəticəsi müsbət qadınlarda pis proqnozlu süd vəzi xərçəngi göstəricisi % 26.9 olduğu halda, mənfi nəticəlilərdə % 43.8 tapıldı və bu fərq statistik baxımdan əhəmiyyətli idi.
• Mammoqrafiya nəticəsi mənfi olan bütün qadınlar arasında sıx/dens süd vəzisi olanlar süd vəzi xərçəngi üçün 2 dəfə yüksək riskə malik idi.
• Mənfi skrininq mammoqrafiyasından sonra nə yaş, nə də ailə tarixçəsi ilə xərçəng diaqnozu arasında əhəmiyyətli əlaqə tapıldı.
• Mammoqrafiya nəticəsi mənfi insanlar arasında gənc olanların pis proqnoza malik olma riski 3.5 dəfə artmış tapıldı. Bu şəxslərdə nə dens süd vəzi (süd vəzi sıxlığı), nə də ailə tarixçəsi pis proqnozla əlaqəli idi.
• Mammoqrafiya nəticəsi müsbət olanlarda isə süd vəzi sıxlığı ilə süd vəzi xərçəngi diaqnozu arasında əlaqə tapılmadı. Lakin bu qrupda yaş və ailə tarixçəsi süd vəzi xərçəngi riski ilə əlaqəli tapıldı (yaş artdıqca və ailəsində süd vəzi xərçəngi tarixçəsi olanlarda risk artırdı).

- Əlaqəli mövzu: Dens süd vəzi nədir? Dens süd vəzisində xərçəng riski niyə daha yüksəkdir?

Şərh

Mənfi mammoqrafiya nəticəsindən sonra süd vəzi xərçəngi riski çox kiçikdir (10 min mənfi nəticəyə 5 süd vəzi xərçəngi). Buna görə mammoqrafiya hələ təsirli süd vəzi xərçəngi erkən diaqnoz skrininq vasitəsidir. Mənfi mammoqrafiyadan sonra yaranan süd vəzi xərçənglərində pis proqnoz riski azca yüksəkdir. Mənfi mammoqrafiyadan sonra süd vəzi xərçəngi riskini artıran ən mühüm amil dens (sıx) süd vəzisidir. Lakin bu tədqiqatda dens süd vəzi proqnozun daha pis olacağı demək olmamışdır. Sıx süd vəzi toxuması olan qadınların mammoqrafiya ilə yanaşı süd vəzi ultrasəsi (USG) ilə izlənməli olduğu yadda saxlanmalıdır. 

Əlaqəli mövzular

Süd vəzi xərçənginin əlamətləri və müalicəsi – suallarla DİAQNOZ SƏYAHƏTİ

Süd vəzi xərçəngi müalicəsində yeniliklər - 2017 və 2018