Süd vəzi xərçəngində istifadə edilən AROMATAZA İNHİBİTORLARININ yan təsirləri hansılardır?

Bəzi süd vəzi xərçəngi hüceyrələrinin səthində estrogen və ya progesteron hormonlarının bağlandığı reseptorlar var. Bu reseptorlar şiş toxumasından götürülən biopsiya nümunəsində müxtəlif xüsusi boyamalar aparılaraq aşkarlanır. Estrogen və ya progesteron reseptoru müsbət boyanan süd vəzi şişlərinə hormon reseptoru müsbət süd vəzi xərçəngi deyilir. Bu xəstələrdə estrogen hormonu xərçəng hüceyrələrinin böyüməsinə və çoxalmasına səbəb olur.

Aşağıda süd vəzi xərçənginin növlərini və hormon müsbət süd vəzi xərçəngini izah edən infoqrafik posterimizi görə bilərsiniz:

Aromataza inhibitoru nədir?

Aromataza inhibitorları hormon reseptoru müsbət süd vəzi xərçənginin müalicəsi üçün istifadə edilən hormon terapiyası dərmanlarıdır. 3 fərqli aromataza inhibitoru var (əvvəl təsiredici maddənin adı, sonra mötərizədə ticarət adı verilir);

• Anastrozol (Arimidex, Aristu)
• Eksemestan (Aromasin)
• Letrozol (Femara, Letu)

 Aşağıdakı hallarda süd vəzi xərçənglərinin müalicəsində istifadə edilir;

• Menopozdan sonrakı qadınlarda.
• Həmçinin yumurtalıq funksiyası basdırılmış qadınlarda.

Qeyd: Yumurtalıqlar (qadın yumurtalıqları) 3 yolla basdırılır: əməliyyatla çıxarmaq, radioterapiya və dərmanla. 

Aromataza inhibitorlarının yan təsirləri hansılardır?

Oynaq və əzələ ağrısı

Oynaq ağrısı (artralgiya) və əzələ ağrısı (mialgiya) aromataza inhibitorlarının ən geniş yayılmış yan təsirləridir. Əllərdə və biləklərdə, ayaqlarda və topuqlarda, dizlərdə, kürəkdə və ya bədənin digər hissələrində ağrı ola bilər.

Aromataza inhibitorları qəbul edən qadınların demək olar yarısında oynaq ağrısı və təxminən %15-ində əzələ ağrısı müşahidə olunur. Oynaq və əzələ ağrıları karpal tunel sindromunu təqlid edə bilər və nadir hallarda aromataza inhibitorları karpal tunel sindromuna səbəb ola bilər. Oynaq və əzələ ağrılarına səbəb olsalar da, oynaq və əzələ zədələnməsinə səbəb olmurlar.

Oynaq və əzələ ağrısını yüngülləşdirmək

Aromataza inhibitoru qəbul edərkən oynaq və əzələ ağrınız varsa, tibbi onkoloqunuzla danışın. Onkoloqunuz ağrını yüngülləşdirmək üçün iltihabəleyhinə dərmanlar (aspirin və ya ibuprofen kimi), xüsusi məşqlər və ya akupunktur tövsiyə edə bilər. Həmçinin başqa aromataza inhibitoruna keçə və ya tamoksifen tövsiyə edə bilər.

Sümük sağlamlığı

Aromataza inhibitorları tamoksifenlə müqayisədə osteoporoz (sümük əriməsi) və sümük sınıqlarına səbəb olan sümük sıxlığı itkisini daha yüksək nisbətdə yaradır.

Sümük sağlamlığının izlənməsi

Səhiyyə mütəxəssisiniz sümük sıxlığınızın ilkin ölçməsini aparacaq. Tibbi dildə buna DEXA (sümük mineral densitometriyası) deyirik. Sonrakı ölçmələr sümük sıxlığınızdakı dəyişiklikləri izləmək üçün bu ilkin ölçmə ilə müqayisə edilə bilər.

Sümüyü gücləndirən müalicə

Aromataza inhibitoru qəbul edərkən bəzi dərmanlar osteoporozun qarşısını almağa kömək edə bilər. Səhiyyə mütəxəssisiniz sümük sıxlığınızı qorumağa kömək etmək üçün bisfosfonatlar və ya denosumab adlanan dərmanlar yaza bilər.

Bisfosfonatlar və denosumabın sağlamlıq riskləri

Əvvəlcə xərçəngdə sümük qoruyucuları adlandırılan bisfosfonat və denosumab kimi dərmanların yüksək dozalarının bəzi sümük riskləri daşıdığını və bunların adətən metastatik süd vəzi xərçəngi olan xəstələrdə istifadə edildiyini xatırladaq. Bununla yanaşı, bu dərmanlar güclü sümük, oynaq və əzələ ağrısına səbəb ola bilər.

Bu əlamətlərdən hər hansı biri varsa, dərhal səhiyyə mütəxəssisinizə bildirməlisiniz.

Nadir hallarda ciddi osteonekroz adlandırılan çənə sümüyü problemi meydana çıxa bilər. Bisfosfonat və ya denosumabla müalicəyə başlamazdan əvvəl diş müayinəsinə getməyiniz tövsiyə olunur. Həmçinin bisfosfonat qəbul edərkən hər hansı diş prosedurundan əvvəl onkoloqunuzla danışmalısınız.

• Əlaqəli mövzu: Hormon müsbət metastatik süd vəzi xərçənginin müalicəsi

İdman, pəhriz və siqaret çəkməmək

Müntəzəm məşqlər sümüklərinizi qorumağa və gücləndirməyə kömək edir. Məsələn, ağırlıq daşıyan məşqlər (oturmaq əvəzinə ayaqüstə durmağı ehtiva edən məşqlər) sümükləri qorumağa və bud sınığı riskini azaltmağa kömək edir. Kifayət qədər kalsium və D vitamini qəbul etmək (mütəxəssisiniz yetərli miqdar alıb-almadığınızı sizə deyər) və siqaret çəkməmək də sümüklərinizin güclənməsinə kömək edir.

Menopozdan sonrakı əlamətlər

İstilik basmaları və gecə tərləmələri

İstilik basması və gecə tərləmələri aromataza inhibitorları qəbul edən qadınlarda geniş yayılmışdır. Bu əlamətlər zamanla daha az tezlikli və daha zəif olsa da, idarə edilməsi yenə çətin ola bilər.

İstilik basması şikayətiniz varsa, bu vəziyyəti müalicə etmək üçün səhiyyə mütəxəssisinizlə danışın.

Vaginal quruluq

Vaginal quruluq aromataza inhibitorları qəbul edən qadınlarda geniş yayılmışdır. İstilik basmasından fərqli olaraq vaginal əlamətlər zamanla ağırlaşmağa meyillidir. 

Vaginal quruluq və ya digər əlamətləriniz varsa, bu vəziyyətləri müalicə etmək üçün səhiyyə mütəxəssisinizlə danışmalısınız.

Tamoksifen və aromataza inhibitorlarının yan təsirləri – MÜQAYİSƏ

Həm aromataza inhibitorları, həm də tamoksifen istilik basması kimi menopoz əlamətlərinə səbəb ola bilər, yan təsirlərinin çoxu isə fərqlidir (Cədvəl 1).

Səhiyyə mütəxəssisiniz bu yan təsirlərin çoxunu müalicə edə bilər.