گاسترکتومی چیست، چه انواعی دارد و چگونه انجام می‌شود؟
در این مقاله
گاسترکتومی چیست؟
گاسترکتومی جراحی برداشتن بخشی یا تمام معده است.
دو کاربرد برجسته کنونی گاسترکتومی، سرطان معده و چاقی و جراحی آن‌هاست. افزون بر این ممکن است برای درمان پیشنهاد شود. همچنین در دیابت نوع-2 و گاستروپارزی یا اختلال تخلیه معده نیز ترجیح داده شود.
تغذیه پس از گاسترکتومی، با قبل متفاوت است؛ اگرچه غذا کمی متفاوت هضم می‌شود، خوردن و نوشیدن همچنان عادی ادامه می‌یابد. وعده‌ها ابتدا بسیار کوچک و به‌تدریج کنترل‌شده بزرگ‌تر می‌شوند. بهبود و عادت به رژیم جدید ممکن است زمان ببرد.
در این نوشته اطلاعات انواع گاسترکتومی، پس از آن و خطر عوارض را خواهید یافت.
انواع گاسترکتومی چیست؟
در گاسترکتومی تمام یا بخشی از معده خارج می‌شود.
سه نوع اصلی وجود دارد:
- برداشتن تمام معده، گاسترکتومی کامل
- برداشتن بخشی از معده، گاسترکتومی جزئی
- برداشتن بخشی از سمت چپ معده برای کاهش اندازه اندام، گاسترکتومی اسلیو
چرا گاسترکتومی استفاده می‌شود؟
برای درمان وضعیت‌های زیر ممکن است پیشنهاد شود:
گاسترکتومی برای درمان سرطان معده
درمان اصلی سرطان معده زودرس گاسترکتومی است. جراح بسته به نوع و مرحله سرطان می‌کوشد کمترین بخش ممکن را بردارد. اما در بیماری موضعی پیشرفته، با تومور بزرگ و/یا درگیری غدد لنفاوی اطراف، جراحی بسیار گسترده‌ای به نام دیسکسیون D2 انجام می‌شود).
گستردگی جراحی به مرحله سرطان معدهوابسته است. برای بهترین نتیجه پیش از گاسترکتومی، نئوادجوانت یا درمان کوچک‌کننده و پس از آن، ادجوانت یا درمان محافظتی سرطان، مانند شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا داروی هوشمند، ممکن است انجام شود.
گاسترکتومی برای گاستروپارزی
گاستروپارزی وضعیت تخلیه بسیار آهسته معده است و در درمان آن گاسترکتومی جزئی یا کامل ممکن است در نظر گرفته شود، اما به‌ندرت و فقط در بیماران با انتخاب دقیق. پیش از تبدیل شدن آن به درمان رایج گاستروپارزی، پژوهش بیشتری لازم است.
جراحی باریاتریک برای چاقی
جراحی‌های درمان چاقی به‌طور کلی، جراحی باریاتریک نام دارند.
گاسترکتومی برای چاقی استفاده می‌شود، اما فقط وقتی روش‌های دیگر مانند رژیم، ورزش و داروهای مشخص مؤثر نباشند.
گاسترکتومی برای دیابت
پس از سال 2010 پژوهش‌های متعددی منتشر شد که نشان داد گاسترکتومی می‌تواند پیامد بیماری افراد دیابت نوع 2 را بهتر کند.
در پژوهشی در سال 2015 گزارش شد بای‌پس معده و گاسترکتومی اسلیو یا معده لوله‌ای روش‌های مؤثر درمان دیابت و چاقی‌اند.
گاسترکتومی چگونه انجام می‌شود؟
جراحان می‌توانند جراحی معده را به دو روش انجام دهند:
جراحی باز رایج است و معده از راه شکم برداشته می‌شود.
جراحی لاپاراسکوپی یا بسته و سوراخ‌کلیدی چند برش کوچک در محل دارد. چون با برش کوچک انجام می‌شود، معمولاً بهبود سریع‌تر و خطر کمتر از جراحی باز دارد. به‌ویژه اسلیو رایج در درمان چاقی به‌طور فزاینده لاپاراسکوپی انجام می‌شود.
جراح پس از برداشتن بخشی از معده، سامانه گوارش را بازسازی می‌کند. روش رایج اتصال دوباره بخش‌های دستگاه گوارش، بای‌پس معده Roux-en-Y نام دارد.
در شکل زیر، انواع رایج جراحی باریاتریک دیده می‌شوند
آمادگی گاسترکتومی چگونه است؟
پیش از آن آزمایش‌های معمول خون درخواست می‌شود.
ممکن است پیش از عمل فرد باید رژیم را محدود یا از برخی غذاها دوری کند.
معمولاً آزمایش‌های معمول زیر انجام می‌شوند:
- آزمایش خون
- آزمایش ادرار
- EKG (الکتروکاردیوگرام)
- عکس قفسه سینه؛ گاهی آزمایش‌های اضافی مانند:
- آندوسکوپی فوقانی (ازوفاگوگاسترودئودنوسکوپی)
- سونوگرافی آندوسکوپیک
- سی‌تی‌اسکن (BT)
پس از گاسترکتومی چه چیزی در انتظار بیمار است؟
مگر پزشک یا پرستار خلاف آن بگوید، بیمار می‌تواند غذای بدون ناراحتی بخورد یا بنوشد. به‌ویژه پس از جراحی باریاتریک چاقی، رژیم سخت‌گیرانه و منظم تا 6 ماه لازم است و اغلب حمایت متخصص تغذیه داده می‌شود. افراد به غذاهای مختلف حساسیت متفاوت دارند؛ اگر غذایی هضم را دشوار می‌کند حذف و چند هفته بعد دوباره اضافه کنید.
اقدامات برای بهبود سریع‌تر پس از گاسترکتومی
- ورزش کنید. برای جلوگیری از لخته خون یا ترومبوز و ضعف عضله، حتی در تخت حرکت کنید. حرکت‌های ساده مانند کشش برای افزایش گردش خون و حفظ قدرت عضله انجام دهید.
نفس عمیق بکشید. بستری طولانی ممکن است عفونت مانند ذات‌الریه ایجاد کند و فنون تنفس عمیق می‌توانند از آن جلوگیری کنند. - کنترل درد: شدت درد را به پزشک یا پرستار مسئول بگویید. مدیریت موفق درد به بازگشت سریع‌تر زندگی معمول کمک می‌کند.
- از برخی فعالیت‌ها پرهیز کنید. شنا و بلند کردن وزنه سنگین را تا اجازه پزشک محدود کنید.
- معمولاً 7-10 روز پس از جراحی بخیه‌ها برداشته می‌شوند و سپس فرد به‌آرامی فعالیت‌های معمول را آغاز می‌کند.
زندگی پس از گاسترکتومی
هضم برخی غذاها پس از جراحی معده ممکن است دشوارتر شود.
پس از جراحی معمولاً باید شیوه تغذیه تغییر کند چون معده کوچک می‌شود؛ برای نمونه در چاقی هدف همین است. پس از جراحی برای سرطان ممکن است بازگشت به روال قبلی سریع‌تر باشد. درباره مناسب‌ترین غذاها باید با پزشک یا متخصص تغذیه صحبت کرد.
پس از عمل، مقادیر خونی زیر باید دوره‌ای پیگیری شوند:
عوارض و اثرات جانبی گاسترکتومی
افراد با گاسترکتومی جزئی یا کامل، تا 75 درصد موارد به‌علت عبور سریع غذا به روده ممکن است اسهال داشته باشند.
دیگر عوارض ممکن است شامل:
- رفلاکس اسید یا سوزش معده
- تهوع
- مشکل خوردن
- یبوست
- اسهال
- سوءهاضمه
- سندرم Roux
- درد شکم
فرد جراحی‌شده ممکن است در دریافت مواد مغذی کافی دشواری داشته باشد. این می‌تواند به کم‌خونی، سوخت‌وساز ضعیف استخوان ناشی از کمبود کلسیم و ویتامین D و احتمالاً کاهش وزن ناشی از جذب ناکافی ریزمغذی‌ها منجر شود.
اگر بیمار پس از گاسترکتومی هر یک از علائم زیر را دارد باید به پزشک مراجعه کند:
- گرمی یا قرمزی اطراف محل جراحی
- التهاب محل
- تب بالاتر از 38 درجه
- ناتوانی در نوشیدن مایعات
- درد مقاوم به دارو
در نتیجه، گاسترکتومی کامل یا جزئی درمان مؤثر سرطان معده است و چاقی را نیز می‌تواند درمان کند. آگاهی از انتظارهای پیش، هنگام و پس از آن به گذر بهتر از روند جراحی کمک خواهد کرد.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.