ماموگرافی را باید از چه سنی آغاز کرد و هر چند وقت یک‌بار انجام داد؟
مهم‌ترین راهبرد در مبارزه با سرطان، شناسایی زودهنگام آن است. سرطان پستان، بیماری‌ای است که اگر در مراحل اولیه شناسایی شود، می‌توان آن را با موفقیت درمان کرد. به‌ویژه انجام منظم غربالگری‌های توصیه‌شده برای سرطان پستان، برای این نوع سرطان که تقریباً در یکی از هر 8 زن دیده می‌شود، بسیار مهم است. با این حال، شمار زنانی که نمی‌خواهند به‌طور منظم غربالگری شوند و حتی آن را زیان‌آور می‌دانند نیز کم نیست.
در سال 2015 JAMAدر فراتحلیلی که در این نشریه منتشر شد و به مطالعات انجام‌شده بین سال‌های 2000 و 2014 در آمریکا می‌پرداخت، 3 مطالعهٔ بزرگ تصادفی‌شده از نظر فواید و زیان‌های غربالگری‌های توصیه‌شده به زنان برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان بررسی شدند. در تمام گروه‌های سنی مختلفی که 40 سال را پشت سر گذاشته بودند و در زنانی که به مدت 13 سال با ماموگرافی پیگیری شده بودند، تقریباً %20 کاهش در خطر مرگ ناشی از سرطان پستان مشاهده شد.
- فراتحلیل چیست؟ فراتحلیل، پژوهشی گسترده است که نتایج چند مطالعهٔ مستقل دربارهٔ موضوعی مشخص را با یکدیگر ترکیب می‌کند و یافته‌های به‌دست‌آمده را از نظر آماری تحلیل می‌کند. نتایج فراتحلیل‌ها از نظر علمی قوی‌ترین شواهد به شمار می‌روند.-
در مارس 2018 نیز به همین ترتیب نتایج فراتحلیل جدیدی دربارهٔ غربالگری سرطان پستان منتشر شد. در هلند، از میان زنانی که بین سال‌های 2006-2011 و در فاصلهٔ سنی 50 تا 70 سالگی سرطان پستان در آنان تشخیص داده شده بود، داده‌های 72.612 زن بررسی شد. نشان داده شد که به‌ویژه در زنانی که به‌طور منظم با ماموگرافی غربالگری می‌شدند، خطر مرگ بر اثر سرطان پستان %20 کاهش یافته است.
در همان مطالعه همچنین، نشان داده شد که در زنانی که ترجیح می‌دادند به‌طور منظم در برنامهٔ غربالگری سرطان پستان شرکت نکنند، میزان شناسایی سرطان پستان در مراحل پیشرفته 3 برابر بیشتر بود.
«با این حال، درست نیست که ماموگرافی را ابزاری برای پیشگیری از ابتلا به سرطان پستان بدانیم. با ماموگرافی می‌توان، پیش از آنکه علائم سرطان پستان بروز کنند، سال‌ها زودتر تغییرات پستان را که ممکن است به سرطان منجر شوند شناسایی کرد. ماموگرافی روشی ارزشمند در تصویربرداری است که کمک می‌کند به‌جای تشخیص سرطان پستان در مرحلهٔ پیشرفته، آن را در مرحلهٔ اولیه که درمان بیشترین موفقیت را دارد پیدا کنیم و در نتیجه خطر مرگ را کاهش دهیم.»
با این حال، ماموگرافی نیز به‌عنوان ابزار غربالگری خطرهایی دارد. بحث‌برانگیزترین مشکل آن این است که اگر یافته‌ای مشکوک شناسایی شود که در واقع بی‌ضرر باشد، ممکن است به نمونه‌برداری غیرضروری منجر شود؛ وضعیتی که در پزشکی «بیش‌تشخیصی» نام دارد. مشاهده شده است که این وضعیت به‌ویژه در زنان 40-45 ساله بیشتر رخ می‌دهد. در زنان بالاتر از 45 سال، این احتمال کاهش می‌یابد و روش قابل‌اعتمادتر تلقی می‌شود. به همین دلیل این پرسش که آغاز ماموگرافی باید در 40 سالگی باشد یا 45 سالگی، بسیار مورد بحث قرار گرفته است.
غربالگری سرطان پستان با ماموگرافی برای چه کسانی، در چه محدودهٔ سنی و تا چه مدتی توصیه می‌شود؟
برای زنانی که سابقهٔ خانوادگی سرطان پستان ندارند و از نظر سرطان پستان دارای خطر معمول هستند، راهنمای غربالگری سرطان پستان تدوین‌شده توسط انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society-ACS) در سراسر جهان به‌طور گسترده استفاده می‌شود.
بر این اساس؛
- زنان دارای خطر متوسط سرطان پستان باید ماموگرافی را از 45 سالگی آغاز کنند.
- با این حال، اگر زنان بخواهند، باید امکان غربالگری با ماموگرافی از 40 سالگی در اختیارشان قرار گیرد. متخصصان سلامت باید در این زمینه به آنان کمک کنند.
- به زنان بین 45 - 55 سال باید انجام ماموگرافی سالانه توصیه شود و برای زنانی که تا این سن در غربالگری‌های منظم خطری نداشته‌اند، در صورت توصیهٔ پزشک، فاصلهٔ غربالگری به هر 2 سال یک‌بار تغییر کند.
- پس از 55 سالگی، اگر زنان بخواهند، باید امکان ادامهٔ غربالگری سالانه با ماموگرافی برایشان فراهم باشد.
- زنانی که سالم هستند و انتظار می‌رود دست‌کم 10 سال دیگر زندگی کنند، باید غربالگری منظم با ماموگرافی را ادامه دهند.
- معاینهٔ پزشک در یک مرکز درمانی با هدف غربالگری، یا خودآزمایی پستان که پیش‌تر انجام آن توصیه می‌شد، دیگر توصیه نمی‌شود.
بر اساس انجمن سرطان آمریکا (ACS)، معیارهای داشتن خطر بالا برای سرطان پستان چیست؟
لازم است دربارهٔ سابقهٔ پزشکی فردی و خانوادگی خود با پزشکتان صحبت کنید. با این حال، به‌طور کلی،
- زنانی که یکی از بستگان درجه‌اولشان، مانند مادر، خواهر یا دختر، سرطان پستان دارد،
- زنانی که دارای جهش ژنی ارثی شناخته‌شده (BRCA1 یا BRCA2) هستند،
- زنانی که در فاصلهٔ 10 تا 30 سالگی در ناحیهٔ قفسهٔ سینه تحت پرتودرمانی قرار گرفته‌اند و
- زنانی که خود سابقهٔ سرطان پستان دارند، از نظر بروز سرطان پستان دوم دارای خطر بالا محسوب می‌شوند. افراد خارج از این گروه، دارای خطر معمول یا متوسط به شمار می‌روند.
- موضوع مرتبط: افراد مبتلا به سرطان پستان ارثی چگونه باید پیگیری و درمان شوند؟
در افرادی که از نظر سرطان پستان دارای خطر بالا محسوب می‌شوند، سن آغاز غربالگری، فاصلهٔ انجام آن و روش غربالگری چگونه باید باشد؟
در افراد دارای خطر بالا، توصیه می‌شود علاوه بر ماموگرافی و بدون جایگزین کردن آن، ام‌آر‌آی پستان (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) انجام شود. با این حال، شواهد کافی برای حمایت از انجام منظم و سالانهٔ ام‌آر‌آی وجود ندارد. به‌ویژه برای افرادی که سابقهٔ شخصی سرطان پستان، کارسینوم مجرایی درجا (DCIS)، کارسینوم لوبولی درجا (LCIS)، هیپرپلازی مجرایی آتیپیک (ADH) یا هیپرپلازی لوبولی آتیپیک (ALH) دارند، یا در ماموگرافی بافت پستانشان «بسیار» یا «به‌صورت ناهمگون» متراکم است و دارای پستان‌های متراکم هستند، انجام ام‌آر‌آی توصیه می‌شود.
- موضوع مرتبط: توده‌های پستانی که سرطانی نیستند اما خطر سرطان را افزایش می‌دهند
تصمیم دربارهٔ سن آغاز غربالگری در زنان دارای خطر بالا باید پس از گفت‌وگو با پزشک گرفته شود. با این حال، سن توصیه‌شده برای بیشتر زنان این است که در 30 سالگی غربالگری با ام‌آر‌آی و ماموگرافی را آغاز کنند و تا زمانی که سلامتشان برقرار است، آن را ادامه دهند.
چرا در راهنمای ACS، سن غربالگری معمول سرطان پستان که پیش‌تر 40 سال تعیین شده بود به 45 سال تغییر کرد؟
مطالعات نشان داده‌اند که خطر سرطان در فاصلهٔ 40-44 سالگی کمتر است و خطر آسیب ناشی از نتایج مشکوکِ مثبت کاذب که ممکن است هنگام غربالگری به بیش‌تشخیصی منجر شوند، اندکی بیشتر است؛ بنابراین آغاز غربالگری در 40 سالگی ضروری نیست. توازن میان فواید و زیان‌های مرتبط با خطرها پس از 45 سالگی مطلوب‌تر می‌شود.
یک زن در 40 سالگی چه باید بکند؟
برای برخی زنان، نگرانی از ابتلا به سرطان پستان ممکن است اهمیت بیشتری داشته باشد. بنابراین اگر زنی بخواهد احتمال نادیده ماندن یک ضایعهٔ واقعاً مشکوک را که با ماموگرافی زود تشخیص داده می‌شود به حداقل برساند، آغاز غربالگری ماموگرافی در 40 سالگی اشکالی ندارد. او باید دربارهٔ این نگرانی و مناسب‌ترین روش برای خودش با پزشکش صحبت کند.
بر اساس ACS، چرا ماموگرافی‌های سالانه پس از 55 سالگی باید هر 2 سال یک‌بار انجام شوند؟
اگرچه سرطان پستان در زنان پس از یائسگی شایع‌تر است، در این سنین معمولاً رشد آهسته‌تری دارد. همچنین چون تراکم پستان با افزایش سن کمتر می‌شود، شناسایی سرطان آسان‌تر است. با این حال، برای زنانی که نمی‌خواهند غربالگری را هر 2 سال یک‌بار انجام دهند، ادامهٔ پیگیری سالانه پس از 55 سالگی نیز گزینهٔ دیگری است.
آیا پرتو دریافت‌شده در ماموگرافی باعث سرطان می‌شود؟
ماموگرافی دستگاه ویژهٔ تصویربرداری با اشعهٔ ایکس است که می‌تواند با دوز پایین پرتو تصویربرداری کند. مهم‌ترین تفاوت آن با رادیوگرافی معمولی این است که ماموگرافی می‌تواند با دوز کمتر پرتو، تصویری با کیفیت بالاتر ارائه کند.
بسیاری از مطالعات انجام‌شده دربارهٔ این موضوع نشان می‌دهند که پرتوِ ماموگرافی باعث سرطان نمی‌شود. با این حال، برخی مطالعات نشان می‌دهند که این خطر ممکن است بسته به دفعات ماموگرافی، دوز دریافتی و مدت مواجهه تغییر کند. از این رو گفته می‌شود در زنان چاق یا دارای پستان‌های بزرگ و نیز در زنان با بافت پستان متراکم، به دلیل مواجهه با دوز بالاتر پرتو هنگام تصویربرداری، خطر ممکن است افزایش یابد. با وجود این، نادرست نخواهد بود اگر بگوییم بروز سرطان پستان و فراوانی مرگ ناشی از پرتو در راهبردهای توصیه‌شدهٔ غربالگری، در مقایسه با مرگ ناشی از سرطان پستانی که بر اثر عواملی غیر از پرتو ایجاد می‌شود، پایین است.
بر اساس ACS، معاینهٔ پستان با دست دیگر توصیه نمی‌شود!
معاینهٔ بالینی پستان، معاینه‌ای است که پزشک انجام می‌دهد. افزون بر آن، در گذشته توصیه می‌شد زنان ماهی یک‌بار پستان‌های خود را با دست معاینه کنند و دربارهٔ توده‌های مشکوکی که لمس می‌کنند با پزشک مشورت کنند. در تازه‌ترین راهنمای ASC توصیه شده است که معاینهٔ بالینی پستان و معاینهٔ دستی پستان توسط خود زنان، دیگر با هدف غربالگری سرطان پستان انجام نشود.
دلیل این توصیه آن است که مطالعات سال‌های اخیر، برخلاف نتایج قدیمی، نشان داده‌اند معاینهٔ بالینی کمک بسیار اندکی به تشخیص زودهنگام می‌کند و انجام معاینهٔ دستی همراه با ماموگرافی باعث افزایش نسبت ضایعات مشکوک کاذب می‌شود. به همین ترتیب، شواهد نشان می‌دهند معاینهٔ دستی ماهانهٔ زنان به کاهش مرگ ناشی از سرطان پستان کمک نمی‌کند.
با این حال، توصیه می‌شود زنان هرگاه در پستان‌هایشان ناهنجاری آشکاری ببینند یا وجود ساختاری متفاوت را احساس کنند، حتماً این وضعیت را با پزشک در میان بگذارند.
اگرچه ماموگرافی روشی بی‌نقص نیست، امروزه همچنان مؤثرترین روش غربالگری برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان شناخته می‌شود. باید به یاد داشت که غربالگری منظم با ماموگرافی ابزار ارزشمندی برای کاهش بار بیماری ناشی از سرطان پستان در زنان است.
موضوعات مرتبط
تازه‌های درمان سرطان پستان - 2017 و 2018
سرطان پستان زندگی‌ام را تغییر داد، اما این تغییر در جهت مثبت بود
منابع
Lancet, 2012.
2. de Munck L, Fracheboud J, de Bock GH, den Heeten GJ, Siesling S, Broeders MJM.
Is the incidence of advanced-stage breast cancer affected by whether women attend a steady-state screening program?
Int J Cancer, Mar 25 2018.
3. American Cancer Society Releases New Breast Cancer Guideline.
cancer.org
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.