ეფექტიანია იმუნოთერაპია 4. სტადიის კუჭისა და საყლაპავის (ეზოფაგუსის) კიბოში?

კუჭის კიბო ძველი ეგვიპტის პაპირუსებშიც კი, ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 3000-იან წლებშია აღწერილი. დაავადების სიხშირისა და სიკვდილიანობის 1760-იანი წლების სტატისტიკურ ანალიზებში ყველაზე ხშირ და ყველაზე სასიკვდილო კიბოდ იწოდებოდა, თუმცა ბოლო 20 წელია ორივე მაჩვენებელი სწრაფად მცირდება. ეს განსაკუთრებით კუჭის კიბოს განვითარებაზე პასუხისმგებელ ჰელიკობაქტერული ინფექციის და სხვა გარემო რისკის ფაქტორების აღმოფხვრასა და, რა თქმა უნდა, მაცივრის გამოგონებას უკავშირდება.

- დაკავშირებული თემა: კუჭის კიბოს გასაოცარი ისტორია, მიზეზები და მნიშვნელობა

ადგილობრივად შორსწასული, განმეორებული ან მეტასტაზირებული (4. სტადიის) კუჭის კიბოს მკურნალობის მიზანია პალიაცია, ანუ ტკივილის, გულისრევის, სისხლდენისა და კუჭის დახშობით გამოწვეული ჩივილების მოხსნა და სიცოცხლის გახანგრძლივება. ამას შეიძლება მივაღწიოთ როგორც ადგილობრივი მკურნალობით, ისე ქიმიოთერაპიის, მიზნობრივი წამლებისა და იმუნოთერაპიის მსგავსი სისტემური მკურნალობით.

ფილტვის კიბოში, კანის ავთვისებიან მელანომაში, თირკმლის კიბოსა და მრავალ სხვა ტიპში ეფექტიანობადადასტურებული ახალი თაობის იმუნოთერაპიული პრეპარატის, იმუნური საკონტროლო წერტილის ინჰიბიტორად მოქმედი პემბროლიზუმაბის (Keytruda) კუჭის კიბოში ეფექტიანობის კვლევების შედეგების მიღება დაიწყო.

პემბროლიზუმაბი (Keytruda)

იმუნური სისტემის კონტროლთან დაკავშირებული PD-1-ის ინჰიბიტორი ეს პრეპარატი ჩვენი იმუნური უჯრედების სიმსივნური უჯრედებისადმი სიბრმავის მოხსნით მოქმედებს. კუჭისა და კუჭ-საყლაპავის შეერთების კიბოს მქონე 259 პაციენტის KEYNOTE 59 კვლევამ პემბროლიზუმაბის 2017 წლის სექტემბერში FDA-ის (აშშ-ის სურსათისა და წამლების ადმინისტრაცია) დამტკიცებაც უზრუნველყო. იმუნოთერაპიების ეფექტიანობის მნიშვნელოვანი მაჩვენებლის, ბიომარკერ PD-L1-ისმაღალი დადებითობის მქონე პაციენტებს მკურნალობით მეტი სარგებელი ჰქონდათ. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევაში ორ ხაზზე მეტი მკურნალობაგავლილი პაციენტები მონაწილეობდნენ, პემბროლიზუმაბით სარგებლის მიღების მედიანური ხანგრძლივობა 8.4 თვე იყო. სარგებლის მაჩვენებელი %16 იყო, ხოლო წამლის გვერდითი ეფექტის გამო მკურნალობა მხოლოდ 2 პაციენტმა (%0.8) შეწყვიტა. ზოგადად კარგად ასატანმა პემბროლიზუმაბმა ამ კლინიკური კვლევით FDA-ის დამტკიცება მიიღო.

- დაკავშირებული თემა: პირველად კუჭის კიბოს სამკურნალოდ იმუნოთერაპიულმა პრეპარატმა FDA-ის დამტკიცება მიიღო

წამლის ეფექტიანობის ყველაზე მნიშვნელოვანი კვლევა მას დაავადების ეფექტიანობადადასტურებულ სტანდარტულ სამკურნალო სქემას ადარებს. აქამდე კუჭის კიბოში იმუნოთერაპიისა და ქიმიოთერაპიის უშუალოდ შედარების კვლევა არ არსებობდა, მაგრამ 2018 წლის ივნისში ავტორიტეტულ ონკოლოგიურ ჟურნალ Lancet Oncology-ში გამოქვეყნებულმა და 2018 წლის კუჭ-ნაწლავის კიბოს მსოფლიო კონგრესზე წარდგენილმა კვლევამ დიდი ყურადღება მიიპყრო.

კვლევაში კუჭის კიბოს მეორე ხაზში გამოყენებული პაკლიტაქსელის ქიმიოთერაპია და პემბროლიზუმაბი შეადარეს. მონაწილეობდა PD-L1 დონით > %1 მქონე 592 პაციენტი. საერთო გადარჩენასა და დაავადების გაუარესებამდე დროში ჯგუფებს შორის სტატისტიკური განსხვავება არ გამოვლინდა. თუმცა ქვეჯგუფების ანალიზში, სტატისტიკური მნიშვნელოვნების გარეშე, პემბროლიზუმაბის მიმღებთა 1 წლიანი გადარჩენა ქიმიოთერაპიის ჯგუფზე %13-ით მეტი იყო; განსაკუთრებით კუჭ-საყლაპავის შეერთების სიმსივნისას სხვაობა უფრო დიდი ჩანდა. თუ პაციენტის საერთო ფუნქციური მდგომარეობა კარგია, შეიძლება ვთქვათ, რომ პემბროლიზუმაბის ჯგუფში სიცოცხლეს დამატებითი 3 თვე ემატებოდა.

მკურნალობასთან დაკავშირებული გვერდითი მოვლენები ქიმიოთერაპიის ჯგუფში %30-ით უფრო ხშირად აღინიშნა.

- დაკავშირებული თემა: რა გვერდითი მოვლენები აქვს იმუნოთერაპიის პრეპარატებს და როგორ მკურნალობენ მათ?

ეს კვლევა მიუთითებს კუჭის კიბოს პაციენტთა ქვეჯგუფზე, რომელიც პემბროლიზუმაბის იმუნოთერაპიით მეტ სარგებელს იღებს, თუმცა მიმაჩნია, რომ ამ ჯგუფის დასადგენად დამატებითი ანალიზებია საჭირო.

სხვა ფართოდ გამოყენებული იმუნოთერაპიული პრეპარატის, ნივოლუმაბის (Opdivo), კვლევას რომ შევხედოთ: 493 კუჭის ან კუჭ-საყლაპავის შეერთების კიბოს მქონე 493 პაციენტის კვლევაში ორი ან მეტი ხაზის ქიმიოთერაპიაგავლილი პირები მონაწილეობდნენ. ნივოლუმაბით სარგებლის მაჩვენებელი %11 იყო და სიცოცხლეს დამატებით 1.2 თვე ემატებოდა. 12 თვიანი გადარჩენის დამატებითი სარგებელი %16 იყო. ვფიქრობ, სასურველი შედეგის მიუღებლობის მიზეზი ყველა პაციენტის მკურნალობა იყო PD-L1 დონის გაუთვალისწინებლად. ნივოლუმაბისა და სხვა იმუნოთერაპიული პრეპარატის, იპილიმუმაბის (Yervoy), კომბინაციის შემფასებელი კვლევა ASCO 2017 კონგრესზეწარადგინეს, თუმცა დეტალური შედეგები ჯერ გამოქვეყნებული არ არის. ამ კვლევებზე დაყრდნობით ნივოლუმაბი იაპონიაში კუჭის კიბოსთვის გამოიყენება.

ამ კვლევების ფონზე მიმაჩნია, რომ პემბროლიზუმაბმა კუჭისა და კუჭ-საყლაპავის შეერთების სიმსივნეებში ეფექტიანი და უსაფრთხო მკურნალობის ადგილი დაიმკვიდრა; თუმცა პასუხგაუცემელი კითხვების კვლევა გრძელდება. ყოველ გამოქვეყნებულ სამეცნიერო მონაცემს კვლავ გაგიზიარებთ.

დაკავშირებული თემა

• როგორი უნდა იყოს მკურნალობის გადაწყვეტილება კუჭის კიბოს ოპერაციამდე და შემდეგ?
• რა სიმპტომები აქვს კუჭის კიბოს? რა უნდა ვიკითხო და ვიცოდე მისი დიაგნოზისა და მკურნალობის შესახებ?