თავისა და კისრის კიბოებისთვის იმუნოთერაპიის ახალი მეთოდი

თავისა და კისრის ბრტყელუჯრედოვანი კიბოები პირის, ცხვირისა და ყელის არეების ამომფენ ეპითელურ უჯრედებში (ლორწოვანზე) ვითარდება. თავისა და კისრის კიბოები ამ ანატომიური არეების ახლო მეზობლობის, შეზღუდულ სივრცეში მრავალი ორგანოსა და მათ ახლოს სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ნერვებისა და სისხლძარღვების არსებობის, აგრეთვე თავისა და კისრის არის ხილვადობის გამო რთულად სამკურნალო კიბოებია, რომლებიც მაღალ სპეციალიზაციასა და მულტიდისციპლინურ მიდგომას მოითხოვს.

PD-1 და PD-L1უჯრედის ზედაპირზე არსებული იმუნური სისტემის საკონტროლო წერტილებია და ამ მოლეკულებისთვის სპეციალურად შექმნილი ინჰიბიტორები ახალი თაობის კიბოს იმუნოთერაპიებიარის.

ქიმიოთერაპიასთან ერთად PD-1-ის დამთრგუნველი იმუნოთერაპია (nivolumab და pembrolizumab) მორეციდივე ან მეტასტაზური თავისა და კისრის კიბოების ერთ-ერთ ძირითად მკურნალობად იქცა; უფრო მეტიც, pembrolizumab, 2019 წლის ივნისში მიღებული FDA-ს დამტკიცებით შორს წასული სტადიის ან მორეციდივე, PD-L1 დადებითი ბრტყელუჯრედოვანი თავისა და კისრის კიბოს მქონე პაციენტების პირველი ხაზის მკურნალობის სტანდარტი გახდა. თუმცა პასუხის დაბალი მაჩვენებლები, გამოვლენილი პასუხის ხანგრძლივობები და ჰიპერპროგრესიის (კიბოს სწრაფი პროგრესირების) რისკი გვაფიქრებინებს, რომ ეს კიბო შეიძლება PD-1-ის დათრგუნვის მიმართ რეზისტენტული იყოს. გარდა ამისა, რეციდივი (განმეორება) ხშირად გვხვდება. ამ უარყოფითი მხარეების აღმოსაფხვრელად და უფრო ეფექტური მკურნალობის მეთოდის საპოვნელად UCLA Jonsson-ის ყოვლისმომცველი კიბოს ცენტრისა და UCLA-ს სტომატოლოგიური ფაკულტეტის მეცნიერები გაერთიანდნენ. თაგვის მოდელით ჩატარებულ კვლევაში მკვლევრებმა anti-PD1 იმუნოთერაპიასთან ერთად BMI1 ცილის ფუნქციის დამთრგუნველი PTC209-ის სახელწოდების საშუალება ერთად გამოიყენეს. შედეგები აჩვენებს, რომ კიბოს ზრდისა და გავრცელების წარმატებით შეჩერებით კიბოს განმეორება აღიკვეთა და კიბოს ღეროვანი უჯრედები აღმოიფხვრა.

Polycomb ჯგუფის (PcG) ცილა BMI1 უჯრედების დიფერენცირებასა და გამრავლებაში ეპიგენეტიკურ კონტროლს უზრუნველყოფს და კიბოს ღეროვანი უჯრედის თვითგანახლებაში კრიტიკულ როლს თამაშობს.

მკვლევრებმა გამოიყენეს თაგვის მოდელი, რომელიც თავისა და კისრის ბრტყელუჯრედოვანი კიბოს განვითარებასა და მეტასტაზირების უნარს იმეორებს და მთლიანობის შემნარჩუნებელ სიმსივნის მიკროგარემოშიBMI1-დადებით კიბოს ღეროვან უჯრედებზე დაკვირვების საშუალებას იძლევა. ექსპერიმენტში BMI1 ცილა ფარმაკოლოგიური ან გენეტიკური ტექნიკებით დაითრგუნა და ფუნქცია დაკარგა. ორივე შემთხვევაში PD1-ის დამთრგუნველი საშუალების კომბინირებული მკურნალობა გამოიყენეს და BMI1 დადებით კიბოს ღეროვან უჯრედებში მისი ეფექტიანობა შეამოწმეს.

მკვლევრები ექსპერიმენტის შედეგებს ასე აჯამებენ: „აქ anti-PD1 და ცისპლატინის კომბინირებული მკურნალობა თავისა და კისრის ბრტყელუჯრედოვანი კიბოს ზრდას თრგუნავდა, თუმცა დავადგინეთ, რომ ამ ტიპის თავისა და კისრის კიბოებში BMI1 დადებითი კიბოს ღეროვანი უჯრედები გამდიდრდა. ამის საპირისპიროდ, ექსპერიმენტების ნაკრებში, სადაც BMI1 ცილა ფარმაკოლოგიურად და გენეტიკურად ფუნქციადაკარგული იყო და PD1-ის დამთრგუნველი საშუალება გამოიყენებოდა, დავამტკიცეთ, რომ მეტასტაზური თავისა და კისრის ბრტყელუჯრედოვანი კიბო დაითრგუნა და განმეორების რისკი შემცირდა.”

BMI1 ცილის დათრგუნვა BMI1-ისა და კიბოს ღეროვანი უჯრედების აღმოფხვრით შეძენილი იმუნური პასუხის მნიშვნელოვანი უჯრედების, CD8+ T უჯრედების სიმსივნის გარემოში მოზიდვასა და სიმსივნის წინააღმდეგ ძლიერი იმუნური პასუხის წარმოქმნას ასტიმულირებს.

საბოლოოდ ეს კვლევა წარმოადგენს მტკიცებულებას, რომ BMI1 ცილების დამიზნებით იმუნოთერაპია სიმსივნის წინააღმდეგ იმუნიტეტის გააქტიურებით კიბოს ღეროვან უჯრედებს აღმოფხვრის და არის პირველი პრეკლინიკური კვლევა. ეს შედეგები იმედისმომცემია თავისა და კისრის კიბოს მქონე პაციენტებისთვის, რომლებიც PD1-ის დამთრგუნველი საშუალებით მკურნალობენ, მაგრამ შემდგომ მკურნალობის მიმართ რეზისტენტობას ავლენენ.