روش جدید ایمنی‌درمانی برای سرطان‌های سر و گردن

سرطان‌های سلول سنگفرشی سر و گردن در سلول‌های اپی‌تلیال یا مخاط پوشاننده دهان، بینی و گلو ایجاد می‌شوند. نزدیکی این نواحی، وجود اندام‌های فراوان در فضایی محدود همراه عصب و رگ حیاتی مجاور و نیز دیده‌شدن ظاهر سر و گردن، درمان را دشوار می‌کند و تخصص پیشرفته و رویکرد چندتخصصی لازم دارد.

PD-1 و PD-L1، نقاط وارسی ایمنی روی سطح سلول‌اند و مهارکننده‌های اختصاصی این مولکول‌ها نسل تازه ایمنی‌درمانی‌هایسرطان هستند.

ایمنی‌درمانی مهارکننده PD-1، نیوولوماب و پمبرولیزوماب، همراه شیمی‌درمانی از درمان‌های اصلی سرطان عودکرده یا متاستاتیک سر و گردن شده است؛ حتی پمبرولیزوماب با تأیید FDA در ژوئن 2019 ، برای بیماران سرطان سنگفرشی سر و گردن پیشرفته یا عودکرده با PD-L1 مثبت، در خط نخست درمان استاندارد شد. اما میزان پاسخ پایین، مدت پاسخ مشاهده‌شده و خطر هایپرپروگرشن یا پیشرفت سریع سرطان، احتمال مقاومت این سرطان به مهار PD-1 را مطرح می‌کنند. همچنین عود یا بازگشت اغلب مشاهده می‌شود. برای رفع این مشکلات و یافتن درمان مؤثرتر، دانشمندان مرکز جامع سرطان Jonsson دانشگاه UCLA و دانشکده دندان‌پزشکی آن همکاری کردند. در مطالعه مدل موشی، ایمنی‌درمانی ضد PD1 همراه عامل مهارکننده پروتئین BMI1 به نام PTC209 استفاده شد. نتایج نشان داد رشد و انتشار سرطان با موفقیت متوقف، از عود پیشگیری و سلول بنیادی سرطانی حذف می‌شود.

پروتئین گروه پلی‌کامب (PcG) به نام BMI1 در تمایز و تکثیر سلولی، اپی‌ژنتیک را کنترل می‌کند و در سلول بنیادی سرطانی برای خودنوزایی نقش حیاتی دارد.

پژوهشگران از مدل موشی تقلیدکننده رشد و توان متاستاز سرطان سنگفرشی سر و گردن، با ساختار دست‌نخورده ریزمحیط توموربرای پیگیری سلول بنیادی سرطانی BMI1 مثبت استفاده کردند. در آزمایش، پروتئین BMI1 با روش دارویی یا ژنتیکی مهار و غیرفعال شد. در هر دو وضعیت، درمان ترکیبی مهارکننده PD1 برای آزمودن اثر بر سلول بنیادی سرطانی BMI1 مثبت به کار رفت.

پژوهشگران نتایج را چنین خلاصه می‌کنند: «در اینجا درمان ترکیبی ضد PD1 و سیس‌پلاتین رشد سرطان سنگفرشی سر و گردن را مهار کرد، اما سلول‌های بنیادی سرطانی BMI1 مثبت در آن غنی شدند. برعکس، در مجموعه آزمایش غیرفعال‌کردن دارویی و ژنتیکی BMI1 همراه مهارکننده PD1 ثابت کردیم سرطان سنگفرشی متاستاتیک سر و گردن مهار و خطر عود کم می‌شود.”

مهار پروتئین BMI1 با حذف BMI1 و سلول‌های بنیادی سرطانی، پاسخ ایمنی اکتسابی را از طریق سلول مهم آن، سلول‌های T ‏CD8+ به جذب در محیط تومور و ایجاد پاسخ ایمنی قوی علیه آن تحریک می‌کند.

در نتیجه، این مطالعه شواهدی ارائه می‌کند که ایمنی‌درمانی هدف‌گیرنده BMI1 با فعال‌کردن ایمنی ضدتومور، سلول بنیادی سرطانی را حذف می‌کند؛ نخستین پژوهش پیش‌بالینیاز این نوع است. نتایج برای بیماران سرطان سر و گردن درمان‌شده با مهارکننده PD1 که سپس مقاومت درمانی پیدا کرده‌اند امیدبخش است.