Döş xərçəngində sübuta əsaslanan tamamlayıcı tibb üsulları hansılardır?

Döş və bütün digər xərçəng növlərində ağrı, ürəkbulanma, halsızlıq, iştahasızlıq, depressiya və narahatlıq (təşviş) pozuntusu kimi problemlərlə qarşılaşa bilərik. Xəstəliyin özünün və/və ya müalicə prosesinin gətirdiyi bu sağlamlıq problemlərinə yanaşmalar, həyat keyfiyyətini artırmaq məqsədi ilə getdikcə daha çox əhəmiyyət qazanır. Elmi etibarlılığı sübut olunmuş yanaşmaların axtarışı və elmi tədqiqatların sayı gündən-günə artır. Palliativ qayğı sahəsinə daxil olan bu problemlər elmi və hüquqi baxımdan qəbul olunmuş müasir tibb üsulları ilə həll edilə bildiyi kimi, tamamlayıcı müalicələrin istifadəsi də yetərli sübutların rəhbərliyi ilə həyata keçirilir (və ya keçirilməlidir). Akupunktur, meditasiya, yoqa, refleksologiya, musiqi terapiyası, stressin idarə edilməsi, masaj və müxtəlif bitki tərkibləri tamamlayıcı tibb üsullarındandır.

Döş xərçəngi xəstələrində rast gəlinən xəstəliklə və ya müalicələrlə bağlı problemlər:

Çox yaxın zamanda döş xərçəngində tamamlayıcı müalicə üsulları təlimatı yenilənmişdir. Müalicə təlimatları (guideline) dəyərli elmi tədqiqatların qiymətləndirildiyi və buradan alınan məlumatların toplandığı, səhiyyə işçilərinin müalicələri yönləndirməkdə istifadə etdiyi əsas mənbələrdir. Bu təlimatda ortaya qoyulan nəticələr sübut səviyyəsinə görə A, B, C, D, H və I kimi təsnif edilmişdir. Sübut səviyyələrinin nə demək olduğunu izah etsək;

• Sübut səviyyəsi A: həmin müalicədən əhəmiyyətli dərəcədə fayda olduğuna dair yüksək səviyyəli əminliyin olması
• Sübut səviyyəsi B: həmin müalicədən orta-əhəmiyyətli dərəcədə fayda olduğuna dair yüksək səviyyəli əminliyin olması
• Sübut səviyyəsi C: həmin müalicədən az dərəcədə fayda olduğuna dair orta səviyyəli əminliyin olması
• Sübut səviyyəsi D: həmin müalicənin təsirinin göstərilməməsi
• Sübut səviyyəsi H: həmin müalicənin zərər verməsi
• Sübut səviyyəsi I: həmin müalicə üçün mövcud sübutların nəticəsiz olması

Sübut səviyyəsi A və B, yəni yüksək sübut səviyyəsi olduqda həmin müalicənin verilməsi tövsiyə edilir. Sübut səviyyəsi C olarsa müalicənin faydası mübahisəlidir. Sübut səviyyəsi D, H, I olarsa müalicənin verilməsi tövsiyə edilmir.

Təlimatda bütün tamamlayıcı müalicələr ayrı-ayrılıqda nəzərdən keçirilmişdir. Hər tamamlayıcı müalicənin döş xərçəngi xəstələrində effektivliyini qiymətləndirən tədqiqatlar ayrıca dəyərləndirilmişdir. Döş xərçənginə xüsusi tədqiqatı olmayan müalicə üsulları ilə bağlı tövsiyələr üçün onların digər xərçəng növlərindəki effektivliyi qiymətləndirilmişdir.

Oxlar meditasiyanı göstərir!

Döş xərçəngi xəstələrində araşdırılmış tamamlayıcı müalicə yanaşmalarından sübut səviyyəsi A və B olanları sadalasaq; meditasiya, musiqi terapiyası, yoqa, akupunktur, masaj (refleksologiya), elektroakupunktur, boşalma (relaksasiya) texnikalarının adı çəkilir (aşağıdakı cədvələ baxın).

Bu yeni təlimatda ən diqqətçəkən dəyişiklik meditasiyanın stress və təşvişi (narahatlığı) azaltmaqda effektivliyi üçün sübut səviyyəsinin yüksəlməsidir. Əvvəlki təlimatda sübut səviyyəsi B ikən meditasiyanın stress və təşvişə təsirlərinin göstərildiyi randomizə olunmuş nəzarətli tədqiqatın əlavə edilməsi ilə sübut səviyyəsi A olmuşdur.

Bu günədək bir çox meditasiya / hipnoterapiya texnikası hazırlanmış və istifadə edilmişdir. Lakin işin əsasında zehnin boşaldılması, təmizlənməsi və sakitliyə çatmaq məqsədi dayanır. Yalnız döş xərçəngində deyil, digər xərçənglərdə və xərçəngdənkənar bəzi xəstəliklərdə də xüsusilə xəstəliklə bağlı psixoloji şikayətlərdə tövsiyə edilir.

Sübut səviyyəsi D, H, I kimi müəyyən edilmiş müalicələr isə bunlardır:

• Aloe vera və hialuron turşusu kremlərinin radiasiya dəri zədəsinə təsiri (D)
• Qlutaminin kimyaterapiyaya bağlı ürəkbulanma və qusmaya təsiri (D)
• Asetil L karnitin və Guarana-nın halsızlığa təsiri (D)
• Asetil L karnitinin neyropatiyaya təsiri (H)
• Soyanın isti basmalarına təsiri (D)

Şifahi yayılan məlumatlar və ya mənbəyi bilinməyən qəzet/internet xəbərləri ilə tamamlayıcı müalicələr haqqında məlumat əldə edilir. Bu vəziyyət xəstə və yaxınlarının əsassız gözləntiyə qapılmasına və ya xəstəlik prosesi baxımından vaxt itirməsinə səbəb ola bilər. Biz yenə xəstəlik prosesində hər növ müalicə seçimi üçün elmin işığında və etibar etdiyiniz həkimin rəyi ilə hərəkət etməyi tövsiyə etməyə davam edəcəyik.

Marağınızı çəkə bilər:

• Tamamlayıcı və alternativ müalicələr arasındakı fərq nədir?