İmmunoterapiya ağciyər xərçənginin müalicəsində bütün təməl daşlarını yerindən oynatdı

Kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin müalicəsi xəstəliyin yayılmasına görə dörd mühüm alt başlıqda araşdırıla bilər. Ağciyər xərçənginin mövcud müalicə strategiyaları təxminən 50 ili aşan müddətdə yüzlərlə yaxşı planlaşdırılmış randomizə klinik tədqiqat nəticəsində formalaşmış və hər biri illər ərzində beynəlxalq konsensuslarla təməl daşı səviyyəsinə çatmışdır.

1. Erkən mərhələdəki xəstələrdə (mərhələ 1 – 3A) əməliyyat və sonradan residiv (təkrarlanma) riski yüksəkdirsə adyuvant (qoruyucu) kimyaterapiya tətbiq edilir.
2. Yerli irəliləmiş xəstəlikdə (mərhələ 3B) əməliyyat uyğun olmur və kimyaterapiya ilə eyni vaxtda radioterapiya (kimyoradioterapiya) kombinasiyasına üstünlük verilir.
3. Metastatik yəni dördüncü mərhələ kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi xəstələrinin müalicəsində hədəfə yönəlmiş ağıllı dərmanlara uyğun deyilsə, birinci xətt müalicəsində platin əsaslı kimyaterapiya kombinasiyasından istifadə edilir.
4. Metastatik xəstələrdə birinci xətt müalicəsindən sonra xəstəliyi irəliləyənlərdə ikinci xətt tək dərmanlı kimyaterapiya ilə müalicəyə davam edilir.

Son bir neçə ilə qədər kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin standart müalicəsində bu dörd yanaşma sanki təməl daşı idi. İmmunoterapiyaların ağciyər xərçənginin müalicəsində sınaqdan keçirilməsinə başlanması ilə kimyaterapiya əsaslı müalicə strategiyaları sarsılmağa başladı:

• İlk olaraq metastatik xəstələrdə ikinci xətt kimyaterapiya yerini immunoterapiyalara verdi.
• Növbəti hədəfi birinci xətt müalicəsində kimyaterapiyanın yerini almaq idi; bunu yalnız seçilmiş xəstələrdə (PD-L1 səviyyəsi %50 və yuxarı) bacardı. 
• Üçüncü addım birinci xətt müalicəsində PD-L1 seçimi olmadan kimyaterapiya ilə kombinə istifadəsi idi və bu strategiya yastı hüceyrəli olmayan kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngində uğurlu oldu. 
• Yenə çətin xəstə qrupunda, yəni yerli irəliləmiş mərhələdə (3B), əməliyyat edilə bilməyən xəstələrdə kimyaterapiya ilə eyni vaxtda radioterapiyadan sonra müalicənin immunoterapiya ilə davam etdirilməsi ömür müddətinə müsbət töhfə verdi.

Erkən mərhələ ağciyər xərçəngində ilk immunoterapiya nəticələri

Yeni dəyişikliyə dair məlumatlar isə aprel 2018-ci ildə New England Journal of Medicinedə dərc edilmiş, çox erkən mərhələ (1 – 3A) kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi xəstələrində neoadyuvant (əməliyyatdan əvvəl kiçildici) 2 kurs nivolumab (ticarət adı Opdivo) adlı immunoterapiya dərmanının istifadə edildiyi pilot tədqiqatın nəticəsində əldə edildi.

Tədqiqatın nəticələrinə görə; 

• Qiymətləndirilə bilən erkən mərhələ kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngli 21 xəstənin daxil edildiyi klinik tədqiqatda klassik immunoterapiya yan təsirlərindən başqa dözülməz yan təsir müşahidə edilmədi. Əməliyyatdan əvvəl müalicəyə bağlı gecikmə və hər hansı mənfi hal aşkarlanmadı.
• Əməliyyatdan əvvəl aparılmış tomoqrafiyalarda 2 xəstədə əhəmiyyətli radioloji geriləmə, 18 xəstədə sabit nəticələr, 1 xəstənin tomoqrafik görüntüsündə şiş ölçüsünün artması aşkarlanmışdır. 
• Əməliyyatdan sonrakı patoloji mərhələləndirməyə görə xəstələrin %45-ində başlanğıc mərhələyə nisbətən immunoterapiyaya əhəmiyyətli cavab alındı. 
• 3 xəstədə patoloji tam cavab əldə edildi ki, bu da iki doza immunoterapiya ilə təəccüblü nəticə kimi şərh olundu.
• Genomik təhlillərdə şişin mutasiya yükü araşdırıldı və mutasiya yükü yüksək olan xəstələrdə immunoterapiya cavabının daha yüksək olduğu müəyyənləşdirildi.
• PD-L1 müsbət və mənfi xəstə qruplarının hər ikisində immunoterapiyaya cavab alındı.

Xəstə sayı az olsa da, tədqiqatdan əldə edilən mühüm məlumatlar çoxsaylı xəstənin daxil ediləcəyi yeni tədqiqatlara yol açdı. Erkən mərhələ kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngində immunoterapiyanın hətta əməliyyatdan əvvəl qısamüddətli istifadəsinin faydalı ola biləcəyini görmək hamımızı sevindirdi.

Müalicədən əvvəl 12 xəstənin patoloji materialında şişin mutasiya yükü araşdırıldı və onun xəstələrin immunoterapiyaya cavabı ilə əlaqəli olduğu müəyyənləşdirildi. Xüsusilə immunoterapiya kimi bahalı müalicələri xəstələrə tövsiyə etməzdən əvvəl hansı xəstədə faydalı ola biləcəyini proqnozlaşdırmaq müasir tibbin və dəqiq onkologiyanın ən mühüm hədəflərindəndir. Tədqiqatda şişin mutasiya yükünün müalicədən əvvəl xəstələrdə cavabı göstərə biləcəyinə dair əldə edilmiş məlumatlar uyğun xəstəyə uyğun müalicə strategiyası üçün də qapı açmışdır.

Şərh

Tədqiqat məlumatları ilə ağciyər xərçənginin müalicə strategiyasında son təməl daşının da sarsıldığı şübhəsizdir. Lakin bu məlumatlar gündəlik praktikada erkən mərhələ ağciyər xərçəngi xəstələrinə əməliyyatdan əvvəl immunoterapiya tövsiyə etmək üçün kifayət deyil. Ağciyər xərçənginin müalicəsi sahəsində planlaşdırılan və davam edən tədqiqatları izləyərək nəticələrini sizinlə paylaşacağıq.

Əlaqəli mövzu:

- Ağciyər xərçənginin müalicəsində yeniliklər - 2017 və 2018