Pembrolizumab adlı immunoterapiya dərmanı 4-cü mərhələ ağciyər xərçəngi xəstələrində başlanğıc müalicədə kimyaterapiya ilə kombinə istifadədə uğurlu hesab edildi

Aprel 2018-ci ildə New England Journal of Medicine jurnalında dərc edilmiş KEYNOTE-189 klinik tədqiqatının nəticələri ağciyər xərçənginin müalicəsində təməl daşı sayıla biləcək müalicə yanaşmasını tamamilə yerindən edəcək kimi görünür. Bu tədqiqata görə pembrolizumab adlı immunoterapiya dərmanı metastatik (4-cü mərhələ) kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi xəstələrində başlanğıc müalicədə kimyaterapiya ilə kombinə istifadədə effektiv hesab edildi.

Bu gün metastatik və kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi xəstələri əvvəlcə hədəfə yönəlmiş müalicəyə uyğun olub-olmadıqları baxımından yoxlanılır. Uyğun xəstələrdə hədəfə yönəlmiş dərmanlara üstünlük verilir, uyğun olmayan xəstələrdə isə ölkəmizdə birinci xətt müalicəsi olaraq platin qrupu kimyaterapiyalara digər effektiv kimyaterapiya dərmanlarından biri əlavə olunur. Bu müalicələrin məqsədi həyat keyfiyyətini artırmaqla yanaşı ömrü uzatmaqdır. Metastatik ağciyər xərçəngi xəstələrində yalnız kimyaterapiya ilə ömür müddəti orta hesabla 1 il səviyyəsindədir. Aqressiv gedişli və kimyaterapiyaya cavab alınmayan xəstələrdə bu müddət daha qısa ola bilər, kimyaterapiyaya cavab verən xəstələrdə isə daha da uzana bilər.

Metastatik ağciyər xərçəngində immunoterapiyalar, 2016-cı ildən sonra birinci xətdə istifadə edilən kimyaterapiya kombinasiyasına cavab verməyən və ya müalicə altında irəliləmə göstərən xəstələrdə effektiv hesab edildi və FDA təsdiqi aldı. Bu dövrdə aparılmış çoxsaylı tədqiqatda oxşar mexanizmlərlə təsir göstərən fərqli quruluşlu immunoterapiya dərmanları uğurlu oldu və ikinci xətt müalicəsində istifadəyə verildi.

Ölkəmizdə ağciyər xərçənginin müalicəsində hələ təsdiqlənməsə də, açılmış erkən çıxış proqramı ilə çoxsaylı metastatik ağciyər xərçəngi xəstəmizə immunoterapiya tətbiq etmək və bu yeni müalicələri sınamaq fürsəti tapdıq. İmmunoterapiya tətbiqlərində müşahidə etdiyimiz ən mühüm üstünlük xəstələrin kimyaterapiyaya nisbətən daha asan və idarəolunan dözümlülüyü idi. Müalicələrdən qazandığımız müsbət təcrübə bizi həvəsləndirdi və çoxsaylı xəstəmizi davam edən beynəlxalq klinik tədqiqatlara daxil etməyimizə imkan verdi.

2017-ci ildə dərc edilmiş KEYNOTE-024 adlı tədqiqatda PD-L1 səviyyəsi %50 və yuxarı olan xəstələrin birinci xətt, yəni başlanğıc müalicəsində kimyaterapiya ilə immunoterapiya müqayisə edilmiş və immunoterapiya xəstələrin %50-sində şiş cavabı, xəstəliyin nəzarətdə saxlanma müddəti və ömür müddəti baxımından üstünlük təmin etmişdi. Bu uğurlu nəticə elm aləmində sürətlə qəbul olundu və Pembrolizumab (Keytruda) PDL-1 səviyyəsi %50 və yuxarı olan metastatik kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi xəstələrində birinci xətt müalicəsində təkbaşına kimyaterapiyanın əvəzinə istifadə üçün FDA təsdiqi aldı. Lakin PDL-1 səviyyəsi %50 və yuxarı olanların sayı ümumi xəstə qrupunun 1/3-dən azını təşkil edirdi.

Bütün bu müsbət inkişaflardan sonra hamımızı maraqlandıran sual belə oldu: "PD-L1 səviyyəsindən asılı olmayaraq, metastatik kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi xəstələrində birinci xətt müalicəsində immunoterapiyalar kimyaterapiya ilə kombinə edilə bilərmi?" sualı.

KEYNOTE-189 tədqiqatı bu suala cavab verdi və PD-L1 səviyyəsindən asılı olmayan müsbət nəticələri ilə bütün dünyada sağlamlıq xəbər saytlarında ilk yerə çıxdı.

Tədqiqata metastatik, yastı hüceyrəli olmayan kiçik hüceyrəli olmayan xərçəngi olan 614 xəstə daxil edildi. Xəstələr 2:1 nisbətində təsadüfi qruplaşdırıldı.

Bir qrupa platin ilə pemetreksed adlı kimyaterapiya dərmanı tətbiq edilərkən tədqiqat qoluna eyni kimyaterapiyaya əlavə olaraq 200 mg sabit dozada pembrolizumab (ticarət adı Keytruda) verildi. Hər iki xəstə qrupuna kombinə kimyaterapiya dörd kurs tətbiq edildi və bundan sonra hər iki müalicə qolunda platin qrupu dərmanlar dayandırıldı. Dörd kurs kombinə müalicədən sonra standart müalicə qolunda pemetreksedlə davam edilərkən tədqiqat qrupunda pemetreksed və pembrolizumab ilə davam edildi.

Tədqiqatın nəticələri

Müalicələrdən alınmış cavab immunoterapiya qolunda %48 olduğu halda, kimyaterapiya qolunda %19 səviyyəsində qaldı. Xəstəliyin nəzarətdə saxlanma müddəti median 8.8 ay, standart müalicə qolunda isə 4.9 ay tapıldı. Təxminən 10 aylıq median izləmə müddətində immunoterapiya qolundakı xəstələr %10 daha yüksək nisbətdə sağ idi.

Tədqiqat nəticələrində immunoterapiya və kimyaterapiya kombinasiyası ilə müalicənin cavab göstəricisi, xəstəliyin nəzarətdə saxlanma müddəti və sağqalım göstəriciləri standart kimyaterapiyadan əhəmiyyətli dərəcədə üstün tapıldı.

Şərh

Son 10 ildə onkoloji müalicələrə daxil olan yeni nəsil immunoterapiyaların ağciyər xərçəngi kimi çox rast gəlinən və kimyaterapiya ilə qənaətbəxş nəticə almaqda çətinlik çəkdiyimiz xərçəng növündə təsirli nəticələri üzləri güldürdü. Qarşıdakı dövrdə tədqiqatın uzunmüddətli nəticələrini, FDA təsdiq prosesini və immunoterapiyaların ölkəmizdəki təsdiq prosesini sizin üçün izləyəcəyik.

Yeni diaqnoz almış metastatik kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi xəstələrinə və ailələrinə həkimləri ilə müalicə planını müzakirə edərkən ölkəmizdə özlərinə uyğun klinik tədqiqatın olub-olmadığını soruşmalarını tövsiyə edirik.

Əlaqəli mövzular:

• Siqareti tərgitmək üçün 4 tövsiyə – müasir yanaşmalar
• Ağciyər xərçənginin müalicəsində yeniliklər - 2017 və 2018
• Ağciyər xərçənginin metastaz əlamətləri hansılardır?
• Yeni dərmanlara çıxış üçün kimlər klinik tədqiqatlara qatıla bilər? Ölkəmizdə vəziyyət necədir?