İnteqrativ Onkologiya – Elmi Sübutlu Üsullarla Xərçəng Nəticələrini və Həyat Keyfiyyətini Yaxşılaşdırmaq

Dünyada ildə 18 milyon insana yeni xərçəng diaqnozu qoyulur və ildə 9.6 milyon ölümlə xərçəng ürək-damar xəstəliklərindən sonra ikinci ölüm səbəbidir. 2030-cu ildə yeni diaqnoz alanların 23.6 milyona çatacağı təxmin edilir. Lakin xərçəng hallarının yarısından çoxunun həyat tərzi dəyişiklikləri ilə önlənə bildiyini bilirik (baxın: ən çox önlənə bilən 8 xərçəng növü). Bu dəyişiklikləri ən təsirli şəkildə təmin etmək üçün Tamamlayıcı / İnteqrativ Onkologiya yanaşmasına maraq artır.

Tamamlayıcı / İnteqrativ Onkologiya Nədir?

Tamamlayıcı Onkologiya; kimyaterapiya, şüa müalicəsi, cərrahiyyə və immunoterapiya kimi standart xərçəng müalicələri ilə yanaşı zehin-bədən fəaliyyətlərindən və dəstək müalicələrindən yararlanan, xəstəyə yönəlmiş, sübutlarla dəstəklənən xərçəng müalicəsi üsuludur. Məsələn, meditasiya, yoqa, musiqi terapiyası, masaj terapiyası, akupunktur. "Bütöv" sözü "ənənəvi və alternativ" kimi sözlərlə qarışa bildiyi üçün üsulu adlandırmaq bir qədər çətindir. Qərb tibbi üsullarından törəməmiş alternativ tətbiqlər heç bir standart müalicəni əvəz etmir. - Əlaqəli mövzu: Steve Jobs və minlərlə həyat alternativ xərçəng müalicələrinə qurban edilir! Tamamlayıcı üsullar isə dəstəkləyici tətbiqlərin standart müalicələrə əlavə edilməsidir. Onkologiya müalicələri də tədricən standart üsullara əlavə olaraq xəstənin fiziki və ruhi sağlamlığına faydası elmi sübut edilmiş fəaliyyətləri dəstəkləyici əlavə tətbiqlər kimi qəbul etməyə başlayıb.

Xərçəng Xəstələri üçün Mühüm Ehtiyac

Xərçəng xəstələrinin %30-%50-si əlamətləri yüngülləşdirmək və həyat keyfiyyətini artırmaq üçün tamamlayıcı müalicələr alır. Lakin standart müalicə əvəzinə ənənəvi və alternativ tibbi müalicələrdən istifadə sağqalımı azaldır, əsas müalicə yanında tamamlayıcı üsullardan yararlananlar isə çox müsbət nəticələr və rəylər veriblər. Akupunktur, masaj, meditasiya, yoqa, tai chi, qi gong kimi fəaliyyətlər xəstənin həyat keyfiyyətini, fiziki, psixoloji və mənəvi rifahını artıra bilən bütöv yanaşma nümunələridir. Buna görə onların klinik nəticələrə müsbət təsir potensialı var. Lakin bu tətbiqlər və bəzi qida əlavələri istifadə edilərkən xəstənin vəziyyəti kimi mühüm amillər nəzərə alınmalı və mütləq onkoloqun rəyi alınmalıdır.

Bütöv Onkologiya Proqramları

Bu proqramlar bir çox qabaqcıl xərçəng mərkəzində tətbiq edilməyə başlayıb. "Xərçəng alaq otu kimidir. Mənim işim bağın bu otların böyüyüb yayılması üçün mümkün qədər əlverişsiz yer olmasını təmin etməkdir." -Dr. Abrams – Onkoloq – California San Francisco Universiteti. Tamamlayıcı onkologiya yanaşmasında qidalanma müalicə üsulu, ən mühüm müdaxilələrdən biri sayılır. Müalicədən əvvəl və müalicə zamanı bitki əsaslı, emal edilməmiş qida pəhrizinin mənimsənilməsi dəstəklənir (məsələn, Aralıq dənizi pəhrizi). - Əlaqəli mövzu: Ən yaxşı pəhrizlər siyahısı 2020 Xərçəng diaqnozu insanı çarəsiz vəziyyətə sala bilər, lakin belə hallardakı düşüncəni Dr. Abramsın sözləri ilə belə izah etmək olar: "Bütöv yanaşmalı onkoloqun xəstəsisinizsə, yalnız ağciyər xərçəngi və ya pankreas adenokarsinoması xəstəsi deyilsiniz. Xərçənglə yaşayan, qarşısındakı seçimlərdən güc almaq istəyən şəxssiniz." Bu seçimlərə pəhriz dəyişikliyi, stresi azaltma üsulları, məşq və yoqa, akupunktur, sevinc verən və bağlana biləcəyiniz digər fəaliyyətlər daxildir.

Tamamlayıcı Tibb Tətbiqlərinin Xərçəngdə İstifadəsi barədə Araşdırmalar Nə Deyir?

Araşdırmaya görə bütöv yanaşma ilə müalicə alan 4-cü mərhələ süd vəzi xərçəngi xəstələrinin standart müalicə alanlardan daha yaxşı sağqalımı olduğu görülüb. 5 illik sağqalım bütöv müalicə alanlarda %27, standart müalicə alanlarda %17 olub. Lakin sağqalım faydası göstərən tədqiqatlar çox azdır və bəziləri ziddiyyətlidir. Bununla belə, tamamlayıcı onkologiya yanaşması, aydın faydalarını xərçəng xəstəsinin həyat keyfiyyətində göstərir. Journal of Clinical Oncology adlı jurnalda 2018-ci ildə dərc edilən və ASCO (Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyəti (ASCO) tərəfindən dəstəklənən süd vəzi xərçəngi üçün "İnteqrativ Müalicə Təlimatı"ndakı tövsiyələrin bəziləri bunlardır:

• Təşviş və stresi azaltmaq üçün musiqi terapiyası, meditasiya, stresin idarəsi və yoqa tövsiyə olunur.
• Depressiya və əhval pozuntuları üçün meditasiya, rahatlama, yoqa, masaj və musiqi terapiyası tövsiyə olunur.
• Həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün meditasiya və yoqa tövsiyə olunur.
• Kimyaterapiyaya bağlı ürəkbulanma və qusmanı azaltmaq üçün ürəkbulanma dərmanlarına əlavə akupunktur tövsiyə olunur.
• Qlutamin kimyaterapiya zamanı ürəkbulanma və qusmanı yaxşılaşdırmaq üçün tövsiyə edilməyir.
• Karnitin kimyaterapiyaya bağlı periferik neyropatiyanın qarşısını almaqda zərərvermə riski səbəbilə tövsiyə edilmir.
• Süd vəzi xərçəngi müalicəsinin yan təsirlərini idarə etmək üçün qida əlavələrinin istifadəsini heç bir güclü sübut dəstəkləmir.

Sübut Səviyyələrinin Mənasını İzah Etsək;

• Sübut Səviyyəsi A

: müalicənin mühüm faydasına yüksək dərəcədə əminlik olması
• Sübut Səviyyəsi B: müalicənin orta-mühüm faydasına yüksək dərəcədə əminlik olması
• Sübut Səviyyəsi C: müalicənin az faydasına orta dərəcədə əminlik olması
• Sübut Səviyyəsi D: müalicənin təsirinin göstərilməməsi
• Sübut Səviyyəsi H: müalicənin zərər verməsi
• Sübut Səviyyəsi I: müalicə üçün mövcud sübutların nəticəsiz olması

Sübut səviyyəsi A və B, yəni yüksəkdirsə, müalicənin verilməsi tövsiyə olunur. C səviyyəsində fayda mübahisəlidir. D, H, I səviyyələrində isə müalicə tövsiyə edilmir.

Bütöv Onkologiyanın Gələcəyi

İki fərqli müalicə sahəsinin birləşərək elmi sübutlu şəkildə xəstələrin müalicəsini daha təsirli və səmərəli etməsi sevindiricidir, lakin hələ görüləcək işlər var. İnteqrativ Onkologiya Cəmiyyətinin (Society for Integrative Oncology = SIO) süd vəzi xərçəngi üçün klinik prinsiplərinin ASCO tərəfindən dəstəklənməsi mühüm addımdır. Lakin irəliləyib tam potensialına çatması üçün bu sahəyə yönəlmiş elmi tədqiqatlar dəstəklənməli və tətbiqlərin xəstələrin müalicəsində istifadəsi rutin prosesə çevrilməlidir.