Tıbbi Onkolog Prof. Dr. Mustafa Özdoğan Memorial Antalya Hastaneler Grubu Onkoloji Merkezi Başkanı "Kanser alanındaki en büyük eksiklik, halka yönelik sade ve anlaşılabilir bilgiye ulaşılamamasıdır. Web sitemiz ile bu eksikliği giderdiğimizi düşünüyorum."

Anasayfa - Kanser Haberleri - Temel onkoloji - İmmünoterapi - Doğuştan gelen bağışıklık sistemi nedir, nasıl çalışır?
Doğuştan gelen bağışıklık sistemi nedir, nasıl çalışır?

Doğuştan gelen bağışıklık sistemi nedir, nasıl çalışır?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült
13.07.2018

İmmün (bağışıklık) sistemin iki dalından biri olan doğuştan gelen immün sistem, her insanda bulunan, her mikroorganizmaya karşı ortak bir savunma sistemidir. Bu sistem insan vücudunun patojenlere karşı birincil bariyeridir. Doğuştan gelen immün sistem; fagositler, doğal öldürücü hücreler, antimikrobiyal proteinler, sıcaklık/ateş ve inflamasyondan (yangısal yanıt) oluşur.

Fagosit adı verile hücreler, patojen tarafından istila edilen bölgeye kemotaksin adı verilen özel kimyasal moleküller tarafından çekilirler. Kemotaksinler, bakteriye özgül moleküller olabileceği gibi o bölgedeki vücut hücreleri tarafından salgılanan özel yardım sinyalleri de olabilir. Ek olarak, fagositler kendi kemotaksinlerini de salgılayarak enfeksiyon bölgesine daha fazla fagosit çağırırlar. Fagositler, hücre yüzeylerinde özel tanıma reseptörleri bulundururlar. Bu reseptörler sayesinde normalde orada olmaması gereken bir molekül veya hücre tespit ederlerse onu yutarlar. Bu yutma işlemi, hücre zarının hücrenin içine doğru boğum yapması ile oluşan fagozom adı verilen kesecik ile gerçekleşir. Fagozom, hücre içerisinde bulunan ve hücre içi sindirimde kullanılan kimyasalları barındıran lizozom ile birleşerek patojenin yok edilmesini sağlar.

Şekil-1: fagositozun aşamaları görülebilir.

Fagositzun özel bir şekli de otofajidir. 2016 Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü, otofaji mekanizmaları konusundaki keşifleri nedeniyle Yoshinori Ohsumi’ye verilmişti. Bir çeşit hücresel geri dönüşüm mekanizması olan otofajide, yine lizozim enzimi devreye girer ve örneğin yaşlanmış hücre parçaları otofagozom adı verilen keseciklerle geri kazandırılır.

Doğal öldürücü hücreler (Natural Killer Cells, NK), enfekte olmuş hücreleri ve tümör hücrelerini öldürür. Bu hücreler, hedef hücrelerin apoptoz denilen programlanmış hücre ölüm mekanizması ile ölmelerini sağlar. NK hücreleri interferon adı verilen özel kimyasallar salgılarlar. Bu kimyasallardan interferon-alfa ve interferon-beta hücre içindeki virüsün çoğalmasını engeller. İnterferon-gama ise makrofajları ve diğer immün hücreleri aktifleştirir. İnterferon-alfa, böbrek kanseri ve malign melanom tedavisinde kullanılmaktadır.

Şekil-2: doğal öldürücü savunma hücrelerinin, antikor ile işaretlenmiş kanser hücrelerine nasıl saldırdığı basitçe resmedilmiştir.

Enfekte olmuş ya da zarar görmüş dokular, inflamasyon adı verilen yangısal cevabı tetikler. Yangısal cevabın amacı bölgeye lökositleri ve plazma proteinlerini çekmektir. Yangısal cevabın üç ana görevi vardır: immün hücreleri ve kimyasal düzenleyicileri enfeksiyon bölgesine çekmek, enfeksiyonun yayılmasını önlemek amaçlı fiziksel bir bariyer oluşturmak ve dokunun yenilenmesini sağlamaktır. Doku hasarı ya da enfeksiyonunda salgılanan sitokinlerin pek çok etkisi vardır. Örnek olarak mast hücrelerinden histamin salgılanmasını tetiklerler. Histamin, kan damarının genişlemesine sebebiyet vererek sıcaklık ve kızarıklık oluşması ile birlikte kan damarlarının beyaz kan hücrelerine daha geçirgen olmasını sağlar.

Şekil-3: akut (ani başlangıçlı) bir inflamasyon örneği resmedilmiştir (yabancı cisim batması)

Bütün bu sistemlere rağmen enfeksiyon vücutta yayılırsa doğuştan gelen immün sistem bu yayılmanın önüne geçemez. Bu amaçla vücudun daha spesifik ve etkili bir savunma sistemi olan kazanılmış/edinilmiş immün sistem devreye girer.

*

- İmmün sistem (bağışıklık sistemi) nedir, nasıl çalışır? Vücudun savunma mekanizması

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Daha fazla veya daha az alkışlayarak, bize hangi yazılarımızın daha fazla ilgi çektiğini gösterebilirsiniz.
Kaynak:

Charles A Janeway, Jr, Paul Travers, Mark Walport, and Mark J Shlomchik.
Immunobiology, 5th edition
The Immune System in Health and Disease
Sayfada yer alan yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
İlgili Kanser Haberleri
Kök hücre nakli nedir? Hangi kanserlerin tedavisinde kullanılır?
Kök hücre nakli nedir? Hangi kanserlerin tedavisinde kullanılır?
Bilgisayar oyunlarının yararları ve zararları nelerdir? Beyin sağlığına etkileri
Bilgisayar oyunlarının yararları ve zararları nelerdir? Beyin sağlığına etkileri
Mikrosatellit instabilite nedir? DNA yanlış eşleşme tamiri ne demektir?
Mikrosatellit instabilite nedir? DNA yanlış eşleşme tamiri ne demektir?
Mitoz bölünme nedir? Kanserin olmazsa olmazı!
Mitoz bölünme nedir? Kanserin olmazsa olmazı!